Matador Mati's blogspot !

Blog revived!

2011-03-28T00:04:00.001+02:00

Blog revived! Blog nieuw leven ingeblazen!

Upcoming posts will alternately be written in English & Dutch.

Volgende posts zullen afwisselend in het Nederlands & Engels verschijnen.

Bye for now! Tot blogs!

A very rough guide to Belgium

2011-03-27T23:53:00.008+02:00

Belgium. A country everyone loves to hate.

Because, fair enough, we have not a lot to brag about. And an awful lot of reasons to complain. In comparison with our friendly neighbours, we have by far the highest income tax. The lowest pensions. The worst roads. Trains never run on schedule and are prone to collide from time to time. The Brussels and Antwerp beltways are jammed from dawn to dusk. Belgians pay through their nose for Internet and mobile phone subscriptions. Our energy prices rank among the highest in the world. Our football teams are a laugh. We won the Eurovision song contest only once (by bribing the jury). We hosted one of the biggest footbal riots ever to occur. We are home to pervert priests and paedophile rings. Our politicians excel in messing things up. We sold our airline to the Swiss and our banks and nuclear power plants to the French. For a trifle. There is no natural scenery to be found in Belgium, except in the Ardennes. Which the Dutch have invaded. Our climate is a compromise between soaked England and moist Germany. Our villages are ugly blots on the landscape. If you want to settle in Belgium, you will have to learn Dutch and French. And even some German, for crying out loud.

Why would anyone even bother to settle in Belgium? Or even visit it, for that matter. I might come up with a few reasons. Beer and chocolate, obviously. More than 500 kinds of beer, all of them second to none. The

great art cities of Brussels, Ghent, Bruges and Antwerp. René Magritte and Pieter Paul Rubens. 'Tin tin' Hergé and Jacques Brel. Amazing comics. The food, which is better than anything the French can concoct. Top notch fashion designers. Affordable higher education, with tuiton fees hardly exceeding 500 EUR. One of the best healthcare systems in the world. I could rant on like this for ages, but I won't, because you wouldn't believe me anyway. Because I am Belgian. Why don't you ask Ray Cokes instead? He's recently moved to Belgium, for all of the above-mentioned reasons. You don't know who Ray Cokes is? Google him pronto. He's a man of discerning taste, and he loves Belgium. Let him be a shining example to you all!

http://en.wikipedia.org/wiki/Belgian_comics

http://www.geographia.com/belgium/bxart01.htm

http://en.wikipedia.org/wiki/Beer_in_Belgium

http://en.wikipedia.org/wiki/Category:Belgian_fashion_designers

http://en.wikipedia.org/wiki/Belgian_cuisine

http://en.wikipedia.org/wiki/Ray_Cokes

Vinos de España

2008-12-04T00:11:00.003+01:00

Uw Derde Oog, wakend over de Zennevallei, lust wel een glaasje. Geen wereldschokkend nieuws. In Antwerpen kunt u hem wekelijks betrappen met een Duvel of twee na een donderdags partijtje minivoetbal. Sommige ingewijden hebben hem ooit in actie gezien tijdens een pub crawl in Dublin. En een andere intimus dit jaar nog op een wine probing tour in Madrid. Maar beweren dat hier een dronkenlap achter het toetsenbord zit, zou dan weer té ver gaan. Veel leesbaars zou er in dat geval niet op uw beeldscherm te bewonderen vallen.

Het vreemde is: als Belg zijnde, ben ik niet echt een bierdrinker. Los van die wekelijkse Duvel(s) drink ik zelden bier. Af en toe een Grimbergen, Leffe of trappist, na een pittige duurloop of bij een goede voetbalwedstrijd op TV. Pils drink ik vrijwel nooit. Zéér onbelgisch, dat besef ik ook wel. Maar het is geen zeldzaamheid. Ook in de omgekeerde richting zijn er van die uitzonderingen. We hebben een aangetrouwde Griek in de familie, rechtstreeks uit Hellas geïmporteerd, en die drinkt amper wijn. Heeft een zwak voor Corsendonk en Affligem. En ik ben dan weer een rabiaat wijnliefhebber.

In die hoedanigheid prijs ik mezelf overigens héél gelukkig dat ik in België woon. Het mag een boude bewering lijken, maar bewijs mijn ongelijk maar eens: in geen enkel ander land ter wereld vind je zo'n ruim, gediversifieerd, goed èn betaalbaar wijnassortiment in de supermarkten. Delhaize, Colruyt en ook wel Makro en Carrefour bieden wijnen aan uit Spanje, Italië, Griekenland, Argentinië, Chili, Uruguay, Nieuw-Zeeland, Australië, Duitsland, Oostenrijk, Californië, Marokko en zelfs Mexico. En natuurlijk ook uit Frankrijk. Ga daar eens om in Frankrijk zelf. Dit jaar nog de proef op de som genomen in de Provence: 95% Franse wijnen, en daarnaast wat goedkope Chianti's en marginale Spaanse wijntjes. Niet één Rioja aangetroffen! Idem dito en mutatis mutandis in Spanje: bitter weinig Bordeaux in de rekken. Neem het gewoon van me aan: als wijnliefhebber ben je nergens beter dan in België. Waar ook tal van onafhankelijke wijnhandelaars opereren met een waanzinnig goed aanbod. Dat mocht ik onlangs met eigen ogen en papillen vaststellen op Megavino, de jaarlijks weerkerende wijnbeurs in Brussel. Waar me dit keer zelfs een actieve rol was toebedeeld, als officiële wijnproever van De Morgen & Kurkdroog, de "consumer site voor wijn uit de supermarkt". Spanje was dit jaar gastland op Megavino, en onze taak bestond erin om de beste Spaanse wijnen uit de Belgische supermarkten aan te duiden. In de prijsklasse tot 15 euro. Niet echt een vervelende klus, dat zal u al hebben begrepen.

Met de eindejaarsfeesten en de bijbehorende wijnaankopen in zicht, en omdat u (i) ook een uitgesproken voorkeur voor Spaanse wijn hebt of (ii) uw wijnhorizon niet tot Frankrijk beperkt wenst te houden, wil ik u de uitslag van ons gesnuffel en gegorgel uiteraard niet onthouden. Hier komt ie:

• Award Beste Spaanse Wijn
Azpilicueta Crianza – Rioja 2005, Delhaize, 9,39 euro (Score 84,61 %)
Foutloze wijn die ondanks zijn jeugd al openbloeit in neus en mond. Voorbeeldig evenwicht, rijke fruitinvulling en een mooie lengte. Geen enkele andere wijn kwam in zijn onmiddellijke buurt.
• Award van de De Morgen-lezers
Museum Reserva – Cigales 2004, Colruyt, 11,75 euro (score 83,04 %)
Deze wijn eindigde in het algemeen klassement op een tweede plaats. Wijn met een charmant en intens aroma die misschien net wat complexiteit en lengte mist om de winnaar naar de kroon te steken.
• Award Beste Prijs/Kwaliteit
Vegas 3 – Castilla y León 2005, Delhaize, 4,99 euro (score 82,17%)
We wisten dat Spanje ook in de lagere prijsregionen kon scoren, maar niemand van de jury kon vermoeden dat er zoveel kwaliteit zat in een flesje met kunststofkurk.
• Speciale Vermelding van de professionele jury
Gran Fuego Reserva – Navarra 2003, Spar, 2005, 7,29 euro Een betaalbare reserva met intens aroma en een flatterend boisé-gehalte die in de mond eerst wat gesloten blijft en het beste pas laat zien na decanteren. Deze vurige Spanjaard uit het Noorden voelde de hete adem in de nek van de Epulum Gran Reserva (Rioja 2001, Aldi, 6,99 €) die in de finale alleen wat structuur mist om het helemaal te maken.

En hier volgt de volledige top-10:
1. Azpilicueta Crianza - Rioja 2005 - Delhaize (9,39 €)
2. Museum Reserva - Cigales 2004 - Colruyt (11,75 €)
3. Gran Fuedo Reserva - Navarra 2003 - Spar (7,29 €)
4 . Epulum Gran Reserva - Rioja 2001 - Aldi (6,99 €)
5. La Mogarba - Priorat 2006 - Delhaize (12,40 €)
6. Convento Oreja - Ribera del Duero 2004 - Colruyt Collishop (12,95 €)
7. Vegas ‘3’ - Castilla y León 2005 - Delhaize (4,99 €)
8. Marqués de Cáceres Crianza - Rioja 2002 - Carrefour (14,99 €)
9. Los Condes - Catalunya 2005 - Spar (3,95€)
10. Torres Sangre de Toro - Catalunya 2005 - Carrefour/Cora/Makro (5,99 €)

Doe er uw feestelijk voordeel mee!

En nu moet ik, wijngewijs, nog een oude belofte gestand doen. Een fors jaar geleden had ik u beloofd op weg te zetten naar uitstekende Griekse wijnen in België. Een zeldzaamheid, voorwaar, maar de Grieken hebben een stevige inhaalbeweging ingezet en hier en daar verschijnen er verrukkelijke flesjes uit Hellas in de rekken. Zo ook diep in de Limburgse bossen, meer bepaald in Opglabbeek, waar sinds enkele jaren wijnhandel Pasqualinno opereert. Nu zal u opwerpen: ha, sluikreclame! Hij kent die mensen toevallig, en voor een paar flesjes flutwijn wil ie best wat aan name dropping op zijn blogske doen. Dan moeten ze Test-Aankoop minstens 50 kistjes wijn hebben beloofd, voor het plegen van deze lovende commentaar: “Zeer originele selectie wijnen uit Europese wijnproducerende landen (Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Italië, Oostenrijk, Portugal, Spanje en Moldavië), waarvan sommige afkomstig zijn uit de bio-landbouw.” (Test-Aankoop, Wegwijs in Wijn, Editie 2009). Het Griekse wijnaanbod van Pasqualinno is verrassend goed, met vooral twee (witte) uitschieters: Sigalas uit Santorini, en Mantinia van wijnhuis Tselepos (Peleponnesus). De eerstgenoemde wijn wist zelfs wijngoeroe Frank Van der Auwera in die mate te bekoren, dat hij hem prompt opnam in zijn jaarlijks weerkerend referentiewerk “De 300 beste wijnen onder de 10 euro”. Lees zijn proefverslag even mee: “Van het Kabouter Plop-kleine eiland Santorini met zijn zwarte vulkaanstranden komt deze uitstekende biovriendelijke wijn van Paris Sigalas, een ex-wiskundeleraar die gebeten werd door de wijnmakerij […] Deze cuvée wordt vooral gedirigeerd door 60% Asirtikodruiven. Dat hier “vieilles vignes” (meer dan 40 jaar) in het spel zijn, ruik en proef je: de concentratie is namelijk groot. Bronhelder strogeel, olietranend. Rijp, zomers boeket met gelevruchtenpuree en perziken. Ook in de mond aanvankelijk véél maturiteit met sappige perziken- en abrikozencoulis, maar naarmate de smaak vordert een meer citruszesty karakter en vooral mineraal strak. Maaltijdwijn par excellence.”

En nu niet met z’n allen richting Opglabbeek, want anders is al dat lekkers meteen opgesloeberd!

Hasta siempre, Wannes

2008-11-25T02:38:00.005+01:00

Ik vernam het nieuws vrijwel onmiddellijk, door de homepage van De Morgen aan te klikken. Wannes is weg. Een groot man is voorgoed heen. Maar niet zonder een diep en onuitwisbaar spoor in ons cultureel landschap te hebben achtergelaten.

Het eerste beeld dat onmiddellijk door me heen schoot, was mijn laatste aanblik van Wannes die voor altijd op mijn netvlies gebrand is gebleven. Het was in de cafetaria van de Mechelse stadsschouwburg, na een laaiend Flamencoconcert van Wannes, Amparo Cortés en de dartele Galicische meiden van Ialm a. Wannes - amper hersteld van zijn eerste leukemiekuur – zat moederziel alleen aan een tafeltje, staarde dof voor zich uit en oogde ingevallen en asgrauw. Terwijl mijn eega en ikzelf vrolijk stonden te kwebbelen met de bloedmooie Ialma-zangeressen. Het contrast kon moeilijk groter zijn. Amparo Cortés – die we aandoenlijk La Abuelita noemden – stelde ons echter gerust: het ging heus wel goed met Wannes, maar na zo’n doorleefd concert was hij fysisch volledig op en had hij vooral nood aan stilte en introspectie. Een perfectionist, die Wannes, vervolgde ze: hij zit nu waarschijnlijk te broeden op die paar foutjes die hij tijdens het concert heeft gemaakt. Onze diepste appreciatie betuigden we uiteindelijk met een zachte schouderklop bij het naar buiten gaan. Een korte knik was het antwoord.

Wat me nu vooral stoort en stilaan ook begint te ergeren, is dat Wannes Van de Velde in vele Vlaamse media tot Antwerpen wordt verengd. Wannes was een universele stadsmens, een kosmopoliet die net zo graag door Brussel en Charleroi als door Antwerpen kuierde. En wie me terminale schurft en netelroos bezorgen, zijn die journalisten die de term “kleinkunst” weer vanonder het stof menen te moeten halen. Ik gruw van dat woord, allicht in de jaren zestig bedacht door zo’n Davidsfondser met een ringbaardje. Neem nu Wannes’ meest bekende lied: “Ik wil deze nacht in de straten verdwalen”. Dat is toch geen kleinkunst! Onversneden stadsblues, ja, helemaal in het verlengde van de Griekse rebétiko die Wannes ook zo prachtig vond. Met wie ik mezelf in héél goed gezelschap mag rekenen. Maar het was vooral de flamenco die hem tot in de diepste vezels had beroerd. Wannes was een schitterend flamencogitarist die tot in Andalusië erkenning genoot. Spanje spookte voortdurend door zijn hoofd. Zoals hijzelf zo mooi verwoordde bij het begin van die eerder genoemde concertenreeks in 2002: “Het zal onderhand wel zijn geweten dat ik al meer dan een half leven lang gebeten ben door de cante flamenco. Het is als een demon die ik ooit vanuit een onweerstaanbare drang heb opgeroepen en die me nooit meer heeft losgelaten. Eén van de nevenverschijnselen hiervan is, dat wanneer ik aan Spanje denk, ik me steevast een imaginair Andalusië voorstel, een okerkleurig, droog steenlandschap, waarin mensen diepe emoties en tragische fataliteiten tot leven brengen in de raadselachtige regionen van de cante jondo, de diepe zang. En toch heb ik, ondanks deze nogal exclusieve fascinatie, altijd goed beseft dat de flamenco slechts een klein deel uitmaakt van de ongelooflijk rijke verscheidenheid van regionale muziek die ons door de Spanjaarden - alle Spanjaarden - wordt aangereikt. Wie ooit de monumentale zangen uit Asturië heeft gehoord, of de ernst heeft gevoeld waarmee Basken hun ijzersterke voorvaderlijke dansen uitvoeren, zal weten wat ik bedoel. Zoals de Galiciërs, gedreven gaiteros (doedelzakspelers), zangers en zangeressen, zoals de felle meisjes van Ialma, die de oeroude Keltische klanken uit hun moederland tot leven brengen tussen de staal- en glasconstructies en de businessjachtigheid van Brussel. Eigenlijk is het bijna niet te geloven. Maar het bestaat, naast zoveel andere vormen en kleuren die zich hier, in de oude smeltkroes België, hebben kunnen ontplooien, en dat nog steeds doen. Een rijkdom, al vinden sommigen van niet. En dan komt dat telefoontje: of ik misschien eens iets in elkaar zou willen steken met Amparo Cortés, mijn trouwe flamenco-compañera, en de meisjes van Ialma. Ja, dacht ik, een ontmoeting : het diepe Zuiden naast het Keltische Spanje, en ik, als enige "vreemdeling" zou dan met mijn hele eigenzinnige bagage zoiets als een verbindingsteken vormen. Het is duidelijk : Spanje zit weer achter me aan, de oude demon heeft me weer in het vizier, of onder schot, 't is maar hoe je het zien wil.” Wanneer ik dit opnieuw lees, besef ik hoe bevoorrecht mijn eega en ikzelf zijn geweest dat we dit concert hebben mogen bijwonen.

We zullen hem missen, Wannes. Met de grote pet diep over de ogen getrokken, vaak gehuld in een wijde jas. Nauwelijks herkenbaar. Het liefst in de schaduw. "De schaduw waarin je verdwijnt, is interessanter dan de schijnwerpers. Het schaduwgebied waar de verliezers komen, de mensen die ook wel eens willen zwijgen, daar zit ik eigenlijk op mijn plaats.” (De Morgen, 2003). Mensen die ook wel eens willen zwijgen… wat hebben we daar toch een schrijnende nood aan, in dit tijdperk van hersenloos kwakende en kwekkende politici en BV’s. Sommigen hebben Wannes in de voorbije dagen op één rij geplaatst met grootheden zoals Muddy Waters, Ry Cooder en Mikis Theodorakis. En ik moet zeggen: in die galerij misstaat hij helemaal niet.

Wannes Van de Velde was een grote seigneur die waardig en dapper is heengegaan. En diep in ons zal hij altijd blijven zingen. Over Antwerpen. Over Spanje. Over het leven. Want dat is een “eeuwige beweging, een onsterfelijke reis, zonder doel, zonder bestemming, zonder hel of paradijs."

Hasta siempre, Wannes!

Paint job gone awry

2008-11-25T02:29:00.002+01:00

Historisch maandje achter de kiezen. A black guy in the White House! Wie had dat ooit voor mogelijk gehouden? Zoals u weet of misschien niet weet, is uw dienaar een fervent liefhebber van de betere TV-feuilletons die hij - tot wanhoop van zijn eega, boekhouder en bankier - containergewijs laat aanslepen. Één van die series is House M.D., over een cynische en politiek hoogst incorrecte ziekenhuisarts, gespeeld door de onnavolgbare Brit Hugh Laurie (die u misschien nog kent van Blackadder). In een bepaalde aflevering moet hij een hooggeplaatst zwart politicus met presidentiële ambities behandelen. Hij geneest de man, maar ontneemt hem alle verdere politieke illusies met een rake one-liner: "Get real man! They don't call it the White House just because of the paint job!" Niet dus.

Op alle kranten wereldwijd prijkte de manhaftige en glunderende kop van Barack Obama. Maar de mooiste voorpagina had, naar mijn gevoelen, de Spaanse krant "El Periódico". Met veel historisch besef drukte die een foto af van Martin Luther King, met daarnaast de simpele maar toch zo treffende boodschap: "Het is geen droom meer."

Dichterbij huis is er ook heel wat stof opgewaaid. Een onkreukbaar gewaand politicus verdacht van aandelenhandel met voorkennis. Fortis dreigt nog anderen in haar val mee te sleuren, zoveel is zeker. En Humo uit de rekken genomen wegens vermeende inbreuk op privacy in een... satirische rubriek! In wat voor apenland leven wij toch... Ook in beroep haalde Humo bakzeil, omdat de rechter van dienst oordeelde dat de schaamteloos sjoemelende en vozende opperbaas van onze flikken géén publiek figuur is! Ja, zo kan het wel weer. Omdat ik van zoveel hypocriet gedoe het héén-en-wéér krijg, publiceer ik hierbij de gewraakte fotocollage. Doeme toch. En nu maar wachten op die dagvaarding…

Schijnbewegingen in nederigheid

2008-11-25T02:18:00.000+01:00

Een mens moet zijn plaats kennen. Bescheidenheid siert. Jezelf kundes en vaardigheden toedichten die je in de verste verte niet bezit, is onwelvoeglijk. Jean-Marie Pfaff kon keepen, niemand die het zal ontkennen. Maar verder: braakland onder een krullebol. Stroh im Kopf. Hemdskraaghoer. Wilde ooit per se baron worden, èn een eredoctoraat aan de universiteit van Heidelberg claimen. Wegens verdiensten voor het Vaderland/Vaterland. Ach, meine Liebe. En Prins Flup dan: vindt zichzelf klaar om het roer over te nemen, maar Albert blijft formeel: de family brain cell, het best bewaarde kleinood van Laken, wil hij voorlopig nog niet afstaan. Houden zo, Albert! Jean-Marie Dedecker, de brulboei van Oostende, profileert zich steeds nadrukkelijker als de laatste strohalm van de hardwerkende en euh... weldenkende Vlaming. Uit zijn bek galmt de stem des volks. Nou moe, veeleer walmt: de stem van het volk stinkt per definitie. En meer nog uit de bek van Jean-Marie die de ene taalscheet na de andere afscheidt. Bovendien is zijn discours doordrongen van de misselijkmakende spruitjeslucht die Het Laatste Nieuws elke ochtend over ons heen kiepert. Neen, in dit tochtgat aan de Noordzee worden we geregeerd en geleid door beunhazen met veel praatjes. De tot voor kort grootste bank van het land bleek plots in de graaiende handen van een bende gewetenloze casinokapitalisten, waarna onze verkozen vaandeldragers van het deugdelijk bestuur erin slaagden om zich in één week tijd door de Hollander en de Franzoos te laten rollen. Stuitende onkunde, maar morgen komt de zon weer op.

Uw dienaar heeft daarentegen een mateloze bewondering voor de eenvoudige stielman. Mensen die hun vak onder de knie hebben, en verder geen kapsones in de aanbieding. De loodgieter die vorige week de circulatiepomp van zijn gasketel in een wip wist te herstellen, en het hele huis in een gezellige warmte onderdompelde: tot tranens toe ontroerd. Nu ja, het kostte me wel 150 euro, maar in ruil daarvoor: échte warmte, tot op het bot. Kan je niet zeggen van die gebakken lucht van een Noël Slangen rond de Oosterweelverbinding, waarvoor u en ik al 5 miljoen euro hebben opgehoest. Daar krijg je het bepaald koud van.

Of neem nu mijn 16-jarige dochter. Heeft zich plots ontpopt tot wiskundewonder, ondanks haar genetische belasting. Vol ongeloof en stiekeme bewondering overloop ik haar recente toetsen (20/20, 29/30, 38/40...), onderdruk een koude rilling bij de herinnering aan mijn eigen hopeloze wiskundegeploeter, aai haar over de bol en teken voor gezien. Opnieuw echte warmte, nog dieper dan het bot, maar ditmaal van trots over zoveel eerlijk bij elkaar gezwoegde erkenning. Een gevoel dat mijlenver van me afstaat bij de aanblik van, pakweg, Bertje Anciaux.

Wat kan uw dienaar eigenlijk zelf? Bitter weinig. Schrijft heelder dagen opgeblazen onzin en verkoopt die tegen woekerprijzen aan big corporations die er met open ogen intuinen. Want gerund door heerschappen met een voorliefde voor gezwollen maar vooral nietszeggend taalgebruik. Genre Noël Slangen. Vindt van zichzelf dat ie het Nederlands tamelijk goed beheerst, al liet hij zich gisterenavond na een pittig voetbalwedstrijdje betrappen op een ongewild grappige contaminatie, helaas té schunnig om hier als didactisch voorbeeld te worden opgediend. Stamelt voorts wat flarden Engels, Duits, Frans, Spaans, Grieks en Limburgs. Weet ook iets over literatuur, film, schilderkunst en theater. Kan met een beetje meeval een computer aan de praat krijgen en houden. En vindt van zichzelf dat ie in een nuchtere bui over wijn kan meelullen. Dat is het zo ongeveer. Niet veel om over op te snijden, maar laat dat nu het enige kredietpunt van uw aller dienaar zijn: hij kent zijn plaats. Zijn bescheidenheid siert hem. Hij dicht zichzelf geen kundes en vaardigheden toe die hij in de verste verte niet bezit. Schijnbewegingen in nederigheid horen daar ook bij.

Het Makro-complot

2008-11-25T02:12:00.000+01:00

Ik heb een haat/liefde-verhouding met Makro. Makro is Metro, en Metro is Duits. Om maar te zeggen: dat komt nooit goed. Maar Makro ligt hier wél om de hoek, heeft een ruime parking, een fijn assortiment, vriendelijk personeel en scherpe prijzen. Dus wat doet een mens, in deze tijden van wegsmeltende koopkracht? Juist, hij gaat node winkelen bij Makro. Of bij Colruyt, daar wil ik van af zijn. Nu, in deze kolommen zult u geen onvertogen woord over Colruyt lezen. De CEO van deze Belgische grootgrutter is toevallig mijn bovenste beste buurman, en liever een goede buur dan een verre vriend. Bovendien heeft Jef me al enkele keren een uitgelezen wijntje of een waanzinnig dure champagne in de handen gestopt. Omdat uw dienaar zo welwillend was geweest om zijn vastgelopen computer uit de cybermodder te trekken. Een fijn man, voorwaar. En bescheiden! Is telg van één van de vijf rijkste families van België, en tuft rond in een onopvallende Volvo. Loopt gekleed zoals uw sjofele dienaar: in jeans, T-shirt en versleten sneakers. Mochten ze de Belgen ooit uitsluitend belasten op signes extérieurs de richesse, de Jef en ikzelf zouden geen rotte stuiver aan de Staat afdragen. Ignace Crombé, daarentegen... Maar we dwalen af. Winkelen bij Makro.

Een regelrechte gruwel. Veel lekkers, maar wel verpakt in een betonnen doos. Muzak uit alle hoeken en kieren. Nergens daglicht te bespeuren. Kil licht, uitgestrooid door honderden meters TL-buizen, zelfs boven de lingerieafdeling. The horror, the horror! En soms: het onbehaaglijke gevoel dat je in een time warp bent verzeild. Omdat Makro oorspronkelijk is opgericht om uitsluitend aan kleinhandelaars te verkopen die tijdig hun voorraden moeten inslaan, geldt de gewone wetgeving hier niet. Zo kan het gebeuren dat je rond kerstmis enorme rijen paasartikelen ziet uitgestald. Sinterklaas waait rond september de Makro binnen. En medio oktober zie je er overal kerstlichtjes aan en uit floepen.

De voorbije weken was het zelfs hoogst irritant shoppen bij Makro. Er loopt momenteel een actie rond gratis tankbeurten, luidruchtig aangeprezen door een aartslelijke nep-Texaan: John McRoe (hebben jullie hem?). Om het kwartier schalt die lul door de speakers, in een belachelijk Nederlands dat Amerikaans moet voorstellen: "Jes piepel, der es ei winner! Die kan free tenken! Jihaa!!". Horendul word je ervan.

Maar het ergste moet nog komen. Ik verdenk Makro van een onfris complot tegen ondergetekende. Wat ik er ook koop, amper één week later wordt het desbetreffende artikel tegen ster- of kroonprijs aangeboden. Een fraaie leren bureaustoel? Na een week had ik het kreng eindelijk in elkaar geschroefd, zeeg vermoeid neer en sloeg achteloos de Makro-folder open. Dertig procent eraf! Een blitse laptop met de nieuwste en bloedsnelle Intel Duo Core processor? Met veel gezucht en gevloek Vista geïnstalleerd, Internet Explorer geconfigureerd en naar de Makro-site gesurfd. Vierhonderd euro goedkoper! Vorige week was het alwéér van dattum. Uw aller dienaar, vooruitziend als altijd, had zijn Fortis-aandelen nóg sneller dan Paul D'Hoore verpatst, en zat dus op een flinke berg cash waar ie niet direct blijf mee wist. Met een coffre-fort richting Makro, en er als terminaal filmfanaat een HD-beamer met twee reusachtige wandprojectieschermen in het wagentje gepleurd. Gisteren is de nieuwe Makro-folder uitgekomen. Yep. Jihaa!

Terug van lang weggeweest

2008-11-25T01:12:00.003+01:00

Jongens en meisjes, toch. Lang weggeweest uit de blogosfeer. Herinner me nog vaag iets over een fotowandeling door Brussel, ondergedompeld in stemmige kerstsfeer. Nu, Winterpret/Plaisirs d’hiver/Winter Wonders gaat straks weeral van start in ons aller hoofdstad, wat erop neerkomt dat ik bijna één jaar niets meer heb gepost. Driewerf foei, inderdaad, en pek en veren. Writer’s block? Lijkt aannemelijk, maar integendeel: in de voorbije elf maanden heb ik tonnen tekst afgescheiden, zij het helaas van commerciële inslag, bijgevolg onnoemelijk saai en niet van aard om hier te worden neergepletst. Een mens met vier geldverslindende kinderen moet de nodige pecunia binnenbrengen, nietwaar, en al zeker in deze tijden van bankcrises, dreigende recessie en sluipende koopkrachtdaling. Dan is een blog een besogne van ondergeschikt belang. Bon, wat hebben de mijnen en ikzelf de voorbije elf maanden zoal uitgepeuterd wat niet onder de algemene noemer “dagelijkse sleur” kan worden ondergebracht? Het zal u allicht een hele of halve worst zijn, maar toch een korte en fotografisch geïllustreerde flashback.

Vooreerst, met terugwerkende kracht: een gelukkig 2008 toegewenst! Althans, voor die ene maand die ons dit jaar nog rest.

In april, een weekje Madrid meegepikt met soulmate GV, met wie ik af en toe ook een balletje meetrap in Antwerpen. Ons gelaafd aan topvoetbal, hoogstaande cultuur en liters fluweelrode Rioja en Ribera del Duero. Of meer specifiek: de topwedstrijd Real Madrid-FC Sevilla (3-1), de Gouden Museumdriehoek (Prado-Reina Sofía-Thyssen), de pronte gevels van het 19de-eeuwse Madrid en het statige Toledo. Op de bijgaande foto’s ziet u onder meer de emblematische Madrileense beer, peuzelend aan de moerbeiboom aan de Puerta del Sol, Raúl die een reuzenkans mist, Velásquez die de toegangspoort van het Prado bewaakt onder de wapperende Spaanse vlag, en een panoramisch beeld van Toledo. Het hart van Spanje, gevat in enkele foto’s.

In mei huwde mijn geliefde nicht LvN, een blonde Vlaamsche die in Den Haag onvermoeibaar aan onze moedertaal timmert, met PdV, een boeiend heerschap dat helaas tot een uitstervend ras behoort: dat van de geëngageerde intellectueel. U hebt die lichte ronding in haar buik allicht opgemerkt. Welnu: met blijdschap kan ik u melden dat die intussen verdwenen is en dat de vrouwelijke meerderheid alweer met één eenheid is toegenomen. Maar dan wel met een wolk van een meisje!

Ook al in mei werd een nieuwe minivoetbalclub in Antwerpen boven de doopvont gehouden: Casa Loca, waarvan het voorzitter- en sponsorschap op mijn schouders rusten. Voorts wordt van uw dienaar verwacht dat hij ook het doelsaldo een weinig opkrikt. Hoe het die club intussen vergaat, leest u binnenkort via een link in de rechterkolom.

In juni zwaaide mijn jongste zoon van de lagere school af. Met vrucht geslaagd, èn een kus van de juf er bovenop! Eind juni waren mijn eega en ikzelf getuige van een memorabel concert van Bruce Springsteen in het Antwerpse Sportpaleis, en amper vier dagen later ruilden we het druilerige België twee weken lang voor de zonnige Provence. Een primeur voor deze hardleerse Spanjegangers en koppige Griekenlandfanaten, en uiteindelijk ook een aangename openbaring. Charmante dorpjes, bloemenpracht alom, geurende lavendel, historisch beladen steden en sites, indrukwekkende landschappen (de Gorges d u Verdon!) en een keuken die haar wereldwijde reputatie alle eer aandeed, al was die ober even niet aanspreekbaar toen we crema catalana bestelden en crème brûlée bedoelden…

De pletsnatte zomer was in een zucht voorbij, en eind september toog ik met mijn twee grootste jongens en hun respectieve vriendinnen voor een weekje richting Catalonië, tot nader order nog altijd in Spanje gelegen. Het werd een aangenaam weerzien met het Iberisch Schiereiland, ook al omdat het weer reuze meezat. In een gulle bui trakteerde ik het jonge volkje op een waanzinnig lekker etentje in een klasserestaurant, en voorts bezochten we een Romaanse abdij in de Pyreneeën en het onvolprezen Gerona by night. Een plaats die onlangs in een Spaans referendum uitgeroepen werd tot de “meest aangename stad in Spanje”. Een beetje zoals Hasselt in België, soit. Op de heen- en terugweg deden we ook enkele Franse oorden aan, waaronder Avignon, Dijon en Reims. Vooral Dijon is bijgebleven, en intussen weet ik ook waarom. Vorige week maakte het National Geographic Traveler Magazine een ranglijst bekend van de meest authentieke historische bestemmingen ter wereld. Gebaseerd op de mening van 280 professoren, journalisten en touroperators. Behoorlijk representatief en oordeelkundig, met andere woorden. Op plaats één: Stift Melk (Oostenrijk). Op plaats drie: Gent. Niet écht verrassend. En op plaats negen: Dijon. Vaut effectivement le détour.

Bij onze terugkeer in België wachtten ons herfst en werk geduldig op. Bummer. Intussen gloren kerstmis en 2009 al om de hoek, en hebt u zopas mijn eerste post van 2008 gelezen. Reacties altijd welkom, ook op de bovenstaande items.

Kerstgroetjes uit Brussel

2007-12-10T00:41:00.000+01:00

In België loopt er momenteel een actie, in gang gezet door het Radio 1 programma “Peeters en Pichal” en onder meer gesponsord door het fijne weekblad Humo. “In Godsnaam: geen kerstgedoe voor 15 december”. Los van het feit dat ik Annemie Peeters een gruwelijk irritant mens vind (enige misantropie is ook mij niet vreemd), en dat ik ook niet begrijp waarom in godsnaam God’s naam erbij moet worden gesleurd, sta ik rond en vierkant achter die actie. Ik heb een witgloeiende rothekel aan de onstuitbare versierdrift, het lampionnetjesfetisjisme en de klamme koopkoorts die de gemiddelde medemens al vanaf eind november in een wurggreep houden, daarbij stevig geholpen door de hypnotiserende muzak van het verenigde front der neringdoeners en grootgrutters. Eerlijk: bij al die opgedrongen en opgeklopte gezelligheid staat het kokhalzen me nader dan het kopen. Maar ja, wat doe je eraan? Je moet er willens nillens doorheen.

Vorige woensdag had ik mijn tienerdochter en één van haar vriendinnen in Brussel gedropt voor een rockconcert in het weergaloze kader van de Botanique. Ik had bijgevolg een paar uurtjes om handen. Ampel tijd om met eigen ogen vast te stellen hoe erg het met de kerstdrukte in ons aller hoofdstad zou zijn gesteld. Gewapend met mijn nieuwe camera trok ik de binnenstad in. Loop en kijk even mee. Opmerking vooraf: alle foto’s zijn zonder flash en met een ultrahoge ISO-waarde in het avondduister geschoten, vandaar de grove korrel en enkele overbelichte partijen. De foto’s zijn in klein formaat gepost, gewoon even aanklikken voor een bredere kijk op de zaken… En nu, Brussel in!

De kathedraal. Die van Sint-Michiel en Sint-Goedele. Indrukwekkend staaltje van Brabantse hooggotiek. Maar nergens kerstversiering of –verlichting te bespeuren. Where is the bloody spirit of Christmas? In het geval van de Brusselse hoofdkerk valt dat nog enigszins te begrijpen: ik ken geen enkele andere stad in Europa waar een gotische kathedraal plompverloren in een kantoorwijk ligt. Het trieste gevolg van de Noord/Zuid-verbinding die in 1952 door Koning Boudewijn werd ingehuldigd en waarvoor grote delen van het oude en volkse Brussel werden opgeofferd. Alvast één reden om jaloers te zijn op Antwerpen, Gent, Brugge of Mechelen, waar de kathedraal nog altijd in een grillig en middeleeuws stratenpatroon is ingebed.

De Grote Markt/La Grande Place. Ontegensprekelijk één van de mooiste stadspleinen ter wereld. Het stadhuis is van een adembenemende pracht. Had die toren pal in het midden van het gebouw gestaan, zou het mysterieus genoeg heel wat minder aansprekend zijn geweest. Die avond vond er net een klank- en lichtspel plaats, met nu eens schitterende en dan weer hoerige lichteffecten (minstens één lichttechnicus moet een Anderlecht-supporter zijn). De Jappen lustten er pap van, maar geef toe: die kerstboom is echt wel een gaaf exemplaar…

De Beurs, het kloppende hart van financieel België. In dees dagen ingesloten door uniform vormgegeven kerststalletjes, kwestie van overdaad en schreeuwerigheid te bannen. Een prima ingreep van het stadsbestuur. Het geheel oogt stemmig en vooral niet opdringerig. Ook opvallend afwezig: kerstmuzak. De voorgevel, veelal het decor voor vlaggenzwaaiende betogers of straalbezopen voetbalsupporters, baadt in een zacht en veelkleurig licht. Ik weet de Brusselse kerstsfeer voorlopig best te pruimen.

Vismarkt/Sint-K atelijneplein: het zenuwcentrum van de Brusselse winterpret, compleet met muziekkiosk, schaatsbaan, reuzenrad en kerstmarkt met binnenlandse en exotische lekkernijen. Ook hier geen wildgroei van foeilelijke kraampjes, en verblindende lichteffecten en een kakofonie van elkaar overstemmende Christmas evergreens blijven ons eveneens bespaard. Brussel viert Kerstmis waardig en ingetogen.

Kerstverlichting rond en in de Nieuwstraat: ook hier is overdaad consequent geschuwd. Geen agressief aan- en uitfloepende lampions in schelle kleuren, maar discreet over straten en gebouwen

gedrapeerde lichtguirlandes in gedempt wit.

Geen rondbuikige Santa Claus en irritante jingle bells in de poepsjieke etalages van de eerbiedwaardige Innovation, maar wel pikante lingerie. Pas onlangs heb ik achterhaald dat Innovation intussen deel uitmaakt van de Duitse Metro Groep die ook de Makro superstores in haar portefeuille heeft. Het schitterende art deco gebouw dat hier ooit stond en in mei 1967 afbrandde, werd haast voorspelbaar vervangen door een fantasieloze betonnen doos. De jaren 60 waren sowieso een stedenbouwkundige rampperiode voor Brussel. Leestip in dat verband: “Arm Brussel” van Geert Van Istendael.

Het Rogierplein, waar het altijd waait, ook op windstille dagen. Links het Sheraton hotel en centraal de imposante Dexia Toren waarvan het belichtingsconcept recht uit de koker van een terminale ADHD-patiënt lijkt te zijn gerold. Akkoord, een stad met vele verlichte gebouwen oogt oergezellig (ik denk daarbij onwillekeurig aan Madrid), maar dit is er toch een beetje over. Effe dimmen, jongens! Die fraaie toren heeft dat echt niet nodig om op te vallen, al blijf ik erbij dat de oude Martinitoren iets meer uitstraling en panache had.

Slotsom: de kerstwoede valt nog best mee in Brussel. Low-key, zoals de Engelsen zo mooi zeggen. Alvast prettige feestdagen toegewenst!

Belgitude

2007-12-05T00:56:00.000+01:00

Op 15 december 2007 organiseren de vakbonden een nationale betoging in Brussel tegen het verlies van koopkracht. Een vakbondsbobo op de radio: “We vrezen wel voor een tegenvallende opkomst. Veel van onze leden zullen op die dag wezen kerstshoppen." Belgitude op haar best.

De dood in de pot

2007-12-05T00:43:00.000+01:00

Al bijna zes maanden regeringsloos. Hebt u er enige hinder van ondervonden? Ik dacht het niet. Of u moet met mij die groeiende ergernis delen, om journaal na journaal, krant na krant en weekblad na weekblad te worden geconfronteerd met die zelfvoldane koppen van provinciaal – nee, parochiaal - denkende en handelende politici die zichzelf, in de aanloop naar de vorige verkiezingen, met veel bombarie als vaandeldragers van het goede bestuur hadden aangeprezen. Zelden vertoond, zoveel eigenwaan. Bah, laat ze gewoon lekker aanmodderen, want als ze al één iets hebben bewezen met hun formatiefratsen, is het dat België eigenlijk best zonder federale regering kan. Misschien zijn we zelfs beter af zonder! De flaters van Flahaut, het verbluffende rekengenie van Freya Van den Bossche, het groteske gezooi van Reynders en het warme opendeurbeleid van Onckelinckx in het gevangeniswezen, al sinds 10 juni zijn we ervan bespaard gebleven! Wat ik wél een beetje heb gemist, is de oprechte maar naïeve bevlogenheid van Verhofstadt die de hardnekkige illusie blijft koesteren dat België iets in Europa en de wereld te betekenen heeft, en de sneren van Karel De Gucht richting buitenlandse staatshoofden en regeringsleiders, bij voorkeur zwart of levenslang gebukt gaand onder een treffende gelijkenis met Harry Potter.

De politieke crisette in ons land, die in het buitenland blijkbaar meer zorgen baart dan binnen onze landsgrenzen, hebben we uiteindelijk over onszelf afgeroepen. Hadden we maar niet zo poujadistisch moeten stemmen. De middenstand regeert het land, zong Luc de Vos ooit in “Mia”, en dat is bij de laatste verkiezingen snoeihard gebleken. Vlaanderen stemt niet massaal rechts of fascistisch, dat is een enorm misverstand. De Vlaam stemt vanuit de buik. En het rommelt al enige tijd in die Bourgondische buik, waar grote en kleine ongenoegens darmkrampen en onwelriekende veesten voortbrengen. Één van die kwalijke winden is vleesgeworden in Jean-Marie Dedecker, de ultieme personificatie van Vlaamse zelfvoldane branie, aangedreven door benepenheid. Hij is, zoals vele Vlamingen in hun knusse landelijke fermette, anti-Waals, anti-Brussel, anti-hoofddoek, anti-holebi, anti-Europa, anti-snelheidsboetes, anti-belastingen, kortom, anti-alles wat een gezellig dorpsfeestje in de Westhoek of Kempen vermag te bederven. De politieke boodschap van Jean-Marie kan in één woord worden samengebald: navelstaarderij. Een boodschap die vooral bij egoïsten aanslaat, en daaraan geen gebrek in het welvarende Vlaanderen. In een kranteninterview, enkele dagen geleden, bekende misdaadauteur Pieter Aspe dat hij zonder aarzelen op Lijst Dedecker had gestemd, omdat hij “stilaan de buik vol heeft van die arrogante Walen rond Brussel.” Daar heeft vooral hij last van, in zijn Oostendse biotoop waar hij zijn rammelende misdaadromannetjes in elkaar flanst, op maat van het VTM-publiek en het koopvee dat zich elk jaar opnieuw op de Antwerpse boekenbeurs verdringt. Deze kladschrijvende middenstander, rijk geworden met het spuien van fastfoodlectuur, slaat zichzelf even hoog aan als Umberto Eco (de hoogmoed, de hoogmoed!) en meet zichzelf de allures aan van een politiek orakel. Echte schrijvers, zoals een Jeroen Brouwers, hullen zich tenminste in stilte en trots gedragen armoede (sic).

Het separatistische discours is dom en kortzichtig, en wordt hoofdzakelijk aangewakkerd door politici uit West-Vlaanderen, Antwerpen en Limburg. België is een Siamese tweeling, met Brussel als gemeenschappelijk orgaan. Daarin snij en kerf je niet ongestraft. Brussel is onze grootste troef en internationaal sterkste merknaam, en we springen er gevaarlijk achteloos mee om. Flaminganten schermen graag met het vermoeide argument van miljardentransfers van Vlaanderen naar Wallonië. Iedereen herinnert zich nog wel die kwetsende en smakeloze stunt van Bart De Wever die hijzelf als “ludiek” omschreef (hopsakee, met enkele bestelwagentjes vol nepgeld de taalgrens over: kijk eens hoe stoer! En kijk eens met wie ik hier op de foto sta!). Intussen is onweerlegbaar becijferd dat er pakken méér geld van Brussel naar Vlaanderen schuiven, maar daarover wordt benoorden de taalgrens zedig gezwegen, wegens propagandaondermijnend.

Een Vlaanderen zonder Brussel is woestenij. Een Wallonië zonder Brussel, de dood in de pot. Neem het aan van uw derde oog, wakend over de Zennevallei.

Ελλάδα (2)

2007-10-21T01:04:00.000+02:00

Griekenland heeft twee uiers en één gemeen angeltje. Uier één hangt in het noorden, ten oosten van Thessaloniki, en heet Chalkidikí. Heerlijk onbedorven streek. De rechtertepel herbergt de theocratische republiek Athos, waar vrouwelijke wezens nog immer personae non grata zijn. Uier twee bengelt in het zuiden van het land, onderaan de Pelepónnesos. Mooiste stad aldaar: Monemvassía, het Gibraltar van Griekenland. De naam betekent overigens “enige toegang”. Het gemene angeltje van Griekenland priemt ten oosten van Volos (centraal-Griekenland) in zee: Pilion. Bergachtig (tot 1.700 m hoog) en onwaarschijnlijk groen naar Griekse begrippen. Volgens de oude Grieken huisden hier ooit de Centauren (half mens, half paard), vandaag geldt de streek als de fruitschuur en bloementuin van Griekenland. Pilion, en meer bepaald het idyllische kustdorpje Agios Ioannis, hadden we uitgekozen als bestemming voor een tweede daguitstap. Ik had deze ruige kuststreek vroeger al eens bezocht, en ik wilde – samen met mijn zoon – nog eens met diepe teugen genieten van dat onwezenlijk mooie contrast tussen helderblauwe zee en steilgroene bergmassa’s.

Maar eerst moesten we Volos nemen, een drukke havenstad met – zo bleek – géén ringweg. Dwars door het centrum dan maar, met flink wat gesakker en tijdverlies op de koop toe. Als stad heeft Volos weinig in de aanbieding, ook al omdat dit oord in de jaren 50 van de vorige eeuw door een zware aardbeving zo goed als volledig van de kaart werd geveegd. De prachtige vergezichten die ons even later op de flanken van de Pilio te beurt vielen, maakten echter veel goed. Nog een weetje, terwijl u nu toch van het panorama zit te genieten: vanuit deze stad zetten Jason en de Argonauten zeil naar het verre Colchis (het huidige Georgië, aan de oostkust van de Zwarte Zee), op zoek naar het Gulden Vlies. Jason vond het, met de wrede hulp van prinses (heks?) Medea die later ook zijn lot – en dat van zijn kinderen - zou bezegelen. Één van de gruwelijkste afleveringen uit de rijk gevulde Griekse verhalentrommel, ettelijke eeuwen later subliem verfilmd door Pasolini, met de Griekse diva Maria Callas in een glansrol.

De tocht over de Pilio was nog mooier dan verwacht: loofbomen in vroege herfsttooi, slingerende bergwegen door verscholen dorpjes waarvan de natuurstenen huizen een beetje Frans aandeden, her en der plakkaatjes met φρούτα en λουλούδια (fruit & bloemen) en diep in de verte, nooit wijkend uit ons blikveld: het diepblauwe, strakke vlak van de Egeïsche zee. Neen, Pilion is tot nader order één van de meest ongerepte stukjes Griekenland die ik ooit heb mogen aanschouwen. Na een duizelingwekkende afdaling parkeerden we ons Opeltje pal aan het strand van Agios Ioannis, een pittoresk en keurig onderhouden kustplaatsje. Zó keurig zelfs dat ik vermoed dat enkele steenrijke Grieken en buitenlanders er hier een buitenoptrekje op na houden. Na een duik in het heerlijk lauwe zeewater (20°) schoven we - op aanraden van de Trotter - de voeten onder tafel in Η Ωραία Αμμουδιά (het mooie strand). Lekkere mezèdes (aaah, die inktvisjes!), besprenkeld met een sublieme streekwijn. De tijd dat je je in Griekenland met koppige retsina tevreden moest stellen, ligt gelukkig ver achter ons. Over Griekse kwaliteitswijnen, en waar je die zoal in België kan vinden, zal ik het later nog wel eens hebben.

Als toetje volgde nog een lange strandwandeling, en toen de zon achter het eiland Skiáthos (op bijgaande foto nog nét zichtbaar) wegdook, was het hoog tijd om op te krassen. Want morgen zou een nóg langere trip wachten, dit keer naar de Pelepónnesos, een schiereiland doordrenkt van lang vervlogen mythes waarin verraad, bloedvetes, kinderslachtingen en vadermoorden de boventoon voeren. Dutroux is een watje: welkom in het horrorhuis van Atreus!

In een volgende post (ja ja, u bent nog niet zo snel van het mooie Hellas verlost): Korinthe, Mycene, Nauplion en Epidauros. Staan ook nog op het menu: enkele persoonlijke kanttekeningen bij Griekse media en kranten en vreemde Helleense verkeersgedragingen. Plus enkele bibliofiele tips. Zoals over de bizarre joodse connectie tussen Spanje en Thessaloniki, qua kruispunt van culturen één van de boeiendste Europese steden ooit. Just keep tuned for more!

(eigen foto's)

Ελλάδα (1)

2007-10-01T01:31:00.000+02:00

Ελλάδα. Griekenland. Op één letter verschil, klinkt dat zoals Spaans voor ijsje, merkte mijn oudste zoon terloops op. Het was me eerlijk gezegd nooit eerder opgevallen. Vrijdag 21 september 2007: we zitten op de overvolle ochtendvlucht Brussel-Athene, smachtend naar een weekje zon na een grauwe en met evenveel regen als (examen)stress overgoten zomer. Hij zou voor het eerst voet op Helleense bodem zetten, voor mezelf was het al een zoveelste keer – al was de laatste keer toch al een flinke poos geleden. Een luie strandvakantie zou het in géén geval worden: vanuit centraal-Griekenland zouden we met een huurauto de belangrijkste antieke sites binnen dagafstand bezoeken. Mijn zoon, klassiek geschoold en fervent liefhebber van de ongeëvenaard rijke Griekse mythologie, liet het zich graag aanleunen.

In de weken vooraf had ik ontroerend hard gewerkt om mijn kennis van het Nieuwgrieks opnieuw op een aanvaardbaar peil te krijgen. Bekentenis: jaren geleden heb ik die taal ijverig gestudeerd in Brussel en aan de Universiteit van Thessaloniki, om haar daarna in Griekse gastgezinnen naar een zeer behoorlijk peil op te krikken. In die jaren kwekte ik er vrolijk op los in het Grieks, en was ik zelfs niet te beroerd om enkele salvo’s schuttingtaal op mijn gesprekpartners af te vuren. In de daaropvolgende jaren werd mijn Grieks helaas onder een flinke laag stof bedolven die ik pas tijdens het voorbije jaar met horten en stoten, een waar archeologengeduld èn een groot schuldgevoel heb verwijderd. Nu zou al dat werk voor het eerst moeten lonen.

We waren enigszins beducht voor de vernietigende gevolgen van de vele bosbranden die Griekenland tijdens de voorbije zomer hadden geteisterd. Rond Athene waren vooral het Hymettos gebergte en het Parnitha natuurpark getroffen, al was daar tijdens onze busrit naar het 200 km hogerop gelegen Kamena Vourla weinig van te merken. De ernst en omvang van deze ramp voor het Griekse milieu zullen echter pas op middellange termijn duidelijk worden, zoals u hier kunt lezen en ook bij onze Man in Griekenland.

Kamena Vourla is een ingedommeld en bijgevolg authentiek gebleven kustdorpje met uitzicht op het uiterste noorden van het eiland Evia en geruggensteund door een enorm bergmassief. Een steile klim naar een hogergelegen orthodox kloostertje werd beloond met dramatische vergezichten (ook al versterkt door de dreigende wolken, het weer zat die eerste dag niet echt mee). Vlakbij ligt ook de roemruchte pas van de Thermopylen (“de warme poorten”, verwijzend naar de natuurlijke warmwaterbronnen die er ontspringen). Hier boden koning Leonidas en 300 Spartanen drie dagen lang dapper weerwerk aan het oppermachtige Perzische leger van Xerxes. De tot de verbeelding sprekende heroïek van dit verhaal werd onlangs nog eens duchtig opgerakeld in “300”, een prent die bol staat van overdreven pathos en kille doodsverachting. Wél stijlvol in beeld gebracht, en de meeste historische details kloppen bovendien. Zoals het laconieke (overigens afgeleid van Lakonía, het gebied rond Sparta) antwoord van Leonidas, op het Perzische bevel om de wapens neer te leggen: “Kom ze maar halen!” (hiernaast in het Oudgrieks onder zijn beeld gebeiteld). Wie meer wil lezen over de ware toedracht van deze ongemeen bloedige veldslag (ter plaatse werden duizenden Perzische pijlpunten opgegraven) en mythe van werkelijkheid gescheiden wil zien, verwijs ik graag naar deze belezen historicus.

De zon brak eindelijk door, en ons huurautootje beklom moeizaam het Parnassos gebergte, met als einddoel: Delphi. Een orakel dat een niet te onderschatten invloed op de Oudgriekse en zelfs Romeinse geschiedenis heeft gehad. Al rond 1400 vóór Christus was er hier een heiligdom dat door Kretenzers en Myceners moet zijn bezocht, zoals blijkt uit de verrassend fraaie voorwerpen die ter plaatse werden opgedolven en in het gloednieuwe museum (2003) zijn uitgestald. Ook de site zelf en het omliggende landschap blijven van een adembenemende pracht. Waar de namen Delphi (dolfijn) en Pythia (slang en tevens de benaming van de lokale waarzegster) vandaan komen, leest u op deze rijk gestoffeerde link.

Ter plaatse toch wat ergernis moeten wegslikken, na het ongewild aanhoren van enkele gratuite toeristencommentaren. “Sind dies Römische Helme?”, flapte een Duitse dame op leeftijd eruit. Haar dochter riep haar weliswaar prompt tot de orde, maar ik had het even niet meer. En even later, een rondborstige Hollandse ter hoogte van het indrukwekkende amfitheater, die puffend en blazend te kennen gaf dat ze die steile klim naar het stadion niet zag zitten. “Ach jo, daarboven is het gewoon méér van hetzelfde: een hoop ouwe stenen.” En dat terwijl het stadion, waar om de vier jaar de Pythische spelen werden gehouden, er véél gaver bijligt dan zijn illustere tegenhanger in Olympia. Mijn immer temperende zoon had wel een punt toen ie zei dat die mensen zich tenminste de moeite hadden getroost om hierheen te komen, in plaats van met hun luie krent op het strand te blijven liggen. Maar dan nog: informeer je dan toch een béétje op voorhand. Dat is een minimum minimorum aan respect dat je voor dergelijk unieke vindplaatsen van onze westerse cultuur hoort op te brengen.

Komen in een latere post nog aan bod: Pilion, Korinthe, Mycene, Nauplion en Epidaurus. En misschien wel vooral Epidaurus: ik ben momenteel verdiept in een kanjer van een boek over het “zwijgen van de tragedie”. Een intellectueel veeleisend maar verdomd goed werkstuk van de hand van Stefan Hertmans met onthutsende inzichten in de Griekse tragedies Medea en Antigone.

(eigen foto's)

Cinéma d'été

2007-09-07T00:17:00.000+02:00

De zomer is voorbij, en het is een ongemeen sombere geweest. Luttele uren zonneschijn over een land dat al een poos met de verzuringsgrens flirt: het belooft niet veel goeds voor de aanslepende regeringsformatie en eventueel nieuwe verkiezingen.

Heb bovendien een beetje medelijden met ondergetekende die de hele zomer lang noodgedwongen aan Costa Casa heeft moeten toeven. En die de buren één voor één met een misselijk jaloersmakend kleurtje zag terugkeren. Kreta hier, Sevilla daar: knarsetanden was mijn deel.

Bij gebrek aan zonnestralen heb ik me dan maar in de warme gloed van cinema gekoesterd. Een beetje compenserend gedrag is verschoonbaar voor wie iets elementairs als vakantie moet ontberen. Al vroeg in juli prijkte een knoert van een flatscreen in mijn werkruimte. Gesecondeerd door een bonkend en klaterend Home Cinema systeem. De DVD-stapels eromheen groeiden op het ritme van de aanhoudend slechte weersvoorspellingen. Bottom line: eindelijk al die films kunnen bekijken die me hier al maanden- en zelfs jarenlang verwijtend met de rug hebben aangekeken.

Sommige prenten overtroffen mijn hooggestemde verwachtingen of bleken verrassend beter te zijn dan aanvankelijk gedacht. Ik noem er een paar, voor de vuist weg, in de vurige hoop u hiermee vroeg of laat ook een onvergetelijke filmervaring te kunnen bezorgen.

Idi i Smotri (Come and See), van de Russische regisseur Elem Klimov. De film komt dreigend traag op gang en mondt uit in een apocalyps van blind en bloeddorstig nazigeweld op de burgerbevolking in Wit-Rusland. Vooral het interview met de regisseur niet skippen waarmee de film wordt ingeleid: onmisbaar voor het historisch perspectief.

Crna macka, beli macor (Black Cat, White Cat), een minder gekende parel van de veelgelauwerde Serviër Emir Kusturica. Doldwaze Balkangekte aan de oevers van de Donau, een stoet van surreële en criminele figuren tegen de achtergrond van een kleine boerengemeenschap (prijs voor de beste figuranten: de voortdurend in beeld waggelende ganzen), overgoten met een hyperactieve soundtrack die intussen furore maakt in de rekken met wereldmuziek. Lees deze reactie maar eens van een Nederlander op IMDB: “It's only three weeks ago I heard about this movie. Last night I watched it for the first time on dvd and I think it's the funniest movie I ever saw in my (58 years old) life. I laughed for two hours and had tears of joy in my eyes! The music is wonderful too and an essential part of the story. It's impossible to compare this film with any other or to describe in short the totally insane story. I thought this a kind of East European Monty Python humor.”

En met Monty Python belanden we naadloos bij de volgende flick: Twelve Monkeys, van de prettig gestoorde Terry Gilliam die destijds het animatiewerk voor de Pythons verzorgde. Van Gilliam had ik al het één en ander gezien (Brazil, Fear and Loathing in Las Vegas, The Brothers Grimm), maar deze film sla ik hoger aan. Al was het maar voor de ongemeen sterk acterende Brad Pitt (toen nog amper bekend) en de volledig atypisch gecaste maar daarom niet minder overtuigende Bruce Willis. Zonder meer de allerbeste scifi-film over tijdreizen, met een adembenemende plot en een huiveringwekkend slot.

Kebab Connection, ten slotte. Fris, sprankelend, grappig en ontwapenend. Klinkt redelijk onaannemelijk voor een Duitse film, maar wie een beetje bij de tijd is, wéét gewoon dat de Duitse cinema al enkele jaren aan een onstuitbare wederopstanding bezig is (Lola rennt, Sophie Scholl: die letzten Tage, Der Untergang, The Edukators, Goodbye Lenin!, Das Leben der Anderen, stuk voor stuk pareltjes die u beslist gezien moet hebben). Kebab Connection verhaalt over de moeizame verhouding tussen Turken, Grieken en autochtonen in Hamburg en lijkt qua plotlijn een beetje op Ae Fond Kiss van Ken Loach, maar dan minder zwaar op de hand (en dat is een understatement van minstens tien ton, de reputatie van Loach kennende). Turkse jongen wil Duits meisje huwen èn Kung-Fu film draaien, en stuit daarbij op koppig verzet van traditionele familiekringen. Met een blik vol hilarische taferelen tot gevolg.

Ook (opnieuw) bekeken en (alweer) prima bevonden: Tapas, Smoke en Blue in the Face (naar verhalen van Paul Auster), Thank you for smoking, de Koreaanse wraaksaga Oldboy en de ongenaakbare Britse humor van The Fast Show en Coupling.

Of hoe een rotzomer toch nog van het doek vermocht af te spetteren!

Poolapen

2007-08-20T02:16:00.000+02:00

Sheffield. De kans dat u deze Britse stad in het uitpuilende aanbod van citytrips zal aantreffen, is volledig onbestaande. En terecht. Ga nooit naar Sheffield. Op enkele cinema’s na, valt er geen reet te beleven. Alles ademt er grauwte en troosteloosheid uit. Het gevecht om de culinaire top is er nu al decennialang een exclusieve tweestrijd tussen Burger King en Wendy’s. De lokale tongval is zelfs in optimale omstandigheden zo goed als onverstaanbaar. En al helemaal in de avondlijke uren, wanneer haast iedereen er dronken over straat zwijmelt. Want alleen sloten lauwe lager brengen nog soelaas, nu de twee lokale voetbalgloriën (United en Wednesday) in tweede klasse wegkwijnen. Één keer ben ik er geweest, en hoe verwoed ik ook in mijn geheugen graaf, zelfs geen flard van een herinnering krijg ik bovengespit.

Uit een moeras van doffe ellende walmt echter niet alleen stank, maar af en toe ook heerlijke muziek. Denk maar aan Ierland: hoe uitzichtlozer de toestand, hoe hemelser de muziek. Sheffield is de geboortestad van Joe Cocker, en zijn beste LP vind ik nog altijd Sheffield Steel: een rist klassiekers (Ruby Lee, Talking Back to the Night, Many Rivers to Cross,…), overgoten met een vette reggaesaus. En sinds kort zijn er de Arctic Monkeys.

Heel toevallig leren kennen (dochterlief had haar muziek tijdelijk op mijn MP3 geparkeerd) en onmiddellijk in de ban van die vier jonge snaken uit Sheffield: gitaarriffs zo strak als een kurk in een wijnfles, opzwepende baslijnen, een snoeiharde percussie en teksten waarvan de kwaliteit af en toe het onbereikbaar gewaande niveau van een Elvis Costello evenaart. De Arctic Monkeys zijn de meest waardige 21ste-eeuwse erfopvolgers van Britse gitaarbands genre The Who, The Jam en The Clash (trouwens volledig onjuist bij punk ondergebracht). Op deze link staan een paar geluidsfragmenten van Arctic Monkeys voor u klaar.

In tegenstelling tot het gros mijner generatiegenoten vind ik de kwaliteit van wat er tegenwoordig op jongerenzender Studio Brussel te horen valt, best te pruimen. In zoverre zelfs dat ik de eindeloze smeekbeden van mijn dochter en jongste zoon welwillig aanhoorde en een straf besluit nam: dit jaar gaan we samen naar Pukkelpop!

Pukkelpop

2007-08-20T01:47:00.000+02:00

Pukkelpop. Een festival dat het midden houdt tussen het rechtlijnig alternatieve Dour en het schaamteloos commerciële Rock Werchter. Een stuk of acht podia, waarvan alleen de Main Stage voor min of meer mainstream muziek is voorbehouden. Op de overige podia woeden de meest bizarre uitwassen van het hedendaagse muziekaanbod, zoals slowcore, dance, triphop, acid house, death metal, lounge en noem maar op. Ondanks dat redelijk alternatieve cachet en de niet bepaald centrale ligging, is het Limburgse festival tot een regelrechte blijver uitgegroeid. Dit jaar vond zowaar de 28ste editie plaats en streken er ongeveer 130.000 muziek-, booze- en funfanaten in Hasselt neer. We waarden er één volle dag rond, en hebben het ons geen seconde beklaagd.

Mijn jongste zoon beleefde een absoluut hoogtepunt in zijn nog kortstondige bestaan: het live aanschouwen en oorverdovend aanhoren van zijn huidige afgoden, de Kaiser Chiefs. Puntgaaf optreden, toegegeven. Af en toe wat volksmennerig, maar dat hoort er nu eenmaal bij op een zomerfestival. Hun vele meezingers en –stampers bombarderen Kaiser Chiefs zonder meer tot The Simple Minds van de prille 21ste eeuw. Of dat als lof of kritiek moet worden gelezen, maken jullie zelf maar uit.

Mijn dochter en meegereisde vriendin, die ik die hele dag amper had gezien, smolten helemaal weg bij de emorock van Fall Out Boy en brachten zwijmelend verslag uit over de optredens van Polytechnic, The Pigeon Detectives en The Blackbox Revelation (ex-schoolmakkers van mijn dochter en recente winnaars van Humo’s Rockrally). Zelf was ik behoorlijk onder de indruk van ouwe rot Iggy Pop & The Stooges (de zestigjarige en onvermoeibare belichaming van “Rock till ye drop” en “Lust for life”), de hiertelande volstrekt onbekende Silversun Pickups (recht-voor-de-raapse-rockband uit LA, zal in de herfst het voorprogramma verzorgen van, jawel, de Kaiser Chiefs) en de krolse Tamil-tijgerin M.I.A., een dance/rap-fenomeen uit Londen met een vuile bek, een lenig kronkelend lichaam en een niet-mis-te-verstane politieke boodschap, gelardeerd met citaten uit het indrukwekkende Clash-oeuvre (lees hier het verslag uit De Morgen).

Het meest beklijvende moment van de dag was evenwel “Smokers outside the Hospital Doors” van Editors, een song zó doorleefd gebracht door vocalist Tom Smith dat de rillingen onwillekeurig over je rug liepen. Dit nummer heeft een ietwat macabere ontstaansgeschiedenis: na het onverwachte overlijden van Tom Smith’s vader stierf ook één van zijn beste vrienden aan longkanker. Deze song is de bittere neerslag van al die ellende en tevens voorspelbare rampspoed: nog snel en stiekem een saffie opsteken, en straks allemaal op naar die chemokuur! Editors zou ik nog best kunnen typeren als Nick Cave, begeleid door de prille en commercieel nog onbezoedelde U2. Volgend jaar topaffiche op alle zomerfestivals, neem het gerust van me aan (en van De Morgen).

Smokers outside the hospital doors. Hier te beluisteren. Enjoy, voor zover mogelijk.

Zomerslaap

2007-08-07T00:48:00.000+02:00

Want alleen in comateuze toestand doorsta je zo'n snertzomer. De zucht naar het zuiden is unheimlich groot, maar vooralsnog blijft het ploeteren in dit verzopen kikkerland. Voor september heb ik wel het vizier gericht op Kreta of een ander Grieks eiland dat nog niet is afgefikt. Santorini is mijn natte droom, al zal dat het bluswerk ter plaatse niet echt vooruithelpen...

Na twee maanden akelige blogstilte borrelt mijn hoofd trouwens van ideeën voor nieuwe posts, want intussen bovenmatig veel gezien, gelezen en ergernis opgespaard. En naast mijn computer, een tweede digitale maîtresse op de schoot genomen: een SLR, oftewel Single Lens Reflex, waarmee zich een nieuwe dimensie van fotografie aan me heeft geopenbaard. Klinkt nogal lyrisch, maar ik kan het ook niet helpen, met al die toeters en bellen op mijn blitse camera. Mijn eega en dochter zijn intussen formeel: voor paps wenkt de midlifecrisis.

Hadden ze me dan liever clichématig op een motor zien wegscheuren, de einder en een wisse dood tegemoet? I hardly think so. En intussen genieten ze mooi mee van die fraaie plaatjes van niet minder fraaie plaatsjes. Zoals dit mariene stilleven uit Wissant, een onooglijk dorpje aan de Franse côte d'Opale, niet eens zo gek ver van die zestig kilometer wanstaltigheid die de Belgische kust vulgair tentoon spreidt.

Geniet alvast nog van augustus, waar u zich ook moge bevinden!

The Plot Against America

2007-05-23T02:29:00.000+02:00

Blogstilte eindelijk doorbroken. Vier weken lang professioneel ondergesneeuwd, adempauzes nauwelijks gegund. Suez struck again, en nu mannetjesputter Sarkozy komaf heeft gemaakt met de bevallige Royal (het zou toch fraai zijn geweest, een president met de naam Royal), kondigt mijn persoonlijke toekomst zich alvast nóg drukker aan. Als economisch patriot wil Sarkozy immers Suez koste wat kost met Gaz de France gefuseerd zien, en wanneer dat scenario zijn beslag krijgt, doet schrijver dezes er goed aan om nú al koffie via de groothandel aan te slepen.

Soit. Hoe onwaarschijnlijk ook, tussen de bedrijven door ben ik erin geslaagd om in deze hectische tijden een pil van een roman te consumeren. The Plot Against America, getekend Philip Roth. Een vooraanstaand Amerikaans auteur van Joodse komaf, en één van de weinige schrijvers (de derde, om precies te zijn) wiens verzameld werk nog bij leven in de Library of America is opgenomen.

The Plot Against America is in wezen een what if verhaal. Roth volgt de gedocumenteerde geschiedenis tot in november 1940. Dan wint niet Roosevelt voor de derde opeenvolgende keer de Amerikaanse presidentsverkiezingen, maar wel cryptofascist Charles A. Lindbergh (ja, die onverschrokken piloot van de Spirit of St-Louis) die prompt een vredesverdrag met Adolf Hitler sluit en zich door antisemieten van het ergste soort laat omringen. Henry Ford, om er maar één te noemen. Was me dat even schrikken, ja. Het vervolg laat zich raden, en ook weer niet. Daarvoor is Roth een té goed auteur. Nog niet gelezen ? Dan hebt u meteen de Absolute Aanrader voor de komende zomermaanden in het vizier.

Dat what if scenario, in samenhang met de Tweede Wereldoorlog, werd eerder al beproefd. Door Stephen Fry, onder meer. Bij de meesten bekend als onweerstaanbare droogkomiek, in samenspan met Hugh Laurie (A Bit of Fry and Laurie) of Rowan Atkinson (in de hilarische TV-reeks Blackadder). Stephen Fry is echter ook een ernstig acteur (schitterde onder meer in de verfilming van “De Ontdekking van de Hemel”, het magnum opus van Harry Mulisch) èn een gewaardeerd auteur. In Making History, een roman uit 1996, wierp hij deze vraag op: "What if Hitler never had been born ?" Een verdomd meeslepend boek, met als slotsom: de wereld zou er nog véél erger aan toe zijn geweest.

A propos Hugh Laurie: die brainless twit uit Blackadder heb ik in de voorbije weken herontdekt als cynisch maar ook wel empathisch medicus in House M.D., naar mijn gevoelen de allerbeste ziekenhuisreeks ooit. Eat your heart out, George Clooney !

Tussen de drukke bedrijven door toch flink wat cultuurpret beleefd. Wie zou het me kwalijk durven te nemen?

Zwiebel !

2007-05-23T02:01:00.000+02:00

Mijn tienerdochter vindt Duits een ongelooflijk mooie, sappige en grappige taal. Daar dachten ze hier 65 jaar geleden wel anders over, maar laat haar dat nu völlig Wurst zijn. Ze spreekt en begrijpt amper Duits, maar haar muzikale gevoel dwingt haar gewoon om Duits mooi te vinden. En vooral: grappig. Eindelijk is het zover: de eerste generaties zijn opgestaan die volledig onbevangen over Duitsland kunnen spreken en denken.

Ergens begin jaren tachtig had ik een Engelse vriendin op bezoek in Brussel, en op een mooie lentedag besloten we om de trein naar Aken te nemen. Jackie was nog nooit in Duitsland geweest. Beduusd stapte ze uit in het Hauptbahnhof zu Aachen, om even later verbaasd vast te stellen: “God, I cannot believe I am in Germany”. Het leek wel alsof ze tegen heug en meug in Mordor was beland, onder de rook van Mount Doom. Toen bleek dat sommige Duitsers zowaar vriendelijk konden lachen, was ze helemaal van slag. Niets, maar dan ook niets rijmde met de prefabideeën die haar destijds in Engeland met de paplepel waren ingegeven.

Daar had mijn dochter helemaal geen hinder van, toen ze vorige week voor het eerst bewust naar Duitsland reisde, in het gezelschap van paps, mams en jongste broer. Iets voorbij Aken moest ik toch onwillekeurig aan Mordor denken, toen we de apocalyptische bruinkoolcentrale van Weisweiler aan ons zagen voorbijtrekken. Beeldt u zich even in: met roet beslagen schoorsteenpijpen en door weer en wind aangevreten koeltorens die enorme rookwalmen de atmosfeer injagen, en aan de einder, richting noorden: de sombere contouren van twee gelijkaardige en even angstaanjagende installaties. De driehoek gevormd door Aken, Düsseldorf en Keulen, is al sinds de jaren 30 het schouwtoneel van een milieumoord zonder weerga. Bruinkool wordt er gewonnen in uitgestrekte openluchtgroeves en met behulp van graafmachines waarvan de monstruositeit elke verbeelding tart. Wie via Google Earth op dit gebied inzoomt, ziet de littekens in het landschap al van op zeer grote hoogte opdoemen. De genadeslag voor het milieu wordt uiteindelijk toegediend door verschillende bruinkoolcentrales die tonnen kooldioxide uitspuwen. Vier van deze centrales prijken in de top 10 van Europa’s dirty thirty, de dertig meest vervuilende elektriciteitscentrales. Dreckschleuder, zo staan ze te boek bij Duitse ecologisten. En toch zijn er fotografen die erin slagen om die walmbrakers idyllisch in beeld te krijgen.

We geraken uit koers met dit off-topic milieugeëmmer, hoe actueel ook. Onze eindbestemming was Keulen, en een goed halfuurtje later ontwaarden we de skyline van de Rijnmetropool in de verte. Nu moet je me Keulen niet leren kennen. Diende er, in hip NAVO-khaki gehuld en met de Vigneron in aanslag, zeven maanden lang het vaderland. En beleefde er al bij al een heerlijke tijd: carnaval, Biersäulen, onvergetelijke voetbalwedstrijden in het nabijgelegen Müngersdorfer Stadion (FC Keulen – Inter Milaan, FC Keulen – Bayern München, FC Keulen – Werder Bremen, en telkens ging Keulen genadeloos onderuit), nachtelijke escapades langs de romantische Rijnoevers. En toch vind ik Keulen een uitgesproken lelijke stad. Gezellig, daar niet van, maar architectonisch een miskleun van heb-je-me-daar. Een chaotische opeenstapeling van zielloze en fantasieloze gedrochten uit de jaren 50 en 60, en temidden van al die aanfluitingen der bouwkundige esthetica: een puntige en zwarte wrat van wel 160 meter hoog. De Kölner Dom. Indrukwekkend, zeker. Statig, geen twijfel aan. Maar mooi ? Euh… niet dus. Amiens, Rouen, Reims, Laon. Point taken, I presume. Al mogen we het Keulen niet echt kwalijk nemen dat haar binnenstad er zo zielloos bij ligt. Na de jarenlange tapijtbombardementen door de Amerikaanse en Britse luchtmacht zag de stad er in 1945 zo uit. Wat Heinrich Böll de volgende quote ontlokte: “Wie Keulen wil overschouwen, heeft genoeg aan een stoel.” Daarna volgde de heropbouw, gedreven door utilitarisme en snel winstbejag. Wat dat betreft, hebben we zelf boter op het hoofd. Kijk maar eens naar onze kustlijn.

Maar wat dreef ons uiteindelijk naar deze verdoemde stad? Elektrische gitaren. In Teutonenland onnoemelijk veel goedkoper dan in Belgenland. Één voor dochterlief, één voor zoonlief. Voor haar: een blitse Les Paul Studio. Voor hem: een instapmodel van Fender. Na gedane zaken, vermoeid neergezegen op een Italiaans terrasje in de binnenstad. Alwaar de stilte alras aan flarden werd gescheurd door een onbedaarlijke lachbui van mijn dochter. Had ze op de menukaart toch niet dit ene woord gespot: Zwiebel.

¡Primavera!

2007-04-16T01:29:00.000+02:00

Het lenteoffensief is op overrompelende wijze ingezet en in géén tijd was ons huis omsingeld. Geen doorkomen meer aan: uit welk raam we ook piepen, overal een indrukwekkend vertoon van bloesems en frisgroen geweld. Als er al één bezetter welkom is in dit landje, dan wel de lente. Een seizoen dat in alle talen die ik toevallig machtig ben, even lieflijk als melodieus en verwachtingsvol klinkt: spring, Frühling, printemps, primavera (een woord dat Spanjaarden met Portugezen en Italianen delen), άνοιξη (Grieks, spreek uit als ániksi, letterlijk vertaald: de opening).

Hierbij, two rooms with a blossomy view: onze badkamer en het heiligdom van mijn tienerdochter dat ik in haar afwezigheid schroomvol en blootsvoets heb betreden.

Arme vrouwen

2007-04-16T01:15:00.000+02:00

Mijn eega is net thuis van een elfdaagse rondreis door Marokko. Een culturele reis in de stijl van wat bijvoorbeeld hier wordt aangeboden. Het is een schitterende ervaring geweest, zo verhaalde ze deze doodvermoeide achterblijver aan het thuisfront. En ook het gezelschap was reuze. Fijn zo.

In niet zo verlichte kringen zouden zowel zij als ikzelf ietwat schuin worden aangekeken. Samen uit, samen thuis, is dat niet de grondslag van een goed huwelijk ? En dan nog een blonde vrouw alleen op reis sturen naar een islamitisch land, is die vent nu helemaal betoeterd ?

Misschien ben ik dat wel, maar beslist niet in emancipatorisch opzicht. Wil mevrouw erop uit ? By all means, precies omdat zij een vrouw is. Een wezen dat niet alleen in islamitische landen maar ook hier, in het zogeheten vooruitstrevende westen, steevast aan het kortste eind blijft trekken.

Op 30 maart jongstleden was het Equal Pay Day. Een actiedag die ons erop attent moet maken dat vrouwen nog altijd flink wat minder verdienen dan hun mannelijke collega’s. In België bedraagt de loonkloof ruwweg geschat 15%, na correctie voor factoren zoals deeltijds werken, zwangerschappen en wat nog meer al. Vijftien procent, dat tikt aardig aan. Breng dat in rekening over een hele loopbaan, en je maakt een wereldreis met z’n beidjes. Ik mag dan al emancipatorisch zijn, geheel onbaatzuchtig ben ik niet.

Ondanks die gapende loonkloof dreigen de vrouwen straks opnieuw de pineut te worden. Europa eist dat verzekeringen niet langer naar sekse discrimineren, wat erop neerkomt dat vrouwen binnenkort heel wat meer voor hun autopolis en levensverzekering zullen moeten ophoesten. Ze maken minder brokken, leven langer en verdienen minder dan mannen, maar Europa slaat het gelijkheidsbeginsel nu eenmaal hoger aan dan snoeiharde en onweerlegbare statistieken. Een wereldvreemde houding waarvan blijkbaar ook politica’s zijn doordrongen. Op de vraag of België – in navolging van tal van andere EU-lidstaten – geen uitzondering voor autopolissen, levens- en ziekenhuisverzekeringen zou aanvragen, hoorde ik onlangs een vrouwelijk lid van de socialistische partij én van het Europees Parlement strijdvaardig antwoorden: “Zeer zeker niet. We hebben decennia geijverd voor de gelijkberechtiging van de vrouw. Wanneer dat gelijkheidsbeginsel betekent dat wij vrouwen meer verzekeringsgeld moeten betalen, dan moeten we er dat maar op de koop toe bijnemen”. Tot hier de wijze woorden van een troela die met een maandloon van 10.000 euro geen hinder van enige loonkloof heeft. En die per slot van rekening ook spreekt in naam van ontelbare alleenstaande moeders die zich aan het einde van de maandrit nog nét een autopolis kunnen veroorloven. Laat staan: een stilaan onbetaalbare levens- of ziekenhuisverzekering. Arme vrouwen: nu worden ze ook nog door seksegenoten genaaid.

Lier bestaat !

2007-04-04T01:08:00.000+02:00

De professie dwong me heden richting Boechout, de culturele hoofdstad van Antwerpen. Ik was er sneller klaar dan verwacht. Met enkele uren te doden, borrelde plots deze idee in me op: waarom niet eens een ommetje naar Lier gemaakt ?

De schaamte is helemaal mijnerzijds, voor de bekentenis die nu volgt: tot op heden had ik nog nooit één voet in Lier gezet. Excuses genoeg, daar niet van: het stadje ligt niet bepaald op een kruispunt van grote verkeersaderen, het Lam Gods hangt nu eenmaal in Gent, voor Magritte moet je in Brussel en voor Rubens in Antwerpen wezen, vernieuwend theater moet je veeleer in Aalst zoeken en de allerbeste jenever drink je in Hasselt, punt aan de lijn. En wie van voetbal houdt, komt in Lier al sinds mensenheugenis niet meer aan zijn trekken. Dan nog liever naar Germinal Beerschot Antwerpen, of hoe groot wanhoop kan zijn.

Hoe dan ook, Lier is me enorm bevallen. Veel pracht, op een zakdoek groot. Het Begijnhof (intussen werelderfgoed), de bizarre Zimmertoren (zoiets kan echt alleen in België), de grote markt met het ranke belfort en, tussen dat alles doorkabbelend, de grote en kleine Nete.

Had mijn camera helaas niet mee in de reisbagage, maar hierbij toch twee foto-impressies, aan mijn mobieltje ontwrongen: de kerk van het Begijnhof (met zonsverduistering er gratis bovenop) en de zonderlinge Zimmertoren.

In Spanje voeren godvergeten provincienesten nu al enkele jaren verwoede campagnes om zich aan die wurgende vergetelheid te ontrukken. Met slogans in de trant van: ¡Teruel existe!, intussen een vaste en niet van enig cynisme gespeende uitroep in het Spaans. In navolging daarvan zou ik deze boude uitroep in Cyberspace willen zwieren: Lier bestaat ! Binnen tien jaar ook in Van Dale, naar ik hoop…

Big Fish for Burton

2007-03-21T23:58:00.000+01:00

In deze doldwaze tijden van nauwelijks meetbare fijnstofpollutie, die onze regering schaamteloos aangrijpt om snelheidsboetes te innen en zilverpapier te belasten teneinde haar gammele begroting sluitend te krijgen, en met de ontluisterende aanblik van vooraanstaande politici die stemmenhengelend opdoemen in drukbekeken maar daarom niet per definitie hoogstaande (lees: pijnlijk kwaliteitsloze) travestietenshows, doet het enorm deugd om eindelijk eens een bericht met inhoud te mogen lezen: Tim Burton krijgt Gouden Leeuw in Venetië !

Altijd geweten dat die Italjonders een hoogst verfijnde smaak hebben: oenologisch, culinair, muzikaal en vooral cinematografisch. Ik ben de Laars eeuwig (nou ja) dankbaar voor Fellini en Pasolini, twee regisseurs die nu al decennia in de linkerkamer van mijn hart bivakkeren. De eerste Italiaanse film die me ooit ter ogen kwam, was La Strada van Fellini, en vanaf die dag durfde ik me voor het eerst in het openbaar cinefiel te noemen. Pasolini vervolledigde die outing met Teorema en Medea. Dat Tim Burton uitgerekend in Europa méér waardering krijgt dan in de US of A, mag niet echt verwonderen: zijn burleske, groteske en ronduit gotische stilistiek is nu eenmaal zo on-Disney als de pokken, en precies daarom sluit Europa hem onvoorwaardelijk in de armen. Vergeet mijn kreupele loftuitingen, lees liever de elogie uit Italië:

"De Amerikaanse filmregisseur Tim Burton krijgt deze zomer op het Filmfestival van Venetië een Gouden Leeuw voor zijn volledige oeuvre. De prijsuitreiking moet het orgelpunt worden van een speciale "Tim Burton"-dag op 5 september. De 48-jarige Burton heeft volgens festivaldirecteur Marco Müller bewezen dat hij "verrassend veelzijdig" is. "Hij is een van de moedigste, meest visionaire en innovatieve cineasten van Amerika."

Tim Burton brak in 1988 door met zijn langspeelfilm "Beetle Juice". Hij is ook de man achter "Edward Scissorhands", "Sleepy Hollow", "Batman", "Batman returns", "Planet of the Apes" en "Charlie and the Chocolate Factory". Tim Burton tekende ook voor de opmerkelijke animatiefilms "Corpse Bride" en "The Nightmare before Christmas". Het 64ste Filmfestival van Venetië vindt plaats van 29 augustus tot en met 8 september."

In een lang vervlogen post had ik al het wierookvat bovengehaald voor Corpse Bride. Maar één van zijn allerbeste films is hier nog niet ter sprake gekomen, en ontbrak ook schromelijk in het bovenstaande juryverslag: Big Fish ! Bij voorkeur te nuttigen met een gekoelde Pinot Grigio !

Deze Tim Burton Tribute mag er overigens ook best wezen...

Ief the Chief

2007-03-10T00:46:00.000+01:00

Een originele stelling zal het allicht niet zijn, maar een betrouwbare maatstaf voor het kwaliteitsniveau van een krant (of tijdschrift) zijn de huiscartoonists èn de dagelijkse strips die je in het periodiek verschijnsel aantreft. In de kroeg zou een wijsneus me nú al hebben onderbroken met de vraag: “Wat is kwaliteit ?” Gelukkig is dit geen kroeg en bovendien heb ik het even gehad met Heideggeriaanse vragen, nu ik deze week via Knack heb vernomen dat Heidegger een ordinaire vrouwenloper, dronkaard en Nazi-sympathisant was.

Terug naar de topic. De Britse Guardian heeft waanzinnig goede cartoonists in de personen van Steve Bell en Martin Rowson. The Guardian is, en dat zou zelfs Heidegger niet tegenspreken, een kwaliteitskrant. El País brengt dagelijks een aantal eigenzinnige viñetas, getekend Forges of Máximo, die vaak voor binnenlandse consumptie zijn bestemd maar waarvan de klasse gewoon afdruipt. El País is - en geen borrelfilosoof die anders zou durven te beweren - een kwaliteitskrant. In eigen land mogen we beslist niet mopperen over Zaza (De Standaard) of Zak (De Morgen) die zelfs internationaal geen mal figuur zouden slaan. Knack mag terecht pronken met de kunstzinnige maar af en toe behoorlijk duistere Gal, en Humo dist wekelijks Kamagurka en Jeroom op. Met alle respect voor de prettig gestoorde Kamagurka, maar Jeroom begint hem langzaam aan te overvleugelen, niet alleen grafisch maar ook inzake surreële humor. Soms zie je duidelijk waar Jeroom de mosterd heeft gehaald (Glen Baxter, Thomas the Tank Engine), wat niet hetzelfde als plagiaat is: het eindresultaat is vrijwel altijd hoogst origineel en ook onweerstaanbaar grappig (bijgaande afbeeldingen aanklikken voor grotere weergave).

Ook de dagelijkse strips, een oeroud fenomeen, vertellen ontluisterend véél over het lezerspubliek van een dagblad. Het Nieuwsblad, intussen verworden tot een smakeloos vodje, heeft Jommeke tot icoon verheven. En zweert Het Laatste Nieuws nog altijd bij Kiekeboe ? Nou moe. Dan is De Morgen toch meer mijn ding. Calvin & Hobbes, Sigmund en Non Sequitur op enkele vierkante centimeters samengeperst (toch maar aanklikken voor grotere weergave). En daaronder de laconieke mededeling: verantwoordelijke uitgever, Yves De Smet. Zou Yves in hoogsteigen persoon de cartoons voor zijn lijfblad uitkiezen en daarvoor alle aansprakelijkheid op zich nemen ? Mocht dat het geval zijn, het strekt hem tot eer. En was Yves lang geleden zelf niet de protagonist van een hilarisch stripreeksje “Ief the Chief” ? Van de hand van Nix, voor zover ik me kan herinneren, en ik heb er destijds smakelijk om kunnen lachen.

En dat is uiteindelijk de essentie van een goede cartoon of strip, op papier vaak ingesloten door binnen- en buitenlandse kommer en kwel: een korte maar bevrijdende glimlach. Of grimlach, maakt niet uit. Het is uiteindelijk de lach die telt.

Oscar!

2007-02-26T03:12:00.000+01:00

Wanneer u dit leest, zijn de jaarlijkse Oscars nog maar eens uitgereikt. Voor liefhebbers van de “betere film”, zoals u en ikzelf, meestal een non-event waar we met een wijde boog en met dichtgeknepen neus omheen lopen. Die spuuglelijke beeldjes zijn vaak voorbestemd voor trash on celluloid. Een geslaagde combinatie, daar niet van. Maar dit jaar liggen de kaarten anders.

Twee juweeltjes van filmkunst dingen dit jaar naar de gunst van de overjaarse en hersenverkalkte jury: “Babel” van de Mexicaanse regisseur Iñárritu, hier eerder al bejubeld, en “Das Leben der Anderen” van de vrijwel onbekende Duitse regisseur Florian Henckel von Donnersmarck. Nu al binnengeduikeld in de top 250 van The Internet Movie Data Base, en volledig terecht, wat mij betreft.

Vorige week hebben we dit meesterwerk met enkele vrienden ondergaan, en we zijn wel héél stil uit die Brusselse cinema geslopen. Verwacht u niet aan speciale effecten of adembenemende landschappen. Bereid u voor op troosteloze interieurs en grauwe stadsbeelden uit het voormalige Oost-Berlijn, zet u schrap voor het cynisme van ambitiegeile Stasi-officiers, wapen u alvast voor enkele onthutsende acteerprestaties in een huis clos op z’n Duits en laat uw ontroering de vrije loop bij de ontknoping. Tagline van de film: Germans ! Even when they’re communists, they’re still Nazis !

Yep, Duitse cinema is weer sexy !

Helsen!

2007-02-26T02:59:00.000+01:00

Ze bestaan wel degelijk, Vlamingen die nog nooit van Wim Helsen hebben gehoord. Hen valt niets te verwijten, tenzij dat VTM op hun TV-scherm is ingebrand. Er bestaan ook Vlamingen die Wim Helsen niet grappig vinden. Hen valt al wat meer te verwijten: geen gevoel voor humor, of een gevoel voor humor dat onherstelbaar door Geert Hoste is gecorrumpeerd, geen zintuig voor het absurde, geen zin in het onvoorspelbare. Adepten van de voorgeprogrammeerde lach. Lachers op commando. Lachbandverdwaasden.

Vele Vlamingen kennen Wim Helsen alleen van “Vrienden van de Poëzie”, waarin hij stuntelig, een tikkeltje aandoenlijk maar doorleefd gedichten van bekende en vergeten poëten voordraagt, in het niet al te pittoreske decor van het fort van Mortsel. Geen groter contrast denkbaar dan met Wim Helsen als cabaretier. In zijn laatste show die we onlangs met z’n allen zijn gaan bekijken (“Bij mij zijt ge veilig”), ontpopt Helsen zich als een seksueel gefrustreerde en sluwe machtswellusteling met slechts één doel voor ogen: het publiek eerst naar zijn hand zetten, en vervolgens uit zijn hand laten eten, als een volleerd volksmenner. Een af en toe confronterend en beklemmend spektakel waarvan ik verder niet te veel wil verklappen. Maar Wim zou Helsen niet zijn zonder die zaal voortdurend in een gulle en bevrijdende lach te dompelen. Cabaret van een meedogenloos hoog niveau dat ook in Nederland al een jaar lang volle zalen lokt. Als dat geen kwaliteitswaarmerk is…

Hieronder een fragment uit “Heden Soup !”, zijn eerste show. Enjoy !

Zappa!

2007-02-26T02:30:00.000+01:00

Nu ik al enige tijd over een MP3-speeltje beschik en ik dat onooglijk wondertje van technisch vernuft regelmatig op een joggingsessie meezeul, heeft mij plotsklaps de lust bekropen om de verste uithoeken van mijn CD-collectie opnieuw in kaart te brengen. Stuit ik op een lang vergeten maar geliefd exemplaar, wordt dat prompt naar het MP3-formaat omgezet en op mijn Creative Nano gezwierd.

Deze week was het de beurt aan Sheik Yerbouti van Frank Zappa. Spreek uit als: shake your booty. Ik kwam onderweg niet meer bij. Sommige argeloze voorbijgangers moeten wel vreemd hebben opgekeken, toen die kwast hikkend van het lachen, en bovendien met een aangelijnde hond (van een bevriend gezin, een weekje naar Marokko), voorbij kwam gedenderd.

Eerlijk nu: wanneer we terugblikken op de laatste veertig jaar muziekgeschiedenis, kunnen we bezwaarlijk om Frank Zappa heen. Virtuoos gitarist, begenadigd componist, ongenadige mythedoorprikker (denk maar aan die schitterende cover van We’re Only in It for the Money, waarop hij de Beatles en de Stones te zeiken zette), verbaal weergaloze humorist en vuilbekker par excéllence. Neem nu de tekst van Jewish Princess:

I want a nasty little Jewish Princess
With long phony nails and a hairdo that rinses
A horny little Jewish Princess
With a garlic aroma that could level Tacoma
Lonely inside
Well, she can swallow my pride

I want a hairy little Jewish Princess
With a brand new nose, who knows where it goes
I want a steamy little Jewish Princess
With over-worked gums, who squeaks when she cums
I don't want no troll
I just want a Yemenite hole

I want a darling little Jewish Princess
Who don't know shit about cooking and is arrogant looking
A vicious little Jewish Princess
To specifically happen with a peepee that's snappin'
All up inside I just want a princess to ride
Awright, back to the fop... everybody twist!

I want a funky little Jewish Princess
A grinder; a bumper, with a pre-moistened dumper
A brazen little Jewish Princess
With titanic tits, and sand-blasted zits
She can even be poor
So long as she does it with four on the floor (Vapor-lock)

I want a dainty little Jewish Princess
With a couple of sisters who can raise a few blisters
A fragile little Jewish Princess
With Roumanian thighs, who weasels 'n' lies
For two or three nights
Won't someone send me a princess who bites

Breng zoiets vandaag uit, en je hebt gelijk een pak processen aan je broek wegens onverholen racisme en seksisme. Zoals good old Frankie placht te zeggen: You can’t do that on stage anymore.

Hier klikken voor een live-versie van Jewish Princess. Zelden klonk een kazoo grappiger èn sexyer !

Flup de scharensliep

2007-02-12T00:19:00.000+01:00

Je moet in ons land je brood maar verdienen als royalty watcher. Dan liever bird watcher op de Hoge Venen, dan zie je tenminste nog enige intelligentie rondscharrelen. En hoor je heel wat minder dwaas gekakel.

Want daarover zal iedereen het eens zijn: is er in Laken intelligent leven aanwezig, dan hebben ze het wel héél lang verborgen kunnen houden. Van Albert II is geweten dat hij wetteksten vaak in één of ander zonnig en zuiders oord ondertekent, zonder de teksten zelf ook maar één blik waardig te keuren. Koningin Paola krijgt na al die decennia nog altijd geen behoorlijke Nederlandse zin uit haar mond geperst, toevallig wel de taal die de meerderheid van heur onderdanen spreekt. Niet kunnen ? Niet willen ! Prinses Máxima, van Argentijnse komaf, sprak al na een half jaar bekakt Haags. Prins Filip, dan, onze troonopvolger. Blijft iedereen verbazen, ergeren en/of vermaken met zijn even pijnlijke als dolkomische uitschuivers. Prins Laurent is doodgewoon een potverterende oelewapper, Prinses Astrid blinkt uit in opvallende onopvallendheid en Koningin Fabiola in een verbluffende hoedenkeuze. Die dysfunctionele bende krijgt van ons allemaal niet alleen een pak geld toegestopt, maar mag zich bovendien verheugen in een ruime, beslist niet opdringerige en zeker niet al te kritische media-aandacht. En dan is het nóg niet goed en vond Monseigneur Filip het nodig om twee journalisten op een receptie publiekelijk te kapittelen. Toegegeven: alleen al voor de hoge amusementswaarde zou je voor het voortbestaan van ons koningshuis willen pleiten.

De Belg verliest echter zienderogen vertrouwen in het instituut. En dat instituut laat kans na kans liggen om een beetje van dat vertrouwen te herwinnen. Vorige week werd een 18-jarige jongen om een banale reden doodgestoken in Oostende. Het hele land in rep en roer, samenlevingsanalisten en jeugdpsychologen struikelden over elkaar heen maar Laken gaf geen sjoege. Hadden Filip en Mathilde zich vierklauwens naar de badstad gespoed om er een ruiker neer te leggen of op een andere wijze prinselijk medeleven te betuigen, dat hele gedoe met die journalisten zou in brede lagen van de bevolking alweer zijn vergeten. Een open doelkans, en hoe die te missen. Waarmee het strategische onbenul van die schare paleisadviseurs nog maar eens wordt bewezen.

Of neem nu het geval Wouter Van Bellingen, een oervlaamse naam waarachter een volbloed Afrikaan schuilgaat. De man is schepen (of wethouder, voor Nederlandse meelezers) in Sint-Niklaas en moet er koppeltjes trouwen. Enkele trouwlustigen wilden echter niet door een zwarte ambtenaar in de echt worden verbonden. Wat had Flup moeten doen ? In zijn helikoptertje springen, beklemmend laag over Vlaand'rens velden scheuren met Die Walküre galmend uit buitenboordse luidsprekers, met veel chop-chop-kabaal landen op het marktplein van Sint-Niklaas (het grootste van België, dus plaats zat), Wouter voor de verzamelde persmeute een stevige schouderklop verkopen, de ambtenaar van burgerlijke stand sommeren om hem naam en adres van die racistische pummels mee te delen, zich onder politiebegeleiding met zwaailichten en sirenes naar de woonst van die onverlaten begeven en hen en plein public uitkafferen voor tuig van de richel. In Sint-Niklaas zou een spontaan volksfeest losbarsten, Flup zou in een kolkende polonaise worden meegezogen en ’s anderendaags via de krant vernemen dat België eindelijk weer een prins met ballen heeft.

Helaas: Flup zweeg en bleef op zijn dure krent zitten. Laken bleek opnieuw geen baken. Premier Verhofstadt voor een zeldzame keer wél: “In onze samenleving is geen plaats voor dergelijke achterlijke vorm van racisme”, sprak hij als een wijs staatsman. Parels voor enkele zwijnen, getuige de onwelriekende walmen die sindsdien uit sommige internetfora opstijgen.

Hoe dan ook, voor Laken ziet de toekomst er stilaan beroerd uit: na vrijwel alle Vlaamse partijen zijn nu ook de Waalse socialisten meer en meer voor een zuiver protocollair koningschap te vinden. A word to the wise, Flup: begin je schaar alvast te slijpen !

En voor een echt grappig tekstje over royalty watching moet u overigens hier wezen.

Beatlemania, long overdue

2007-01-23T01:25:00.000+01:00

Mijn dochter (14) heeft de Beatles ontdekt. Via 21^ste-eeuwse epigonen zoals Franz Ferdinand en The Kooks heeft zij op eigen kracht de weg gevonden naar de Fab Four, en nu trilt en davert onze woning onder een late opstoot van Beatlemania. Dat trillen en daveren mag u gerust letterlijk nemen, want de huispiano staat opgesteld in onze woonruimte waarvan het centrale gedeelte zeven tot acht meter hoog reikt. Een reusachtige klankkast, met andere woorden, waar nu al dagenlang de pianoriedels van Let it be en Obladi, Oblada weergalmen. Hoe zwaar ze het wel te pakken heeft, kunt u op haar eigen skyblog vaststellen. Kunt u in één moeite door zien hoe creatief tienermeiden tegenwoordig met het Internet omspringen.

Nu mijn dochter bovendien heeft achterhaald dat de stoffige platenkast van paps een flink aantal LP’s van de Beatles herbergt, kijkt ze me plots niet langer met meewarige ogen aan. Gisteren nog oubollig, vandaag zo hip als de neten.

Is (muzikale) smaak erfelijk ? Soms ben ik geneigd te denken van wel: mijn favoriete Beatles-song is Come Together, en laat dat uitgerekend het nummer zijn waarvoor mijn dochter – 38 jaar na de release van Abbey Road - helemaal wegsmelt. Zelf was ik 11 jaar – een wereldvreemd Limburgs jongetje, gedropt in een katholiek internaat in de buurt van Leuven – toen de bevreemdende intro van Come Together voor het eerst mijn trommelvlies beroerde. Iemand had die plaat clandestien binnengesmokkeld en stiekem op de draaitafel gelegd toen de studieprefect zich even buiten gehoorsafstand had verwijderd. Kan je nagaan, wat een muzikale uppercut dat moet zijn geweest voor een die-hard fan van (ja ja, ik schaam me rot terwijl ik dit schrijf) James Last en Heintje. Achteraf bekeken, is wellicht daar en toen de basis gelegd voor een hardnekkige voorliefde voor alles wat vooral niet mainstream was - en is.

Wanneer ik diezelfde tegendraadse smaak in mijn kind herken, voel ik me alvast een weinig gesterkt in mijn opvoedingsproject.

Newsflash: mijn dochter is ook wild van The Clash. Muzikale smaak is erfelijk.

Belgen bashen

2007-01-15T00:37:00.000+01:00

Nederland is boos. Hartstikke boos op België. En pisnijdig op Vlaams Minister van Mobiliteit, de immer fris en ontwapenend naïef ogende Kathleen Van Brempt. Want vanaf volgend jaar moeten alle buitenlanders, Nederlanders incluis, dokken om over onze autowegen te mogen denderen. Zestig euro voor een jaarvignet, en allicht tien euro voor een tiendagenkaart. Genoeg reden voor De Digitale Telegraaf - het zelfverklaarde nieuwsportaal van Nederland – om een fatwa over België uit te spreken. Mijd dat pokkenland en rij om via Duitsland, aldus de teneur van het haatpleidooi. De ingezonden reacties op de website varieerden van dom tot oliedom, van kortzichtig tot benepen en van grappig tot ronduit hilarisch. Lees zelf maar even mee.

Sinds onze bovenburen de Europese Grondwet hebben uitgespuwd, is het een hopeloze opgave geworden om the bigger picture aan de gemiddelde Nederlander te slijten. Waar spruitjes- en bloemkoolgeur de maatstaf van alle dingen is, moet je niet komen aandraven met het verfijnde geurenpalet van de Europese keuken. Miljoenen Nederlanders zien hun jaarlijkse exodus richting Frankrijk en Spanje plots met hooguit tien eurootjes verzwaard, en die Belg is plots de baarlijke duivel. Dat buitenlandse vrachtwagens in Duitsland al langer tol betalen, dat je in Zwitserland of Oostenrijk ook niet aan dat vignet ontsnapt, dat Frankrijk en Spanje al decennialang een systeem van privétolwegen huldigen en dat Nederland binnenkort zelf met rekeningrijden van start gaat, de conclusie wil maar niet tot hun botte brein doordringen: mobiliteit kost geld, onvoorstelbaar veel geld. Niet alleen voor Kees Modaal in zijn Opel Kadett, maar voor de samenleving in haar geheel. En niet alleen in Nederland.

Persoonlijk ben ik als Belg ook niet zo opgezet met dat eenzijdig ingevoerde wegenvignet: het druist in tegen de Europese gedachte, toch altijd zo sterk aanwezig in België, en het zal wegens de enorme logistieke uitdaging op korte termijn waarschijnlijk méér geld kosten dan opbrengen. Ook over ongewilde secundaire effecten is mijns inziens niet al te lang nagedacht: in een eerste fase allicht minder Nederlandse dagjestoeristen in Antwerpen of Brugge (wat her en der misschien wel op luid gejuich zal worden onthaald) èn een toename van het Nederlandse sluipverkeer op het gewone Belgische wegennet. Maar ik wil voor even the bigger picture niet uit het oog verliezen: België is een transitland. Bijna twee derde van het zware verkeer op onze autowegen is through traffic, van buitenlandse herkomst en met een buitenlandse bestemming. Kortom: verkeer waar wij Belgen geen puntzak aan hebben, om het eens plastisch en op z’n Belgisch te verwoorden. Ons kleine landje mag echter wel moederziel alleen opdraaien voor de rechtstreekse en onrechtstreekse kosten, in de vorm van snel slijtende wegen en milieuschadelijke uitstoot. Om nog te zwijgen van het hogere risico op verkeersongevallen en het daarmee gepaarde menselijke leed. Alleen daarom al mag dat wegenvignet verantwoord heten.

Als uitsmijter, nog een welgemeende hint voor de vele Nederlanders die straks toch nog via Duitsland willen omrijden: vette worst en lauw schotelwater tussen Aken en Koblenz, succulente pralines en een schuimende Leffe tussen Antwerpen en Brussel. Zelf zou ik zeggen, mocht ik voor even Nederlander zijn: hier met dat vignet !

Chingao, México !

2006-12-30T17:27:00.000+01:00

In de Delhaize om de hoek prijkt een grote affiche met daarop een tobbende man. Die onwillekeurig doet denken aan de euh.. denker van Rodin. Opschrift: Even geen inspiratie ? Doe dan een aankoopbon cadeau. Toch zielig, eigenlijk, dat we zo weinig moeite doen en zo weinig tijd vinden om een persoonlijk cadeau voor onze naasten en beste vrienden te bedenken. Een geschenk dat onze appreciatie voor de persoon in kwestie een beetje recht aandoet. Want op de keper beschouwd, zijn aankoopbonnen inderdaad inspiratieloze en zelfs laffe cadeaus - al zal Delhaize het zo niet gezegd willen hebben. Wij kunnen maar niet kiezen, dus zetelen we de ontvanger van het cadeau met onze besluiteloosheid op. Welk boek gekocht ? Welke CD aangeschaft ? Welke film meegepikt ? Zoek het zelf maar uit, makker, en laat me verder met rust.

Bon, de kans is niet denkbeeldig dat u met Kerstmis enkele cinema vouchers onder de boom hebt gevonden. Ook even geen inspiratie ? Mag ik u dan Babel aanbevelen, de recentste film van de Mexicaan Alejandro González Iñárritu? Bekend van het rauwe stadsepos Amores Perros en het hartverscheurende drama 21 Grams. Net zoals in die twee meesterwerken is ook in Babel de hoofdrol weggelegd voor het noodlot. Of het stomme toeval, zo u wilt, want wat deze drie films gemeen hebben, is de overtuiging dat niets voorbestemd is. En dat sommige levens elkaar wel op een héél bizarre manier kunnen kruisen.

Babel speelt zich af in drie landen op evenveel continenten. Drie verhalen, één raakpunt: een blauwe boon. Meer wil ik niet verklappen, behalve dan dat u in deze film een ongefilterde Brad Pitt te zien krijgt, rimpels en oogwallen inbegrepen. En ook Cate Blanchett, zo majestueus en statig in Lord of the Rings en Elizabeth, blijkt plots een aardse vrouw van vlees en vooral bloed. Gael García Bernal, van zijn kant, speelt gewoon wie hij is: een complexloze Mexicaanse kerel.

Is het u trouwens ook opgevallen dat de Mexicaanse cinema tegenwoordig hotter is dan een chili con carne waarin de chef per ongeluk een hele flacon tabasco heeft gemorst ? Naast Babel lopen op dit ogenblik ook Children of Men (Alfonso Cuarón) en El Laberinto del Fauno (Guillermo del Toro) in de zalen. Twee films die door de meeste critici en kijkers eveneens laaiend enthousiast zijn onthaald. Chingao, México !

Papa is weer (even) hip !

2006-12-24T00:52:00.000+01:00

Gisteren – zaterdag 23 december – met mijn twee jongste blagen (zij 14, hij 10) wezen Kerstshoppen in Brussel. Waanzin, zegt u ? U hebt gelijk: de Nieuwstraat leek wel één groot lemmingenbal, en op de Grote Markt was er gewoon geen doorkomen aan. Maar we hadden helaas geen keuze: enkele subtiel ingefluisterde cadeaus waren nergens te vinden in een straal van 10 km rond onze turf. Niet in het dichtstbijzijnde provincienest Halle, en evenmin in megastores Makro en Media Markt op de foeilelijke invalsweg richting Anderlecht. Jaargang vier van het onvolprezen Six Feet Under, seizoen drie van de altoos hilarische Simpsons en de eerste solo-CD van Vlaamse folkdiva Eva De Roovere. In Brussel vonden we alles onder één dak, in een wip en een zucht. Ja, onder de rook van de hoofdstad wonen, heeft ook wel eens voordelen.

Primeur van de dag was evenwel mijn onverwachte toetreding tot de MP3-gemeenschap, onder zachte aandrang van mijn dochter. Wat muziek betreft, kan het voor mij immers niet groot(s) genoeg. In mijn werkruimte: twee versterkers, zes joekels van luidsprekers en twee indrukwekkende hoofdtelefoons. Meestal komt de muziek vrij zacht uit twee luidsprekers gekabbeld, maar ik tril van genot bij het besef van die ingehouden kracht die op elk ogenblik kan losbulderen (en die dat soms ook wel eens doet, op die zeldzame ogenblikken dat ik het huis voor mezelf heb). Die iele MP3-spelertjes met hun schelle oortjes waren dan ook niet aan mij besteed. Maar intussen zijn ze wél beter, fraaier en handiger geworden, moest ik ootmoedig toegeven tegenover mijn aandringende kroost in de Fnac. Dochterlief troonde me niet geheel onbaatzuchtig mee naar een display tjokvol Ipod Nano’s, maar neen: té poenig, té hip, té m’as-tu-vu. En ook al geen FM-radio aan boord om mijn mobiele nieuwshonger te stillen.

Het werd uiteindelijk toch een Nano, maar dan eentje van Creative Zen. Een ultracompact en elegant hebbedingetje met een verbluffende geluidskwaliteit. Heb het spul onmiddellijk na thuiskomst meegenomen op een uurtje hardlopen, en de koude kilometers leken plots minder lang. Kan ook moeilijk anders, wanneer je in plaats van je (soms amechtige) gehijg en dat monotone gedreun van zolen op asfalt eerst een sonate van Bach en vervolgens Tom Waits, Damien Rice en Zita Zwoon via de radio krijgt opgelepeld. Papa is weer even hip !

Uitgehold piepschuim

2006-12-11T01:52:00.000+01:00

Hier in België hebben we een Staatssecretaris voor Administratieve Vereenvoudiging rondlopen. Dat is zonder meer Belgisch en uniek. Heb wat zitten googlen, maar nergens in de beschaafde wereld blijkt er een vergelijkbare overheidsfunctie te bestaan. Net zo min trof ik iemand aan die ook maar enigszins de vergelijking met Vincent Van Quickenborne kan doorstaan. En dat is goed nieuws voor de wereld, neem het maar voetstoots van me aan.

Wie de lichtheid en leegheid van Van Quickenborne treffend wil beschrijven, stuit al snel op de grenzen van beeldspraak en fysische wetmatigheden. Ik waag me niettemin aan enkele pogingen, in het volle besef van hun ontoereikendheid. Herverdampte damp. Een vacuümverpakt vacuüm. Een heliumballon in gewichtloze toestand. Uitgehold piepschuim. De leegte in de bovenkamer van Mister Q is derwijze absoluut dat ze angstwekkend dicht in de buurt komt van wat Sartre ooit met “le néant” omschreef. Kan je nagaan wat voor een stampij een opborrelend ideetje – hoe schamel en pietluttig ook - onder dat holle schedeldak kan teweegbrengen. En dat gebeurt helaas vaker dan gewenst: nog sneller dan een Stalinorgel bestookt Mister Q zijn medeburgers nu al jarenlang met een spervuur van halfbakken ideetjes die ons leven administratief eenvoudiger moeten maken. Schaf die koopjes af! Weg met die pestbelasting! En telkens weer vangt ie bot, tot zijn grootste verbijstering. Arme Mister Q.

Zelfs wanneer hij op verre buitenlandse missies is – naarstig op zoek naar importklare exotische eenvoud - laat hij ons niet ongemoeid. Onlangs galmde het nog vanuit Hongkong: “Vlaanderen moet het Europese Hongkong worden”. De liberale excellentie prees vooral de flexibele werknemers, het vrije marktdenken en de niet ál te bedilzieke overheid waar het om economische initiatieven gaat. Het is zo klaar als een klontje: naast een lege bovenkamer heeft Mister Q ook nog ideologische stront in de ogen. Toevallig zag ik vorige week een Franse reportage over hoe en waar grote speelgoedconcerns (Mattel, Disney & consorten) hun pluchen beertjes en elektronische speeltjes met het label “Made in China” betrekken. Flexibele werknemers ? Onderbetaalde slaven in hemeltergende arbeidsomstandigheden. Het vrije marktdenken ? Een modewoord als schaamlap voor mensonterende uitbuiting. Een niet al te bedilzieke overheid ? Wars van een minimale sociale regelgeving, ja. Dit was de bottom line van het hele verhaal: een racewagentje met afstandsbediening wordt er voor 5 euro in elkaar geflanst en één week later voor 99 euro op de Champs-Élysées verpatst.

In plaats van zich door Chinese rookgordijnen te laten bedwelmen, zou Mister Q zijn speelgoedpijltjes beter richten op zijn bloedeigen regering van liberalen en socialisten. Van Quickenborne dweept met Kafka, al heeft ie waarschijnlijk nooit één zin van hem gelezen. “De overheid moet Kafka bestrijden”, luidt zijn motto. Het was uitgerekend Kafka die de overheid bestreed, peanut brain, of liever: naam- en gezichtsloze besturen die met hun surreële logica het weerloze individu meedogenloos pletten en vermalen. En wat onze regering tegenwoordig allemaal bekokstooft om haar gammele begroting te doen sluiten, grenst zonder meer aan het absurde:

Ik heb niet doorgestudeerd voor econoom of boekhouder, maar ik voel intuïtief aan dat je als goede huisvader altijd twee beleggingsprincipes moet honoreren om je toekomst (en die van je gezin) veilig te stellen: investeren in vastgoed en in een goede pensioenregeling. Wat doet onze regering om haar – puur theoretische - cijfertjes op 31 december 2006 te doen kloppen ? Primo: vastgoed in eigen (ons) bezit inderhaast verkopen, en bijgevolg tegen een véél te lage prijs, om het daarna opnieuw te huren. Tegen woekerprijzen, wat had u wel gedacht ? Eminente economen hebben nu al uitgerekend dat het kortetermijneffect van dergelijke operaties na pakweg drie jaar is uitgedoofd. Daarna leggen we er zwaar op toe. Secundo: pensioenfondsen van semi-overheidsbedrijven (Belgacom, NMBS) verkopen aan privébankiers. Ook hier volgens het adagium: snel cash binnenrijven, later zien we wel weer. Dat later zal hoogst ontnuchterend aankomen, wanneer onze overheid de pensioenen van tienduizenden werknemers zal moeten uitbetalen met geld dat ze er intussen al lang heeft doorgejaagd. Kortom, onze regering is nu al begrotingsputten aan het graven waarvan de peilloze diepte pas binnen tien jaar tot ons allen zal doordringen;

Een tweede beproefde begrotingstechniek, zo mogelijk nóg immoreler, bestaat erin dat de overheid vanaf pakweg medio oktober alle betalingen aan toeleveranciers staakt en doodleuk tot eind januari van het daaropvolgende jaar uitstelt. Door deze wanpraktijk balanceren honderden kleine bedrijfjes en zelfstandigen momenteel op de rand van het bankroet. Wat nu volgt, zou zelfs Kafka te gek voor woorden vinden: dit najaar heeft de regering besloten om de belastingen bij zelfstandigen en vennootschappen versneld te innen. Waar mogelijk, al vanaf november. Het zal je maar overkomen: maandenlang wacht je vergeefs op overheidsbetaling van je facturen, de bank heeft je kredietlijnen al afgesneden en wie klopt er daar aan de deur ? De belastingontvanger èn de BTW-invorderingsdienst, graaiend naar geld dat je nog altijd van hún opdrachtgever te goed hebt. Waar is die Van Quickenborne wanneer je hem écht nodig hebt ?

Lessons in life

2006-12-11T01:44:00.000+01:00

Vorige zaterdag werd een man begraven, en amper drie uur later stierf een andere man. Beiden heetten ze Jean, en we kenden ze slechts vrij oppervlakkig. Maar als vader, echtgenoot en grootvader betekenden ze immens veel voor andere mensen die ons op hun beurt bijzonder na aan het hart gaan. Een weekend vol droefenis en pijn dreef onwillig weg op de decemberwind, kil fluisterend over nakende feestdagen en mercantiel opgeklopt geluk. In deze duistere dagen sloeg het besef harder dan ooit toe: hoeveel we ook wensen en ooit zullen vergaren, wie we ook zijn en ooit zullen worden, het verzinkt in het niets bij deze ene vaststelling: a man stands to lose more in life than he will ever gain. De kunst bestaat er evenwel in, om maximaal te genieten van die kleine winstjes die het leven elke dag in de aanbieding heeft, als je er maar oog en oor voor hebt: een ongevraagde knuffel met je partner, een aai over de bol van zoon of dochter, een gezellig etentje met vrienden, een goed boek of een lekker glas wijn. Tel al die kleine winstjes op, en je zal die eerder genoemde vaststelling niet alleen node aanvaarden maar er met de glimlach bijnemen. Is dat savoir-vivre, or isn’t it ?

Vlaanderen dot com

2006-11-06T00:58:00.000+01:00

De maat der seizoenen wordt allang niet meer aangegeven door agrarische of kerkelijke mijlpalen, zoals oogstfeesten of Allerheiligen. De herfst, om maar één seizoen te noemen, begint al jarenlang met dat importmonster Halloween. En wanneer de bladeren beginnen te dwarrelen, slaan ze je naar aloude traditie beurs met boeken.

Ik haat de boekenbeurs. Lang geleden eens bezocht, en het enige drukwerk dat ik eraan overhield, was een parkeerboete. Nooit meer teruggeweest. Boeken, daarentegen, haat ik niet. Verre van: tijdens doorwaakte en windstille nachten, wanneer ik soelaas of slaap zoek in een roman, hoor ik de fundamenten van mijn huis met regelmaat zuchten en kreunen onder het gewicht van boeken.

De boekenbeurs van Antwerpen heeft niets te maken met boeken, laat staan met cultuur. Het is één van die evenementen die schaamteloos drijven op het “ik was erbij, jij ook ?” syndroom dat zich met de jaren steeds dieper in onze samenleving heeft vastgehaakt. Een heidens gebeuren waar slechts één god wordt aanbeden: Mammon. Het jaarlijkse trefpunt van TV-bekendheden, BV’s en andere nitwits die hun sloeberverhaal met de hulp van een batterij ghostwriters proberen te slijten. Vaak met succes. De keukenkrabbels van Piet Huysentruyt, de fair weather talk van Jill Peeters, het wijngeneuzel van Herwig Van Hove, de slaapverwekkende beleggingsadviezen van volgevreten beursgoeroe Paul D’Hoore of de homo-erotische kostschoolverhaaltjes van Dré Steemans, heel Vlaanderen zit er blijkbaar smachtend en/of hitsig op te wachten. Zoals op de volgende aflevering van Thuis en Familie of op de warrige speurtochten van superflik Witse.

Het is in dit verband veelzeggend dat er zelden of nooit grote auteurs naar Antwerpen afzakken, zoals bijvoorbeeld wél naar Frankfurt of Londen. Een György Konrád, Cees Nooteboom of Paul Auster, het is vergeefs op hen wachten aan de oevers van de Schelde. En waarom ? Omdat de Vlaamse boekenkermis voor één fundamenteel aspect blind en doof blijft: het boek als cultuurdrager. Het feit dat Kim Cattrall (aka Samantha uit “Sex and the City”) vorig jaar in Antwerpen zowat top of the bill was met haar worp “Seksuele Intelligentie”, zegt voldoende over hoe ver de culturele aspiraties van de organisatoren reiken: schransen, slempen, neuken en zeuren over het weer. En tussendoor: wat zwart geld in aandelen omzetten. Welkom op Vlaanderen dot com.

Bernard Dewulf maakte er zich ook al druk om, enkele dagen geleden in De Morgen. Over het herleiden van het boek tot een commodity, een ordinaire handelswaar. Hij grasduinde in een speech van de opperbaas van het Antwerpse boekenfeest, en struikelde daarbij verontwaardigd over drie citaten: “De boekenbeurs is het belangrijkste culturele evenement van het jaar, want geen enkele andere cultuurmanifestatie in Vlaanderen lokt zoveel volk.” Dus Witse is bij deze de beste crimi ooit, volgens diezelfde rammelende logica van de macht van het getal. Voorts: “Ik beschouw de auteur in eerste instantie als de leverancier van culturele en creatieve meerwaarde. Als ondernemer staat hij aan de oorsprong van een economisch product.” Te veel aan Paul D’Hoore gezeten, allicht. En als klap op de vuurpijl: “Boeken worden minder nauwkeurig geredigeerd dan twintig jaar geleden. Je kunt geen boek openslaan of er staan zetfouten of kromme zinnen in.” Zegt de bovenbaas van het Vlaamse boekwezen in een openhartige bui. Het is alsof een topverkoper van pakweg Volkswagen zou zeggen: “Je kunt geen motorkap van een gloednieuwe VW opengooien of je vindt ergens wel een olielek of een ontbrekende bougie.” De boekenbaas kan zich die uitspraak helaas ongestraft permitteren, want of ze nu krom of recht geschreven zijn, boeken van bekende Vlamingen verkopen altijd. De kopers malen niet om een zetfout meer of minder. Ze lezen er niets vermoedend over heen – voor zover ze lezen.

En toch: heel af en toe bots je op een megaseller die het lezen meer dan waard is. Denk maar aan De Verborgen Geschiedenis van Dona Tartt, nu al vijftien jaar geleden. Of aan het recentere De Schaduw van de Wind van Carlos Ruiz Zafón. Onnoemelijk veel beter dan Dan Browne of Pieter Aspe. Auteurs die ik overigens een zéér warm hart toedraag: met de miljoenen die hun uitgevers opstrijken, blijven er nog wat centen over om een dichtbundel van Stefan Hertmans te publiceren. Want de mooiste bloemen bloeien op de mestvaalt.

In your face, scum !

2006-10-09T00:11:00.000+02:00

De voorbije weken zodanig opgeslorpt door werk en gezin (niet noodzakelijk in die volgorde), dat ik niet meer aan bloggen ben toegekomen. De wereld zal het amper hebben gemerkt, laat staan dat het haar worst zal zijn geweest. Wat de wereld wél hoort te weten, is dat de bruine vloed in Antwerpen lijkt te zijn gekeerd. De zwarte zweer ettert niet langer aan de Schelde. Oppernazi Filip Dewinter heeft het moeten afleggen tegen een progressieve, stropdashatende reclamejongen die Antwerpen in de voorbije jaren iets heeft teruggegeven dat de stad jarenlang heeft moeten ontberen: eigenwaarde. As opposed to: eigenwaan. Nice going, Patrick !

Nog even doorbijten en op dat elan voortgaan, en dan mag Antwerpen zich eindelijk terecht metropool noemen: een plek waar diversiteit niet alleen wordt geduld maar als doodnormaal wordt ervaren. Pas dan is Antwerpen geen dorp meer dat decennialang met zijn rug naar een wereldhaven heeft geleefd.

Nooit gedacht dat ik, als fervente Brussel-minnaar, ooit zoveel sympathie voor de sinjoren zou kunnen opbrengen. Volledig onterecht, blijkt nu. Ook voor Filip Dewinter ? Neen, die is een geboren en getogen Bruggeling met misselijkmakende ambities in Antwerpen. Back to your lair, scum !

Arrivederci, Oriana

2006-09-18T00:53:00.000+02:00

Beeldt u zich even in: een journalist(e) die Rumsfeld, Cheney of Bush tijdens een interview zo in het nauw weet te drijven dat de stumper uiteindelijk berouwvol hakkelt: “De oorlog in Irak was een vergissing.” Wishful thinking: politieke journalisten zijn vandaag de dag hetzij embedded (wat zoveel betekent als gemuilkorfd), hetzij als de dood voor accreditatieverlies (wat op hetzelfde neerkomt).

Ooit was het anders. Ooit was er een Italiaanse journaliste die Henry Kissinger na een spervuur van vragen op de knieën kreeg en hem de bekentenis ontfutselde: “De oorlog in Vietnam was een vergissing.” Kissinger sprak achteraf van een “catastrofe” en “mijn meest traumatische ontmoeting met iemand van de geschreven pers.” Diezelfde journaliste waagde het zelfs om haar hoofddoek af te rukken tijdens een gesprek met Ayatollah Khomeini. Ze werkte als oorlogsverslaggeefster in Vietnam en Libanon en gooide ook literair hoge ogen. Ik ken haar vooral van “Een man” en “Brief aan een nooit geboren kind”. Haar naam: Oriana Fallaci. Vorige vrijdag overleden. Hoeveel deining haar overlijden alleen al in de Spaanstalige wereld teweegbracht, kunt u peilen door de titel van deze post aan te klikken.

“Een man” was de Griek Alekos Panagoulis, en ze interviewde hem in 1974, kort nadat hij uit de gevangenis was vrijgelaten waar hij vijf jaar had zitten wegrotten na een moordpoging op dictator Papadopoulos. Ze werden hals over kop verliefd en er groeide een stormachtige relatie die twee jaar later bruusk ten einde kwam toen Panagoulis in duistere omstandigheden werd vermoord. Uit haar verdriet welde een boek dat het midden houdt tussen een wanhopige liefdesbrief en een vlammende aanklacht tegen dictatoriale regimes, criminele complotten en politieke kuiperijen. Maar vooral het beeld van Panagoulis blijft indringend bij: een tragische figuur die weet dat hij zijn noodlot niet kan ontlopen maar die zich desondanks gretig aan het leven vastklampt en uitzinnig feest, zingt, danst en drinkt. Nikos Kazantzakis, ten voeten uit. Als dichter was ie overigens geen hoogvlieger, die Panagoulis: ik heb hier nog ergens een plaat rondslingeren met zijn gedichten, op toon gezet door een minder bekend componist (Nikos Moraïtis). Helaas: na al die jaren klinken die zielenroerselen toch echt wel héél middelmatig en, vooral, drammerig en pamflettair.

De dood blijft het pad van Fallaci kruisen. In “Brief aan een nooit geboren kind” beschrijft Fallaci kort na haar afgebroken zwangerschap welke hartverscheurende keuzes een alleenstaande moeder moet maken. Volgens vele feministen geldt dit boek als één van de beste werken over zwangerschap, abortus en de daarmee samenhangende emotionele en psychologische helletocht. Hier in Vlaanderen werd het boek overigens op lachwekkende manier gerecupereerd door de anti-abortusbeweging die een plagiaatversie op katholieke scholen liet circuleren met als titel “Brief aan een ongeboren kind.” No kidding, ik heb dat vodje in handen gehad en hoog oplaaiende debatten met medescholieren gevoerd over de precieze betekenis van “un bambino mai nato”. Die katholieke internaten waren echt wel bedreven in subtiele misleiding, achteraf bekeken. Zo draaiden die dekselse paters zonder blikken of blozen “My Sweet Lord” van George Harrison tijdens misvieringen of bezinningsmomenten, maar de fade-out begon onherroepelijk vanaf het moment dat de Hare Krishna mantra begon aan te zwellen. Maar we dwalen af.

In haar latere leven, getekend door ziekte en verbittering, begon Oriana Fallaci standpunten in te nemen die haar steeds verder van haar trouwe lezers begonnen te vervreemden. Na de aanslagen van 11 september (Fallaci had een pied-à-terre in Manhattan) was het hek helemaal van de dam: in boeken zoals “De Woede en de Trots” en “De Kracht van de Rede” schopte ze wild en ongenuanceerd om zich heen, waarbij vooral de islam het moest ontgelden. Haar vuilbekkerij die sommige passages lardeerden, zou zelfs de meest rabiate Vlaams Belanger rode koontjes doen krijgen (van stiekeme opwinding, allicht). Ook haar gewezen kompanen ter linkerzijde (socialisten, groenen, pacifisten) kregen er ongenadig van langs, wat de Groene Amsterdammer ertoe aanzette om een open brief tot Fallaci te richten.

Moeten we haar verguizen om haar late ommezwaai ? Is Fallaci niet meer dan een opportunistische windhaan gebleken ? Neen, daarvoor is haar vroegere werk té oprecht, geëngageerd en waardevol geweest. Heinrich Böll, bij leven gezworen atheïst, liet zich nog op zijn sterfbed tot het katholicisme bekeren. Is Heinrich Böll daarom een kladschrijver ? Laten we vooral mild blijven voor oude en zieke mensen. Laten we het Fallaci vergeven. Arrivederci, Oriana.

Five years on

2006-09-11T00:50:00.000+02:00

Precies vijf jaar geleden... basta: dat mag volstaan qua intro. U wordt er dees dagen uitentreuren aan herinnerd hoe snode zelfmoordterroristen op 11 september 2001 de Verenigde Staten recht in het financiële en militaire hart troffen, met American-built planes bovendien. Intussen blijven de geruchten over mogelijke complotten aanzwellen, met de Bush-administratie als opperspin in het web.

Veel van die theorieën zijn ronduit lachwekkend, andere kunnen we prompt klasseren in de schuif “urban legends” maar enkele geven toch stof tot diep nadenken.

Wanneer een eminent en onafhankelijk hoogleraar filosofie & theologie alle bekende gegevens door een fijne kam haalt en na vijf jaar tot de bevinding komt dat de officiële versie van de feiten harder rammelt dan een overjaars Trabantje, dan slaat de argwaan onwillekeurig toe. Ook bij de grootste non-believers.

Wat is de heilige plicht van een vrije en kritische geest in dergelijke gevallen ? Lezen, dat boek ! En hoe kan dit bescheiden blogje u daarbij behulpzaam zijn ? Door u – volledig onbaatzuchtig – een link aan te bieden waar u het hele boek kosteloos kunt afhalen. Prego !

Windshaken barley

2006-09-06T01:38:00.000+02:00

Het was even wachten, maar vanaf vandaag loopt de nieuwste film van Ken Loach in de Belgische bioscopen. The wind that shakes the barley, verrassend maar volkomen terecht gelauwerd op het recente festival van Cannes. Dit eerbetoon had Ken Loach, zeventig intussen, al véél eerder te beurt moeten zijn gevallen. Samen met kompaan Mike Leigh geldt deze oude strijder als dé onbetwiste vaandeldrager van het British social realism in de zevende kunst.

Ik beken: ik hou van het oeuvre van Ken Loach, al word je er niet bepaald vrolijk van. Na het bekijken van Carla’s Song, om maar één van zijn meesterwerken te noemen, was ik zelfs enkele dagen behoorlijk neerslachtig. In zijn recentere films (My Name is Joe, Sweet Sixteen en vooral Ae Fond Kiss) priemde er al eens een zonnestraaltje door de somberte, maar toch: elke film van Loach staat gelijk met een dreun tegen je kanis. Als géén ander weet hij uiterst subtiel de vinger te leggen op sociale uitsluitingsprocessen, onuitroeibare culturele, religieuze en raciale vooroordelen of economische uitbuitingsmechanismen, en hoe die het leven van enkele onfortuinlijke individuen volledig vermogen te verwoesten. Geen voer voor hersenloos popcornkauwende Disney-adepten, zoveel is zeker.

The wind that shakes the barley voert ons terug naar Ierland, kort na Wereldoorlog I. De Ieren zijn verwikkeld in een bloedige onafhankelijkheidsoorlog met de Britse bezettingsmacht, en vooral de radicale afscheuringsbeweging Sinn Féin toont zich daarbij uiterst fanatiek. De Britten laten dat natuurlijk niet over hun kant gaan, en door toedoen van de beruchte Black and Tans (een huurlingenleger, vooral samengesteld uit berooide maar daarom niet minder gehaaide WOI-veteranen) spreiden ze een deken van blinde terreur over het smaragdgroene eiland. De onafhankelijkheidsoorlog mondt uit in een hard bevochten maar fel betwist vredesverdrag dat het land op zijn beurt in een burgeroorlog onderdompelt. Meer over deze bewogen periode kunt u ook lezen in eerdere posts (april 2006) die ik na een korte trip naar Dublin alhier heb neergekwakt.

Loach, zelf Engelsman, doet hoegenaamd geen moeite om het wrede optreden van zijn landgenoten in Ierland te verbloemen. Deze film heeft hem dan ook – zoals mocht worden verwacht - tonnen kritiek en smaad in zijn thuisland opgeleverd. Verwijten zoals landverrader, nestbevuiler en overjaarse marxist waren niet van de lucht. Loach nam het allemaal filosofisch op: “Ik confronteer de Britten op een pijnlijke manier met hun niet zo fraaie verleden. Die Black and Tans waren geen doetjes, en ik heb ze dan nog redelijk beschaafd voorgesteld in vergelijking met de archieven die over hun wandaden bestaan. De Britten geloven nog altijd in hun zelf gecreëerde mythe van fairplay. Nu, met fairplay bouw je geen wereldimperium op. Straks gaan ze me nog vragen om een film over Wereldoorlog II te draaien waarin de nazi’s als sympathieke jongens worden opgevoerd.” (vrij naar een recent interview in Knack)

De parallellen met het heden - lees: Bush, Blair en Irak - liggen trouwens zo voor het oprapen, althans voor wie niet volkomen stekeblind is.

Toffe peer, die Loach. Hart op de juiste plaats (ook anatomisch: links van het centrum) en vooral: een eye-opener zoals er méér zouden moeten rondlopen. Wie een goed excuus kan verzinnen om vooral deze film niet te gaan bekijken, is voorwaar een vindingrijk persoon.

Kunst en sport

2006-09-02T00:15:00.000+02:00

Biologen. Niet bepaald lui die je van humor verdenkt. Is Maarten ’t Hart geen bioloog ? Jongens, wat een treurberk. Dirk Draulans, de huisbioloog van De Laatste Show ? Doet ontroerend zijn best, maar grappig: neen. Rest nog: Midas Dekkers. Heeft een melancholische herfstkop die zelfs Jan Mulder hem benijdt, en ook zijn humor is van Mulderiaans allooi.

Nu heeft Midas zopas een boek gepubliceerd waarin hij poneert dat sport volkomen nutteloos is. In een recent interview met De Morgen gooit hij daarover de volgende vergelijking op: “Een mens kan zonder sport, maar niet zonder kunst.” Verder: “Wie sport, leeft twee jaar langer. Maar wat heb je daaraan, wanneer je twee jaar van dat lange leven met sporten hebt gevuld ? Dan kun je evengoed niet sporten.”

Vanuit een zuiver biologisch standpunt zal Midas wel gelijk hebben. ’t Is tenslotte zijn vak. Dat blijkt ook uit “Lichamelijke oefening”, het boek waarvan sprake en waaruit u hier een passage aangeboden krijgt.

Toch ben ik het niet helemaal eens met onze eminente bioloog. Wanneer je zijn logica even omdraait, kan je net zo goed opwerpen dat de mens hoegenaamd geen kunst nodig heeft. Sterker nog: voor ons voortbestaan is kunst zelfs nuttelozer gebleken dan sport. Want om te jagen, moesten onze voorouders toch flink kunnen hardlopen.

Kunst en (recreatieve) sport delen dat ene predikaat: nutteloos. En precies daarom kunnen we niet zonder, in deze utilitaire maatschappij van vrije marktdenkers.

Toen ik in Londen dit schilderij van Picasso voor het eerst zag, was ik even van de wereld. Een seconde lang leek alles te kloppen, een ademtocht lang was feilbaarheid uit de wereld gebannen. Wel een uur lang ben ik voor dat schilderij blijven zitten, sprakeloos, overdonderd, bouleversé.

Wanneer ik na een avondlijke jogging thuiskom, is mijn hoofd lekker leeg en tintelt mijn hele lijf van voldoening. En wanneer ons amateurteampje in het zaalvoetbal een heerlijke combinatie uitspint waarbij hogere wiskunde verbleekt, en uitgerekend ik slaag erin om het leer met een laatste baltoets tegen het net te prikken, ben ik ook even van de wereld.

Kunst en sport delen de verdienste dat ze ons voor even aan de zwaartekracht van dit tranendal kunnen ontrukken. Geen geringe verdienste, voor zogeheten nutteloze bezigheden. Welaan dan, Midas, gesp die gympies om !

Homo Flandriensis

2006-08-23T01:08:00.000+02:00

De Homo Flandriensis, voorwaar een boeiende mensensoort. En zoals elke soort, hoort ie hic et nunc in categorieën ingedeeld. Sommigen gaan daarbij nogal simplistisch te werk. Neem nu de liberale VLD: die onderscheidt slechts twee soorten Vlamingen tussen Veurne en Maaseik. De hardwerkende Vlaming en de luie Vlaming. De noeste zwoeger en de potverterende parasiet. Niemand (m/v) donderde dan ook van verbazing van zijn/haar ontbijtkrukje toen gewezen VLD-coryfee Rik Daems enkele dagen geleden de ochtendkranten haalde met een voorstel dat zeventig jaar geleden ook al breed in de Völkischer Beobachter uitgesmeerd stond. “Werklozen die een uitkering krijgen, moeten één dag per week verplicht gemeenschapsdienst doen.” Gemeinschaftsdienst leisten, de echo’s uit een ver en bruin verleden dreunen onwillekeurig na. Daems zit overigens niet verlegen om een boud uitspraakje meer of minder – zolang die camera’s maar zoemen en zijn glimmende kop van de covers knalt, maakt het geen hele of halve moer uit. Niet zo lang geleden opperde Rik dat belastingfraudeurs in zijn ogen moreel niet zo verwerpelijk zijn als werklozen die in het zwart bijklussen. Lees: hardwerkende Vlamingen mogen sjoemelen, maar wie door de arbeidsmarkt is uitgespuwd, verdient niet beter dan nóg eens te worden bespuwd. Moet leuk aankomen bij die duizenden ex-werknemers van Sabena die uiteindelijk door toedoen van… Daems op de kasseien zijn beland.

Yves Leterme dan, ons aller oppervlaam. Die heeft een wat mildere kijk op de Homo Flandriensis. Vlamingen zijn ijverige, tolerante, warme, sociaal voelende en – vooral – intellectueel superieure wezens. Zeker in vergelijking met dat schorremorrie bezuiden de taalgrens dat niet eens deftig Nederlands kan of wil leren. Die laatste bedenking liet Yves niet optekenen in een Belgische krant (hij zou niet durven), maar in het Franse dagblad Libération – of Libé voor de barricademakkers uit 1968.

Yves vergist zich schromelijk. Niet alleen in de talenkennis van onze Waalse broeders maar ook in de wijd en zijd geprezen veeltaligheid van de Vlaming. Om de kennis van vreemde talen op te krikken, hanteren vele basisscholen in Wallonië al enige tijd het immersion totale concept: sommige vakken zoals geschiedenis of aardrijkskunde worden er in het Nederlands, Engels of Duits gegeven. Door native speakers. Een schitterend idee dat in Vlaanderen maar geen navolging wil vinden. Dom, als je het mij vraagt: de kennis van vreemde talen bij onze jeugd glijdt stilaan af naar een niveau dat je niet voor mogelijk houdt. In het Engels redden Vlaamse tieners zich nog vrij behoorlijk, maar in Parijs of Berlijn gaan ze genadeloos op hun bek. Uit studies is overigens gebleken dat Vlamingen en ook Nederlanders hun talenkennis zwaar overschatten. Die zelfoverschatting vind je ook vaak terug in sollicitatiebrieven waarin Vlaamse kandidaten steevast pochen dat ze Engels, Frans en Duits tot in de perfectie beheersen en daarnaast ook noties Spaans of Italiaans bezitten. Die achteraf niet verder blijken te reiken dan “Una cerveza, por favor”.

Niet dat ik hier even belerend of neerbuigend uit de hoek wil komen. Verre van: toen ik destijds als tiener vol eigenwaan door Limburg baggerde, dacht ik ook Duits te kennen. Totdat ik in “ Erik, of het klein insectenboek” van Godfried Bomans over deze Duitse woorden struikelde: das Schicksal der Gegenwart. Kon er niets van maken. De ontnuchtering van toen is later misschien – onbewust – de drijfveer geweest om toch maar Duits te gaan studeren. Heeft me tenminste één voordeel opgeleverd: ik heb dubbel zo hard kunnen lachen met Otto den Beste, die bezeten leraar Duits, op onvergetelijke wijze neergezet door Wim de Bie.

Wet blanket

2006-08-15T00:36:00.000+02:00

Soms maak je het mee: wereldgeschiedenis in de auto. Toen die vliegtuigen zich in de torens boorden, hoorden we het live op de autoradio. Op de terugweg van de elektrozaak, waar we node een nieuwe koelkast hadden gekocht. In onze verbeelding waren de gebeurtenissen nóg grimmiger dan wat we later op televisie te zien kregen. Where were you on 9/11… ? Wij zullen het alvast nooit vergeten.

Soms beleef je ook nationale sportgeschiedenis op vier wielen. Het goud van Hellebaut, het goud van Gevaert, in het bestek van luttele seconden: op de terugweg van Ikea, waar we dochterlief een nieuwe bureaustoel hadden aangeschaft. De atletische prestaties van onze golden girls klonken indrukwekkend, en dat waren ze ook, achteraf bekeken. Gezwind overwicht van Kim, verbluffende sprong van Tia. Wereldklasse. Vond iedereen, zelfs bij de immer kritische BBC. Slechts één dissonante stem doorkruiste alle loftuitingen: die van Ivan Sonck.

Sonck is een groot atletiekkenner, daar valt niets op af te dingen. Legendarisch waren zijn ‘fichebakjes’ die hij als TV-verslaggever van EK’s over WK’s naar Olympiades meezeulde en die behalve toptijden van atleten ook banale trivia uit hun privélevens bevatte. Ja, van Sonck stak je nog wat op. Een wandelende encyclopedie die wielerverslaggever Michel Wuyts tot een Prisma-woordenboekje degradeert. De huidige sportverslaggeving op radio en televisie vindt Sonck trouwens ondermaats. Deels terecht, deels ingegeven door betweterij en – geef maar toe, Ivan – ijdeltuiterij. Hoe kan je anders deze reactie interpreteren, op de vraag: “Hoe vind je de verslaggeving van het EK Atletiek in Göteborg ?” Sonck: “Daar ga ik geen commentaar op geven.” Kurkdroog, een tikkeltje laf, behoorlijk hautain en ronduit veelzeggend, dat ogenschijnlijk nietszeggende antwoord van hem.

En daarmee boren we de essentie aan. Sonck is nu al enkele jaren uit beeld, en dat heeft diepe krassen op zijn ego achtergelaten. Een tekort aan media exposure heeft hem kennelijk bitter en sardonisch gemaakt. Vroeger kritisch, nu gewoon sikkeneurig (what’s in a word). Dat hij de prestaties van Kim Gevaert relativeert, tot daar aan toe. Haar tussen de regels door van doping verdenken, is ronduit laag. En wanneer hij Kim helemaal kleineert met de bewering dat, mocht ze Amerikaanse zijn geweest, ze niet eens de selectieproeven voor de Olympische Spelen had overleefd, dan gaat hij echt wel snoeihard uit de bocht. Na de dopingschandalen rond Floyd Landis en Justin Gatlin mogen wij – let wel: als volslagen leken – huizenhoge vraagtekens plaatsen bij die zogeheten topchrono’s van Amerikaanse atletes. En dan zwijgen we nog zedig over die besnorde Russinnen en Grieksen.

Kim Gevaert liet zich alvast niet uit haar lood slaan en counterde gevat: “Ach, wie is tenslotte Ivan Sonck ?” Dat kan tellen, qua op zijn nummer gezet.

Toch begint de controverse tussen Sonck en Gevaert – helemaal tegen de wil van beide protagonisten in – danig uit de hand te lopen. Er circuleert zowaar een petitie op het Internet om Sonck’s allerlaatste moment de gloire af te pakken: het leveren van stadioncommentaar tijdens de Memorial Van Damme, het jaarlijkse atletiekfeest in Brussel en één van de bruisendste meetings wereldwijd. Wet blanket Sonck versus victorious Kim: een bij voorbaat kansloos gevecht voor de harten van het publiek.

En nu over naar het echte nieuws: in Libanon zwijgen de wapens. Voorlopig toch.

Bulderen

2006-08-09T00:24:00.000+02:00

Standard de Liège: nul op zes, en dolle pret bij Bossie & Michou. Prachtige koppen. Het enige werkwoord dat hier bij past: bulderen. Ik wil per direct naar de vurige stede verkassen. Gespierd werkmansvoetbal, laaiende tribunes en na de match, een schuimende Jupiler met een hotdog. Ongeacht de uitslag. Vooral: ongeacht de uitslag. Want kampioen, dat worden ze in geen lichtjaren meer, daar aan de oevers van de Maas. De embonpoint van Bossie ten spijt.

Raindance

2006-08-03T00:52:00.000+02:00

Gisteren moest ik, om professionele redenen, Duitslandwaarts. Het kan niet elke dag feest zijn. En behoorlijk ver, bovendien: jenseits von Enschede. Naar een plek waar ze ondergrondse zoutgroeven met aardgas vullen. Vraag me niet waarom, het zou me te ver voeren, maar neem het van me aan: redelijk indrukwekkend.

Ook op weerkundig vlak is het een opmerkelijke reis geworden.

Heen. Brussel: zonnig ochtendgloren. Antwerpen: slagregen. Breda: stortvloed. Den Bosch: oude wijven. Nijmegen: autoweg nauwelijks nog te onderscheiden van Maas. Arnhem: knetterend onweer. Apeldoorn: wateroverlast (de telefoon stond er roodgloeiend). Enschede: pijpenstelen (let op de tussen-n, verplicht sinds 1 augustus 2006). Duitse grens: niet kunnen waarnemen. Vermoedelijk weggespoeld.

Terug: Nederlandse grens: weggespoeld. Enschede: terminaal zompige aanblik. Apeldoorn: colonnes vrachtwagens met zandzakjes gekruist. Arnhem: van de buitenwereld afgesloten. Nijmegen: door de Maas verzwolgen. Eindhoven: in opperste staat van alarm. Turnhout: kniediep. Antwerpse Ring: wildwaterbaan. Mechelen: motregen. Brussel: zonnig. Niet één plas te bespeuren. Bij thuiskomst bleek dat mijn jongste zoontje was gaan zwemmen. In een openluchtbad. Aarrghh !

Hangt de mooiweergrens voor één keer pal boven mijn huis, moet ik zo nodig naar Duitsland. Donnerwetter !

Net goed dat ze die wereldbeker niet hebben gewonnen. Druiloren.

(Afgebeeld schilderij: Rainstorm off the Coast at Brighton - John Constable - ca 1824-1828)

Balen

2006-08-03T00:34:00.000+02:00

Een week of twee geleden zag ik hem voor het eerst op de Nederlandse televisie. Een arrogante, ietwat corpulente corpsbal. En gisteren hoorde ik hem op de Nederlandse radio. Zelfde toon, zelfde zelfingenomen gedaas. Intussen ken ik ook zijn naam: Hans van Baalen, woordvoerder van de VVD, de Nederlandse liberalen. Wie in dit landje zo een ongenuanceerd pro-Israël standpunt durft te verkondigen, tekent meteen zijn politiek doodvonnis. In Spanje, Zweden, Frankrijk, Duitsland of Griekenland moet je ook al niet met dergelijke onzin komen aanzetten. Dan word je gelijk weggehoond. In Nederland kan het blijkbaar wel. Op de openbare oproep, nota bene.

Wat hebben sommige Nederlanders toch met Israël ? Waar ligt de diepe oorzaak van die suffe maar beate bewondering voor een land waarvan ik de bestaansreden niet aanvecht maar dat zich nu al decennia als een schurkenstaat gedraagt ? Het Anne Frank
syndroom ? Een irrationele haat jegens alles wat naar Arabisch neigt ? Blind atlantisme ? Doet er niet toe: het deugt gewoon niet.

Libanese woonwijken platgooien en kinderen vermoorden: Hans van Baalen vindt het allemaal kunnen en mogen. Want de Israëli’s hebben het heilige recht om hun burgerbevolking te verdedigen. Dat daarvoor andere, even onschuldige burgers moeten sterven…tja. Het is moeilijk omeletten bakken zonder eieren te breken.

We zijn sinds korte tijd relatief goed bevriend met een Libanees koppel. Begin juli waren ze met hun twee jonge kinderen naar Beiroet afgereisd, om de zomer in brede familiekring door te brengen. Toen van Baalen zich voor het eerst zo hartsgrondig onverschillig over de Libanese burgerbevolking uitliet, hadden we nog geen nieuws uit Beiroet ontvangen. Kan je nagaan, hoe graag ik die etter door de kabel had willen trekken. Intussen weten we dat onze vrienden na een helse vlucht Dubai hebben bereikt. Hoe groot de opluchting ook, ik blijf van mening dat Hans van Baalen op Nederlandse staatskosten twee weken lang op een ontspannend vakantieverblijfje in Beiroet of Tyrus moet worden getrakteerd. Liefst vandaag nog, nu er nog iets te bombarderen valt.

Vergeten oorlog

2006-07-27T01:51:00.000+02:00

Al even terug uit Spanje, en dan mag het niet verbazen dat mijn eerste post na drie weken ontkoppeling aan dat even schitterende als ondoorgrondelijke land is gewijd. Een land dat de Europese geschiedenis in vele opzichten heeft getekend en bepaald. En dan heb ik het even niet over de vijf slaapverwekkende tourzeges van Induraín of de recente Europese triomftochten van FC Barcelona.

Zeventig jaar geleden (op 18 juli 1936, om héél precies te zijn) ontbrandde de Spaanse Burgeroorlog die het land drie jaar en een slordige 500.000 doden later met een dictatuur van bijna veertig jaar zou opzadelen. Buiten Spanje intussen een vergeten conflict, binnen Spanje vooral een verdrongen conflict. Na de dood van Franco bleven zuiveringen van het militaire en bestuurlijke apparaat uit, de kerk (één van de grootste aanjagers van de burgeroorlog) werd al helemaal ongemoeid gelaten en tienduizenden slachtoffers aan Republikeinse zijde (tenslotte aanhangers van de rechtmatig verkozen regering) bleven naam- en spoorloos achter in godvergeten massagraven. Pas nu, anno 2006 en onder druk van de publieke opinie, krijgen hun nabestaanden enige vorm van eerherstel (en financiële tegemoetkoming). Meer over de Spaanse pogingen om met het verleden in het reine te komen, vindt u op deze website.

Dat er buiten Spanje nog nauwelijks over de Spaanse Burgeroorlog wordt gerept, is zonder meer een gemiste kans om de verdere ontwikkelingen in de Europese geschiedenis – inclusief het heden - beter te begrijpen. De fascistische falanxen van Franco werden bijgesprongen door Duitse en Italiaanse troepen en vliegtuigen. Vooral Hitler zag de kans schoon om zijn fonkelnieuwe Luftwaffe gevechtservaring te laten opdoen, met Guernica als trieste uitschieter: voor het eerst in de geschiedenis werden burgers bewust met bommen bestookt. Uit het onschuldige bloed van Guernica zou Picasso evenwel één van de meest emblematische kunstwerken uit de geschiedenis puren: een aanklacht tegen de waanzin die moeiteloos op het huidige Libanon kan worden getransponeerd.

Vanuit heel Europa streken jonge idealisten in Spanje neer om de wettelijk verkozen regering in haar strijd tegen het fascisme bij te springen. Ze werden ondergebracht bij de Internationale Brigades die – ondanks hun inferieure bewapening – de troepen van Franco verbeten weerwerk boden. Onder hen, eminente schrijvers zoals Ernest Hemingway, George Orwell en André Malraux. Het mocht niet baten: Rusland staakte elke steun aan de Republikeinen toen bleek dat de anarcho-syndicalisten de bovenhand in het linkse kamp dreigden te krijgen, terwijl Engeland en Frankrijk laf wegkeken onder het mom van de appeasement politiek die iets later ook Tsjechoslovakije zuur zou opbreken. Franco’s weg naar Madrid en Barcelona was gebaand, en die naar de Tweede Wereldoorlog lag intussen helemaal open. In die zin mag de Spaanse Burgeroorlog een kantelmoment in de Europese geschiedenis heten: had democratisch Europa zich destijds krachtdadig achter de Spaanse regering geschaard, was de Tweede Wereldoorlog misschien nooit uitgebroken en zou ook de holocaust nooit hebben plaatsgevonden. En dan zaten we nu ook niet opgescheept met dat onontwarbare kluwen in het Midden-Oosten. I know, I know: if my aunt had a moustache, she’d be my uncle.

Meer lees-, kijk- en luistervoer over dit immens ingewikkelde conflict:

L’Espoir – André Malraux (1937)
Homage to Catalonia – George Orwell (1938)
For whom the bell tolls – Ernest Hemingway
Blood of Spain, an oral history of the Spanish civil war – Ronald Fraser (1979) – Nauwelijks nog te vinden, maar bloedstollende lectuur
Land and Freedom – Ken Loach (1995) – Zondag 30 juli 2006 op Canvas, vooral niet missen !
Morning poem – uit Todos Os Mundos (van de Galiciër Carlos Nuñez - fraaie ode aan de Ierse strijders in de Internationale Brigades, hier klikken om te beluisteren)

¡No pasarán!

Rust zacht, kleine meiden

2006-06-29T00:55:00.000+02:00

In geen enkele sport speelt het toeval zo’n bepalende rol als in het voetbal (op die b na, overigens een anagram van toeval). In andere sportdisciplines - basketball, volleyball, tennis, atletiek, noem maar op - wint vrijwel altijd het beste team, de beste speler of de beste atleet. Niet zo in het voetbal, zoals de voorbije wedstrijden op het WK-toernooi overduidelijk hebben aangetoond. Kleine details beslisten er over winst of verlies: een geniale flits van een verder onzichtbare spits, vreemde scheidsrechterlijke kronkels of een flater van een anders zo betrouwbare keeper. Brazilië speelt bar slecht, maar rijgt de ene zege aan de andere. Het frivole Spanje (mijn heimelijke favoriet) liep met open ogen in het Franse countermes en Oranje (dat ik als lagelander veel sympathie toedraag) dolf roemloos het onderspit in een ordinair straatgevecht met Portugal.

Gastheer Duitsland, van zijn kant, verbaasde het handvol vrienden en de schier ontelbare vijanden met snel, viriel en doeltreffend spel. Intussen neemt de voetbalgekte bij onze oosterburen ronduit onrustbarende afmetingen aan. Hét fallussymbool van Berlijn (Fernsehturm, Alexanderplatz) kreeg zowaar een nichterige voetbal aangemeten. Häßlich ! Alleen Argentinië kan de Duitse pletwals nog een halt toeroepen, zo ziet het er ongeveer naar uit. We duimen voor de tuinkabouters uit Patagonië, en we dromen nú al van een finale Argentinië-Brazilië op Europese bodem.

Die zullen we dan wel op Spaanse bodem moeten aanschouwen. Het zuiden wenkt, en geen ogenblik te vroeg. Ik heb het even gehad met België, na de zoveelste doodslag in Antwerpen en met al die ranzige pedofielen die onvermoeibaar marginale wijken afschuimen, op zoek naar onbezoedelde kinderlijfjes. Tien jaar na Julie, Mélissa, An, Eefje, Sabine en Laetitia halen we opnieuw de buitenlandse pers met een intriest en identiek verhaal waarin alleen de namen anders klinken: Nathalie en Stacy. Rust zacht, kleine meiden, de boze wolf kan jullie niets meer maken. Voor ons, de achterblijvers, is het andermaal pijnlijk ontwaken. Met het angstige besef dat het misschien nooit meer goed komt met onze dolgedraaide samenleving.

Samenleving: heeft die term zijn houdbaarheidsdatum stilaan niet overschreden ? Sorry voor de somberte. Een paar weken Spaanse zon, en ik kijk er misschien weer helemaal anders tegenaan.

¡Hasta pronto!

Sic transit gloria Galliae

2006-06-20T01:24:00.000+02:00

Wie van u deze zomer Frankrijk aandoet (om welke reden ook), zou ik met aandrang willen verzoeken om bijzonder teerhartig met de inboorlingen om te springen. Bestel niet één maar twee flesjes wijn bij het eten, wees royaal met complimenten voor de chef (ook al leek die pâté wel héél verdacht van kleur) en geef de opdienster een flinke fooi en trois bisous in plaats van de twee obligate smakkerds. Het land verkeert immers in een diepe crisis. Crise majeure. En het zag er voor onze zuiderburen nog zo florissant uit, amper een jaar geleden.

Toen werd met véél bombarie en klaroengeschal de Airbus A380 aan de wereldpers voorgesteld, het grootste passagiersvliegtuig ooit. Zoals de romp van het gevaarte in de zon blonk, zo glom ook de Franse natie van onverholen trots (met verdoken achter de rug: een opgestoken middenvinger richting Boeing en de Verenigde Staten). Zoveel hoogmoed, zoveel zegewaan, zoveel geloof in eigen kunnen en zoveel parallellen met de mythe van Icaros: dat moest gewoon fout aflopen.

Het eerste voorteken van Frankrijks diepe val – door niemand ontwaard of geduid - was de roemloze thuiskomst van de Clemenceau, nu enkele maanden geleden. Ooit het vlaggenschip van de Franse marine maar nu een drijvende hoop schroot, tjokvol asbest, die uit alle wereldzeeën werd geweerd en in arren moede dan maar terug naar Frankrijk werd gesleept.

De lange lijdensweg van Frankrijk was daarmee nog maar net aangevat, want wat ontwaarden we plots aan gindse kim ? Morrende wijnboeren die hun inferieure brouwsels niet eens als surrogaatbrandstof wisten te slijten, gewelddadige voorstadsjongeren die een spoor van vernieling door Parijs trokken, muitende studenten tegen snode werkgelegenheidsplannen en… de zelfvoldane grijns van Sarkozy.

En nóg zijn we niet halverwege de Franse calvarietocht. Bij Airbus stapelden de technische problemen zich op, met als gevolg dat de gloednieuwe A380 toestellen niet tijdig konden worden geleverd. In Toulouse regende het plots geannuleerde orders en schadeclaims, terwijl in Seattle de zon scheen en het orderboekje zich haast vanzelf vulde. De koers van het Airbus-aandeel kelderde (op 16 juni met 26%, een verlies van 5,5 miljard euro) en als klap op de vuurpijl kwam deze week aan het licht dat vijf bestuurders van het luchtvaartconcern zich in maart jongstleden met bloedspoed van hun aandelen hadden ontdaan. Met voorkennis van de slechte gang van zaken, daarover mag geen twijfel bestaan. Icaros: die Oude Grieken blijven toch eeuwig jong.

De meest recente dreun die de Franse grandeur te verwerken kreeg, was het nieuws dat de aangekondigde fusie tussen Suez en Gaz de France – een fusie waaruit meteen de grootste nutsgroep ter wereld zou ontstaan, zie enkele posts geleden – door het Franse parlement voorlopig is geblokkeerd. Tot groot ongenoegen van oppermegalomaan Jacques Chirac.

Waarmee Suez de niet zo gegeerde titel van loser van de week mag opeisen. De nutsgroep is immers ook hoofdsponsor van Les Bleus, het Franse nationale elftal dat stilletjesaan het kneusje van het lopende WK-toernooi dreigt te worden. De krasselende Fransen slaagden er zelfs niet in om de Zuid-Koreanen te bedwingen, in het spijkerharde voetbaluniversum zelfs door lilliputters als dwergen bestempeld.

Je zou het haar niet nageven, maar onze moerstaal bezit heel wat plastische woorden waarover buitenlanders zich vaak het hoofd breken. Sjokken, bijvoorbeeld. Moeilijk en slepend lopen. Tip voor aanschouwelijk taalonderwijs: toon je studenten vijf minuten beeldmateriaal uit Frankrijk/Zuid-Korea, wijs nadrukkelijk naar de blauwhemden en zeg luidop: “Dat, dames en heren, is sjokken.” Definitief verworven taalschat, zoveel is zeker.

Traduttore, traditore

2006-06-20T01:17:00.000+02:00

Vertalen, het is een vak apart. En zoals elk vak, vergeven van de beunhazen. Nu ben ik de eerste om géén stenen naar vertalers te gooien: ik zit zelf tot over mijn oren in de stiel en weet hoe moeilijk en ondankbaar die wel kan zijn. Maar toch: wie er zich aan waagt, hoort op zijn minst een minimum aan beroepseer aan de dag te leggen. En daarbij hoort: bij de geringste twijfel, check, dubbelcheck en triplecheck. Zeker wanneer je iets vertaalt dat door honderdduizenden en zelfs miljoenen mensen zal worden gelezen. Die mag je niet zomaar de mist insturen.

Twee onvergeeflijke vertaalkemels, onlangs opgemerkt in de populaire TV-series Lost en The Sopranos.

In Lost zegt een vader over zijn zoon: “How can he ever forgive me ? He did the right thing by me and I thanked him by cutting him off.” Vertaling: “Hij heeft me goed behandeld en ik bedankte hem door elk contact te verbreken.” Cut off betekent in deze context: onterven.

In The Sopranos blijken twee protagonisten elkaar te mijden als de pest. Zegt iemand tegen één van hen: “Do you two have a beef ?” Vertaling: “Willen jullie beiden biefstuk eten ?” Have a beef is slang voor: een dispuut over iets hebben.

Beroepsernst, een uitdovend fenomeen. En wie zei daar weer dat Engels toch zo makkelijk is ?

Hup, Holland, Hup !

2006-06-12T00:49:00.000+02:00

Het WK-voetbal, die surrogaatoorlog tussen natiestaten waarbij oude wonden met studs worden opengereten (Engeland/Argentinië, Duitsland/Nederland, Portugal/Angola, Japan/Zuid-Korea), is enkele dagen geleden uit de startblokken geschoten. En daarmee is een zalige periode voor voetbalhaters aangebroken: halflege bioscoopzalen, nauwelijks wachttijden in halfbezette restaurants, gegarandeerd zitplaatsen op tram en metro, godverlaten wandel- en fietspaden tijdens de wedstrijduren. Althans: in landen die zich voor het voetbalfestijn hebben gekwalificeerd. Niet dus in België, dat voor het eerst sinds mensenheugenis zuchtend vanaf de zijlijn moet toekijken. En terecht: het toernooi is amper enkele wedstrijden ver, en nú al groeit het pijnlijke besef dat onze nationale elf helemaal niets in Duitsland te zoeken had. De overweging dat andere, op papier sterkere teams zoals Denemarken, Griekenland (Europees kampioen !) en Turkije het evenmin tot in Duitsland hebben geschopt, is hooguit een doekje voor het bloeden.

Voor Gastgeber Duitsland moet het WK 2006 uitgroeien tot het toernooi van de “Wiedergutmachung mit der Welt”. Het alom verguisde land wil zich van zijn fraaiste kant (Claudia Schiffer !) tonen en de goegemeente - van Alaska tot in Zimbabwe - ervan overtuigen dat het met iedereen beste maatjes kan zijn. Zelfs met Holland. En uiteraard zal de Mannschaft zich naar die finale knokken. Met Hingabe, Leidenschaft & Überlegenheit ! Helaas voor Fritz & Co wacht de hele wereld met ingehouden adem en nauwelijks verholen leedvermaak het ogenblik af waarop die Duitsers voor eigen publiek uit het toernooi worden gebonjourd. Jammer voor de Duitse coach Klinsmann, destijds een schitterende spits en nog altijd een crème van een vent. En nèt goed voor die hooghartige en poenige playboy Beckenbauer, een overroepen voetballer die zijn gestolen status van Kaiser uitsluitend aan onvermoeibare wroeters à la Schwarzenbeck en Breitner te danken had. Om van Gerd Müller nog te zwijgen.

Hier in België, waar de WK-koorts maar slapjes is, wordt al wie maar een beetje bekendheid geniet, in kranten en op televisie aangepord om zijn voorkeurland prijs te geven. De meesten bleken zich daarbij – nogal voorspelbaar – als rabiate Brazilië-fans te ontpoppen. De kleinste kans op teleurstelling, zo kan ik het ook. Het hart van weinigen bleek voor Oranje te kloppen, en dat mag vreemd en jammer heten. Hebben we al eens een buurlandje dat nauwelijks groter is, dezelfde taal spreekt en dat – naast Brazilië – het meest sprankelende en offensieve voetbal van de voorbije decennia heeft opgedist. Een tochtig gat aan de Noordzee dat voetballiefhebbers wereldwijd in opperste vervoering heeft gebracht met de technische hoogstandjes van Cruyff, Neeskens, Rensenbrink, Mulder, Haan, Van Basten of Van Nistelrooij. Ook op Belgische velden, waar Rensenbrink, Mulder en Haan ooit het paarswitte shirt van Anderlecht fier om de bast droegen.

Laten we dat Vlaams-Nederlandse gekissebis even achterwege en ons met z’n allen achter Oranje scharen. Nederland verdient die oppergaai dubbel en dwars. Na het onterechte verlies in München (1974) en de doorgestoken kaart in het fascistoïde Argentinië (1978), is het hoog tijd dat die Jules Rimet Trophy ergens op een Amsterdams schap belandt. En mocht Oranje opnieuw falen, laat het dan eindelijk eens een Madrileens schap worden. Want ook Spanje, het land met de meest hoogstaande competitie ter wereld, is tot dusver schaars bedeeld gebleven in internationale voetbaltoernooien. De alomtegenwoordige Manolo ten spijt.

Hup, Holland, hup ! Y arriba España !

Charis

2006-06-06T01:15:00.000+02:00

Wat een dekselse bofkonten zijn die Grieken toch ! Elk jaar, op pinkstermaandag, vormt het Provinciedomein Huizingen het schitterende decor voor een gigantisch Grieks feest. Van heinde en verre komen de Hellenen toegestroomd: uit Brussel, Antwerpen, Limburg, Luik, Frankrijk, Nederland en Duitsland. Nu heb ik dat feest misschien al voor de 20^ste keer meegemaakt, en yep, ook dit jaar bleken die tienduizenden Grieken weer een abonnement op zonnig en stralend weer te hebben genomen. We zijn hen homerisch dankbaar, na die miezerige maand mei vol regen en wind.

De Griekendag in Huizingen is een oergezellige bedoening: familiepicknicks op de uitgestrekte weilanden, stands met Griekse eetwaren, wijnen, boeken, kranten en CD’s, laaiende barbecues, opzwepende rebètiko en wervelende dansen. We plegen er graag rond te kuieren en ook dit jaar kon ik het weer niet laten om enkele boeken en CD’s mee te graaien. Ben de laatste tijd nogal in de ban van Charis Alexíou, een grote dame uit het betere Griekse chanson, en gisteren kon ik die lang gezochte CD eindelijk op de kop tikken: “Ως την άκρη του ουρανού σου” (naar het einde van jouw hemel). Bedankt, Charis, ik ben al flink op weg.

Mozilla

2006-06-06T01:05:00.000+02:00

Heb Microsoft Internet Explorer definitief de bons gegeven. Althans op mijn werkcomputer, in theorie strikt verboden terrein voor mijn jonkies en juffertje die over voldoende computertuig beschikken om hun surf-, chat- en blogwoede bot te vieren. Maar je weet hoe dat gaat: paps is even om de krant en alle andere computers zijn toevallig bezet of achter een wachtwoord vergrendeld. Reden genoeg voor zoon- of dochterlief om zich snel en stiekem achter zijn beeldscherm te nestelen. Een uur later mag paps zuchtend en vloekend aan de slag met Adaware, Spyblocker, HijackThis en tutti quanti om al die pop-ups en andere zooi van zijn scherm te flikkeren.

Vorige week liep het helemaal de spuigaten uit: een spervuur van pop-ups en een slag om slinger vastlopende Explorer. Uit pure ellende de gratis browser Mozilla Firefox gedownload en geïnstalleerd, en behold: nog nooit zo snel over het Web gescheurd en géén storende pop-ups meer. Een ware verademing. Nu moet ik toegeven dat de producten van Microsoft in se niet slecht zijn: Internet Explorer draait behoorlijk, maar is planetair zo massaal in zwang dat vrijwel alle spyware en andere malicious code zich vrijwel exclusief op de broncode van deze software vasthaken. Maar in vergelijking met Mozilla Firefox is zelfs een smetvrij werkend Internet Explorer een log gevaarte. Zoals ook andere producten van Microsoft die – Bill Gates zal het niet graag horen – een matige kopie van andere succesprogramma’s zijn. Heb ooit een cursus Webdesign gevolgd en daaruit onthouden dat je met een programma zoals DreamWeaver een identieke website met 70% minder code kan klaarstomen dan met Microsoft Frontpage. Een niet te versmaden voordeel, met al die peperdure webruimte.

Internet Explorer en die storende pop-ups ook zo beu als het Belgische weerbeeld ? Neem dan hier eens een kijkje.

Volver

2006-05-27T01:31:00.000+02:00

In de vorige post maande ik u subtiel aan om een bepaalde film links te laten liggen. Alvast bedankt voor het oppikken van die hint. In deze post steek ik uitbundig de loftrompet over een andere film en zou ik – mocht het me vergund zijn – u met zachte aandrang bij de schouders willen vatten om u – tegenpruttelend of niet – op weg naar de dichtstbijzijnde filmtempel te dwingen.

Het betreft Volver, de laatste worp van Pedro Almodóvar, een cineast die weinig filmliefhebbers onbewogen laat. Sommigen vallen al in katzwijm bij het horen van zijn naam, bij anderen breekt dan weer spontaan schurft en netelroos uit. Nu, Pedro heeft lang op controverse gedijd, zeker in de vroegere jaren van zijn loopbaan. Veel films uit die periode kreunden onder een overdosis camp en dreigden af en toe naar een onvervalste freak show af te glijden. Maar de aangesneden thema’s bleven onverminderd sterk en universeel: eros, thanatos, onverwerkte jeugdtrauma’s, problematische moederbindingen, het onuitroeibare machismo dat vele Spaanse mannen ertoe dwingt om hun vrouwelijke kantjes hardhandig te onderdrukken (vandaar ook de horden transseksuelen en travestieten die Pedro’s oeuvre bevolken). Toch moet je het hem nageven: ondanks die loodzware thematiek schuilt er verrassend veel humor in de films van Almodóvar. Mujeres al borde de un ataque de nervios (of Women on the verge of a nervous breakdown), de film waarmee Pedro Almodóvar internationaal doorbrak, is daarvan een treffend voorbeeld. Een giller van een film.

Met het vorderen der jaren smeet Pedro Almodóvar meer en meer van die excentrieke ballast overboord die – zo moet ook hij hebben beseft - het zicht op de naakte essentie alleen maar belemmerde. Die ommezwaai leidde tot indringende en diepmenselijke prenten: Carne Trémula, Todo sobre mi Madre, Hable con Ella en La Mala Educación. Met Volver heeft Pedro Almodóvar die lijn doorgetrokken en – sterker nog – zijn meest sobere en precies daarom meest beklijvende film afgeleverd. Ik ben hem zopas wezen zien, samen met mijn eega, en nooit eerder heb ik een volle zaal twee uur lang zó eerbiedig en muisstil aan het grote scherm gekluisterd geweten. Het cinéma pur gevoel: was me dat lang geleden ! Over het verhaal ga ik hier niets verklappen, maar ik wil wel even kwijt dat de ravissante Penélope Cruz in deze film van het doek spettert en haar voorlopig beste vertolking uit haar indrukwekkende carrière neerzet. Ik heb in deze een beetje recht van spreken, aangezien ik al haar films heb gezien, inclusief haar zwoele debuut als la hija de puta in Jamón, Jamón !

Figureren ook betoverend mooi in Volver: de indrukwekkende rijen windturbines als moderne reuzen op de eindeloze, stoffige en roestkleurige vlakte van La Mancha.

Pedro Almodóvar is een groot cineast, punt aan de lijn.

Riddles in the dark

2006-05-18T00:38:00.000+02:00

Het grote mysterie is niet De Da Vinci Code, noch dat van Bernini. Het grootste raadsel van dit tijdsgewricht is heel wat prozaïscher (sic) van aard: hoe komt het dat tientallen miljoenen mensen te hoop lopen voor een krom geschreven en stilistisch armtierig boek, om zich vervolgens in nóg grotere getalen een miskleun van een film te laten opsolferen ? Riddles in the dark…

De Naam van de Roos blijft tot nader order de allerbeste religieuze thriller ooit geschreven. En wie zich dan toch wil vermaken met illuminati, duistere loges en andere tempeliersgeheimen, slechts één advies: De Slinger van Foucault. Ook al van Umberto Eco. Dan Browne fanaten, opgelet: beide boeken krioelen van de volzinnen. Vooraf een beetje oefenen met die attention span is dan ook ten zeerste aanbevolen.

Sluipend gif

2006-05-15T00:55:00.000+02:00

Wie wind zaait, zal storm oogsten. Het Vlaams Belang – toch altijd te vinden voor volkswijsheden - ontkent echter met klem, ooit wind te hebben gezaaid. Laat staan: onverdraagzaamheid, vreemdelingenhaat of oproepen tot geweldpleging. De Vlaamse poldernazi’s – beducht om hun moeizaam opgebouwde Salonfähigkeit – zijn dan ook bijzonder boos, nu de overige partijen hen in bedekte termen moreel aansprakelijk stellen voor de recente racistische moorden in Antwerpen. Ze noemen het: politieke recuperatie van een weerzinwekkende moord door een losgeslagen psychopaat.

Wat zijn ze toch kort van geheugen, die kopstukken van het VB. In de nasleep van de Brusselse MP3-moord op Joe Van Holsbeeck riepen ze tijdens een inderhaast opgetrommeld veiligheidscongres de goeddenkende burger schuimbekkend op om inbrekers neer te knallen, verkrachters te castreren en die kutmarokkaantjes daadkrachtig van antwoord te dienen. Nog terwijl ze Joe onbeschaamd door de politieke recuperatiemolen aan het halen waren, werd een jonge Marokkaan in de buurt van Antwerpen door een stel jonge heethoofden de verdrinkingsdood ingejaagd. Een week later struinde Hans Van Themsche door de Antwerpse binnenstad, met de bekende gevolgen.

Hans Van Themsche groeide op in een extreemrechts nest: tantelief zetelt voor het VB in het Parlement (toeval), vader is een gedreven VB-militant (helemaal naast de kwestie) en grootvader vocht nog in Rusland tegen de goddeloze bolsjevieken, in het uniform van de Waffen-SS (ouwe koeien). En toch is Hans een rustige en aimabele jongen die geen vlieg kwaad zou doen, verzekeren ons familieleden, vrienden en kennissen. Nergens ontwaren we het profiel van een losgeslagen psychopaat.

Nu vermoed ik – neen, weet ik – dat er een enorme kloof gaapt tussen het officiële discours van het Vlaams Belang en de minder beschaafde gesprekken onder partijaanhangers, tussen pot en pint of in de beslotenheid van keuken of woonkamer. Waar regelmatig het Horst Wessel lied wordt aangeheven, zal de vreedzame integratie van allochtonen niet worden bezongen. Die fascistische lulkoek moet als een sluipend gif in de aderen van de jonge en labiele Van Themsche zijn binnengedrongen, en er zijn verwoestende werk geduldig hebben volbracht. Ik heb een oom, intussen diep in de tachtig en een héél aimabel man. Altijd klaar voor een kwinkslag en een groot kenner van bourgognewijnen. Helaas helemaal fout geweest in de oorlog: burgerrechten kwijtgespeeld en jaren gebromd. Maar tot betere inzichten gekomen ? Ho maar: op familiereünies lopen we muisstil op onze tenen om de hete brij heen, maar na enkele bourgogneflessen zit het spel geheid op de wagen en worden alle allochtonen weer op één hoop gevaagd. Deze man was ooit zo vriendelijk om me vanuit het verre Limburg naar mijn Brusselse studieadres te vervoeren. Een aimabel man, denk erom. Ik zal nooit vergeten hoe ie – in de buurt van het Madouplein – zijn vinger in de richting van een zwarte Afrikaan priemde met de woorden: “Zoiets hoort toch niet thuis in het straatbeeld van een Vlaamse stad.” Wie als onzekere puber dag in dag uit dergelijke onzin om de oren geslagen krijgt, moet er op de duur wel in gaan geloven. Pubers met een beetje gezond verstand, daarentegen, zouden al veel eerder hebben gerevolteerd of hun biezen hebben gepakt. Ik ben er dan ook van overtuigd dat Hans Van Themsche géén psychopaat is maar een duidelijk doel voor ogen had: zoveel mogelijk makakken omleggen, om het met zijn eigen woorden te zeggen.

Heeft de rest van het politieke spectrum dan géén boter op zijn hoofd ? Best wel, en op z’n minst een paar pond. Want hoe valt het te rijmen dat je in België zonder al te veel plichtplegingen een geweer en munitie kan kopen waarmee je een everzwijn of hert met één schot omlegt ? Om vervolgens met dat geweer doodleuk door de Antwerpse binnenstad te wandelen ? Ik herinner me nog goed hoe de christendemocraten enkele jaren geleden briesend en vol verontwaardiging tekeergingen tegen de geplande verkoop van Belgische mitrailleurs aan Nepal. Dat land zou immers geen democratie zijn, en pas na bewijs van het tegendeel zou de verkoop mogen doorgaan. De wapenverkoop aan particulieren in eigen land, pffff… electoraal oninteressant. Daar gaan we onze tijd niet aan vergooien. Zoals ten overvloede blijken mag uit het bijgaande persknipsel (aanklikken voor grotere weergave). Voor hen geldt een ander spreekwoord met wind als onderwerp: zoals de wind waait, waaien hun jasjes.

Brussels Lof

2006-05-09T00:26:00.000+02:00

Mijn tweede erfopvolger in rij (17) had tijdens een recente schooluitstap naar Parijs buiten de lijntjes gekleurd. En niet zo zuinig: met een fles wijn betrapt, in een all girls room bovendien. Nu loopt hij school in een katholieke onderwijsinstelling waar – naar aloude traditie – een dubbele moraal nooit ver weg is. Eerder op die avond hadden enkele leerkrachten hun poulains – tegen alle voorschriften in - op een goed glas wijn getrakteerd. Kan ik alleen maar toejuichen. Off the record: enkele leerkrachten zouden later op de avond brallend en zwalpend in de hotelgangen zijn gesignaleerd. Kan ik mee leven, zolang ze hun roes maar niet op de gang uitslapen. En in het departement seksuele hypocrisie was het ook weer bingo: gemengde kamers strikt uit den boze, maar enkele meiden met een uitgesproken voorliefde voor de gedichten van Sappho mochten dan weer wél achter dezelfde deur onder de lakens.

Hoe dan ook, zoonlief mocht zijn schuld uitboeten en zijn zonden uitzweten met een dissertatie over vier Brusselse cultuurtempels: de Muntschouwburg, het Kaaitheater, Bozar en de Ancienne Belgique. Zoals voorspelbaar in dit tijdperk van Cyberspace draaide het weer eens uit op een gigantische copy & paste hutsepot, hier en daar gelardeerd met een zelfgebrouwen zin. Zondagavond laat was alles achter de rug, op die vervelende inleiding na. Of paps zich daarover niet wilde ontfermen ? Paps, overlopend van empathie (wat had hij zelf niet uitgevreten op die Griekenlandreis, destijds), zuchtte eens héél diep en toog aan het werk.

"Brussel is voor vele Belgen een onbekende en bijgevolg ook onbeminde stad, en dat is niet alleen jammer maar ook volkomen onterecht. Onze hoofdstad wordt maar al te vaak geassocieerd met kille kantoorgebouwen, anonieme overheden, Europese bureaucratie, verloederde stadswijken, allochtone getto’s, criminaliteit, straatherrie, fijnstofvervuiling door toeterend autoverkeer, MP3-moordenaars (binnenkort in de Van Dale, reken maar van yes) en meer van dat verheffends.

Brussel heeft echter méér in de aanbieding. De miljoenen toeristen die de stad jaarlijks aandoen, zullen dit volmondig beamen, net zoals de honderdduizenden cultuurliefhebbers die week na week door deze stad in de watten worden gelegd. Want Brussel heeft een historisch, architectonisch en cultureel erfgoed dat vele steden haar terecht benijden. De stad wordt wereldwijd geroemd om haar adembenemende Grote Markt, haar fraaie Art Nouveau panden, haar schitterende musea met onovertroffen meesterwerken van Vlaamse Primitieven, Bruegel en surrealisten genre Ensor, Delvaux en Magritte. Voorts is Brussel het officieuze wereldcentrum van het beeldverhaal, bezit zij met het Filmmuseum één van de grootste filmarchieven ter wereld en staat zij hoog aangeschreven voor haar verfijnde culinaire tradities waarin het onvolprezen Belgische bier een prominente plaats inneemt.

Ook op andere terreinen scheert Brussel hoge toppen: Rosas, het dansgezelschap van Anne Teresa De Keersmaeker, geniet wereldfaam, net zoals de Muntschouwburg die tussen 1981 en 2001 - onder leiding van de niet onomstreden maar visionaire Gerard Mortier - naar de internationale top is doorgestoten en toeschouwers tot in Parijs en Londen weet te lokken. Het theater bloeit er in beide landstalen. Aan Vlaamse zijde citeren we vooral de recent vernieuwde Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS), de eveneens volledig gerenoveerde Beursschouwburg, het vooruitstrevende Kaaitheater en het originele Bronks-initiatief rond jeugdtheater. Ook liefhebbers van populaire muziek komen in Brussel ruim aan hun trekken: wereldacts strijken regelmatig neer in Vorst-Nationaal en in de Ancienne Belgique komen meer alternatieve muziekstromingen aan bod. Met Couleur Café kan Brussel fier uitpakken met één van de grootste wereldmuziekfestivals ter wereld, en het Audi Jazz Festival behoort tot het kruim van de internationale jazz happenings.

Kortom, wie zich bij onze hoofdstad alleen maar een grappig standbeeldje voor de geest kan halen dat zich straffeloos aan wildplassen bezondigt, is dringend toe aan een flinke bolwassing. En aan een retourticketje Brussel".

Of deze haastig uit de pols geschudde intro ook puntenwinst (of juist niet) heeft opgeleverd, zal ik u bij gelegenheid wel laten weten. Al moet hieraan toegevoegd dat de bovenstaande tekst ietwat is opgeschoond en ook van enkele storende taalfouten werd ontdaan die opzettelijk en ter misleiding van de leerkracht waren begaan.

Suburban Tony

2006-05-03T01:02:00.000+02:00

De Boomsesteenweg ter hoogte van Aartselaar en Wilrijk (Antwerpen, voor de geografisch ongeschoolden onder u*) geldt officieus als het lelijkste stukje weg van België. Daar valt iets voor te zeggen, al is de Bergensesteenweg ter hoogte van Sint-Pieters-Leeuw (Brussel, voor de oriëntatielozen onder u*) nu ook niet bepaald een toonbeeld van knusse gezelligheid. Maar het zou een grove leugen – en tevens redelijk masochistisch – zijn om boudweg te beweren dat België het alleenrecht op troosteloze winkelboulevards en grauwe lintbebouwing bezit. De buitenwijken van Rouen (Normandië, Frankrijk) al eens doorkruist ? Sterke maag aanbevolen, wegens dégueulasse comme tout ! De periferie van het alom bezongen Barcelona ooit van dichtbij bestudeerd ? Doet u beter niet, met die dure camera om uw schouder gegespt. The outskirts of Dublin on a foggy day ? Dan begrijp je pas echt waarom die Ieren zo terminaal melancholisch zijn. En zulke laveloze drinkers.

De Verenigde Staten hebben ook een Boomsesteenweg, heb ik dit voorjaar ontdekt. Niet met eigen ogen, maar door die van Tony Soprano, de fictieve mob leader uit New Jersey. Aan het begin van elke aflevering van The Sopranos trakteert Tony ons op een gratis ritje in zijn indrukwekkende suburban van, helemaal van New York naar Newark via de deprimerende New Jersey Turnpike. Wat we onderweg aan lelijkheid op ons bord krijgen, slaat werkelijk alles: rommelige rangeerstations, junk yards, afgeleefde kerken, protserige kitch, schreeuwerige reclames en zelfs het Vrijheidsbeeld vanuit een héél ongewone hoek. De rit eindigt wel in een poepsjieke buurt waar Tony een riante villa met zwembad bezit. Alleen al voor deze binnenkomer loont het de moeite om minstens één Soprano-box aan te schaffen. Maar ook voor het overige is deze TV-serie om vingers en duimen van af te likken. Één van de allerbeste Amerikaanse series die ik ooit heb mogen aanschouwen. Top notch, in alle opzichten: acteurs, verhaallijn, plotwendingen, karaktertyperingen, onweerstaanbaar grappige Italo-Amerikaanse humor, totaal geschifte en surreële sequenties (sprekende vissen !), een rake muziekkeuze (er zijn al CD’s in omloop met nummers die in The Sopranos aan bod kwamen), een ongeremd schunnig taalgebruik dat menig preuts oortje zal doen tuiten, sloten seks en geweld onder een permanente rookwalm van sigaretten en Cubaanse sigaren… Hoe on-Amerikaanser en politiek incorrecter kan je eigenlijk worden, en er nog mee wegkomen ook ? En dan nog met bakken lof over je heen gekieperd en een hele rits onderscheidingen en trofeeën onder de arm ? Ask suburban Tony: he knows.

Dwingende aanbeveling van uw immer waakzame media watcher: nú kopen, die handel !

* In verband met geografische onbenullen, vandaag een toch wel rake inzending & reactie gelezen in Humo’s Uitlaat die rechtstreeks met de voorgaande post (Demagogisch zwijgen) verband houden:

Inzending Humo-lezer: “Met al die oorlogen, onlusten en aanslagen in de wereld wordt een mens nog goed in aardrijkskunde.”
Reactie Uitlaatcommentator: “En toch zijn er nog altijd mensen die Polen in Noord-Afrika situeren.”
Pats, die zat, dekselse Jean-Marie en winterse Flup.

Demagogisch zwijgen

2006-04-24T01:00:00.000+02:00

Allochtoon pleegt roofmoord op tiener in hartje Brussel, onder de ogen van tientallen omstanders. Allochtoon en kompaan weten te ontkomen, maar niet aan het spiedende oog van enkele camera’s. Hun tronies zijn intussen wereldberoemd in België, dus ook bij lieden met wie ze dagelijks verkeren. Ze blijven vooralsnog spoorloos. Dat ze worden beschermd, mag geredelijk worden aangenomen.

Dat was, in een notendop, het nieuws dat dit landje nu al tien dagen in beroering houdt. Vandaag nog hielden tachtigduizend mensen, onder wie vele allochtonen, een stille optocht in Brussel. Uit eerbetoon voor de zinloos gestorven Joe Van Holsbeeck, maar ook uit protest tegen het gratuite straatgeweld dat – laten we wel wezen – in Brussel of Antwerpen nog best meevalt. Al zou ik dit nooit in het bijzijn van Joe’s ouders durven te poneren, uit diep respect voor hun bodemloos verdriet. Het had tenslotte ook mijn zoon of dochter kunnen zijn. Die plegen ook wel eens in Brussel-Centraal rond te hangen, achteloos pronkend met een MP3-spelertje.

Toch siert het België, zoveel medeleven en betrokkenheid. In de Verenigde Staten van Onverschilligheid zou dit nieuwsfeit ongetwijfeld een stille dood op een achterafpagina zijn gestorven. Als het al de kolommen zou halen. In Nederland zou het misschien aanleiding tot straatrelletjes en hier en daar een brandende moskee hebben gegeven. In Frankrijk zou Sarkozy prompt de staat van beleg hebben uitgeroepen. Maar hier kabbelt het medeleven rustig voort en krijgen ook de allochtonen een plaatsje in het rouwproces toebedeeld, terwijl de politici zedig op de achtergrond blijven.

Op één exemplaar na. Ons aller brulboei kon het weer niet laten om politiek garen uit dit treurige gebeuren te spinnen. Op zijn persoonlijke website rakelt deze rakker – intussen nóg verder naar rechts afgedwaald dan het Vlaams Belang en de NSDAP samen – het latent sluimerende racisme in Vlaanderen nog maar eens ongenadig op. Citaat, en de kromtaal krijgt u er gratis bovenop: “In werkelijkheid ligt de schuld alleen bij de laffe roofmoordenaars zelf. Crapuul, tuig van de richel dat het niveau van kutallochtoon al lang overstegen is. Het gevolg van een steeds driester wordende spiraal van geweld dat gedoogd wordt door de cultus van de multiculturele slachtoffercultuur.” Iets verderop in zijn betoog hekelt Jean-Marie zelfs het feit dat de post in Brussel méér allochtonen dan Vlamingen aanwerft. Moron. Er wonen nu eenmaal meer allochtonen dan Vlamingen in Brussel, en Tante Post heeft al vaker haar beklag gedaan over het feit dat de gemiddelde slaapdorpvlaam er niet voor te vinden is om brieven in dat akelig grote Brussel rond te dragen. Gratuit kankeren, dat is Jean-Marie ten voeten uit, maar dit actieve rekruteringsbeleid ten voordele van kansarme allochtonen toejuichen, ho maar !

Jean-Marie Dedecker, en dat is geen geheim, behoort tot het slag lieden dat graag ongestoord en ongestraft over nachtelijke snelwegen scheurt. Snelheidsboetes zijn hen een doorn in het oog, en in Jean-Marie hebben ze hun politieke pleitbezorger gevonden. Uitgerekend gisterennacht, enkele uren voor de stille optocht in Brussel, ramde een terreinwagen (of SUV, zo u wil) een kleine auto ter hoogte van het idyllische West-Vlaamse plaatsje Harelbeke, pal in de electorale achtertuin van Dedecker. Één jongeman was op slag dood, een andere blijft allicht verminkt voor het leven. De chauffeur van het logge onding (géén allochtoon) bleek achteraf dronken van de ene naar de andere rijstrook te hebben gezwalpt, tegen een snelheid van 160 km per uur. Zijn auto was bovendien niet eens ingeschreven. De man pleegde vluchtmisdrijf, kon echter snel worden ingerekend maar werd na verhoor weer vrijgelaten. Na het uitvoeren van een dodelijke hit & run met een illegaal wapen van 2 ton staal. Een nogal demagogische vergelijking, zal u opwerpen. Ik kaats de bal terug: doodslag in het verkeer is een jammerlijk maar sociaal gedoogd fenomeen waaraan Dedecker en consorten geen woorden vuil zullen maken. Uit vrees voor een electorale afstraffing door hun protserige en zelfgenoegzame achterban. Dat noem ik pas demagogisch zwijgen.

Baile ha Cliath, continued

2006-04-16T00:45:00.000+02:00

Baile ha Cliath, dag drie.

Geen enkel gebouw vat de recente Ierse geschiedenis zo treffend samen als Kilmainham Gaol. Een geschiedenis van koloniaal onrecht, revoltes en hongersnood. Deze Victoriaanse gevangenis werd door de Engelse bezetters rond het einde van de 18de eeuw aan de rand van Dublin opgetrokken, beducht als ze waren voor een mogelijke uitdijing van de Franse Revolutie naar het immer woelige Ierland.

De gevangenis raakte vanaf 1924 in onbruik, verbrokkelde al snel tot een puinhoop maar werd tijdens de voorbije jaren smaakvol gerestaureerd. Al is het woord smaakvol niet bepaald op zijn plaats voor deze lugubere plek die elke bezoeker onwillekeurig naar de keel grijpt. Je moest als 19de-eeuwse Ier niet veel mispeuteren om in deze onheilsplek te belanden. Wie zich als pachter lijdzaam of actief tegen zijn landlord verzette, kende bij voorbaat de strafmaat: Kilmainham of deportatie naar Australië. Tijdens de Great Famine kwamen hier zelfs horden kinderen terecht voor de diefstal van ocharme een homp brood of een handvol graan. De katholieke kerk, toen en ook nu nog het machtsinstituut bij uitstek, keek zedig de andere kant op. Het ging zelfs zó ver dat uitgemergelde Ieren opzettelijk kleine misdaden pleegden, in de wetenschap dat je als gevangene tenminste één keer per dag een vieze maar voedzame pap kreeg voorgeschoteld.

Kilmainham zou echter een scharnierrol vervullen in de vrijheidsstrijd van Ierland. Uitgerekend deze week wordt de 90ste verjaardag herdacht van de infame Easter Rising uit 1916. Vier jaar eerder was Ierland een ruime mate van Home Rule beloofd, maar met het uitbreken van Wereldoorlog I waren die plannen sine die verdaagd. Dat was niet naar de zin van een handvol republikeinse diehards die plots de kans schoon zagen, nu de Engelsen andere katten (waaronder Ieperse) te geselen hadden. Ze legden het zelfs aan met de Pruis om aan wapentuig te geraken, en of die Pruis toehapte. Op paasmaandag 1916 bezetten ze gewapenderhand enkele strategische gebouwen in Dublin en riepen onvervaard de Ierse Republiek uit. De reactie van de Engelsen was snel en snoeihard: een expeditieleger van 20.000 man werd uitgestuurd, en tegen die verpletterende overmacht hadden de pakweg 1.500 rebellen geen verhaal. De Engelsen gingen wel bijzonder driest te keer: het oude stadscentrum van Dublin werd grotendeels verwoest en elk verzet werd genadeloos in de kiem gesmoord. De leiders van de opstand werden gevankelijk naar Kilmainham afgevoerd en – met tussenpozen van enkele dagen – één voor één gefusilleerd. Het waren die executies die de mood swing bij de Ierse bevolking bewerkstelligden: de meeste Ieren waren immers aanvankelijk tegen de opstand gekant, maar de droge knallen van het vuurpeleton ontpopten zich als een definitieve wake-up call. De echte ellende moest helaas nog beginnen: in 1919 brak er een bloedige onafhankelijkheidsoorlog uit die pas in 1921 met de uitroeping van de Irish Free State werd beslecht. Daarna volgde er nog een korte maar bloedige burgeroorlog tussen gematigde en radicale republikeinen waarin de eerstgenoemden aan het langste eind trokken. Eindelijk was Ierland vrij. Arm, ja, maar proper.

Voor meer inzichten in deze turbulente geschiedenis verwijs ik graag naar de film Michael Collins waarvan sommige scènes in Kilmainham zijn gedraaid . En één van de meest beklijvende boeken over de Ierse hongersnood en diaspora is The Great Shame van Thomas Keneally, tevens auteur van Schindler’s Ark (later indringend maar ietwat fantasierijk verfilmd door Steven Spielberg onder de titel Schindler’s List). Voilà, wat de recente Ierse geschiedenis betreft, bent u weer even bijgespijkerd. Intussen hadden wij onze steven gewend naar…

Saint-Patrick’s Cathedral

Geen rijzige of uitbundige kathedraal zoals we die kennen uit Frankrijk en België, maar een nogal gedrongen en afwerend bouwwerk. Op deze plek zou de patroonheilige van Ierland – van origine een welgestelde Romeinse Brit - in de 5de eeuw tal van Ieren hebben bekeerd en gedoopt. In de kathedraal rust ook Jonathan Swift die hier jarenlang het ambt van deken heeft bekleed. Swift was toen al een verbitterd man met gefnuikte ambities en aspiraties. Zijn bekendste werk, Gulliver’s Travels, was dan ook een bijtende satire op de gevestigde orde van zijn tijd. Helaas voor Swift wordt zijn meesterwerk vandaag de dag voor een eendimensionaal jeugdboek versleten. Wie goed luistert, hoort hem nu nog knarsetanden, daar vanachter zijn grafsteen in de dikke muren van de kathedraal. Ander weetje: in deze kathedraal vond in 1742 de allereerste opvoering plaats van Händel’s Messias. Kom daarmee aanzetten in een select gezelschap, en je halflege champagneglas wordt onverwijld en eerbiedig bijgevuld !

Baile ha Cliath, dag vier.

Shopping day for the ladies, maar reisgezel Raúl! en ondergetekende hadden nog wat culturele honger te stillen. En we vonden onze gading in het kleine maar fijne Dublin Writers Museum. Ja, aan schrijvers heeft het de Ierse hoofdstad beslist niet gemangeld. En geen kladschrijvers van tweede garnituur, maar regelrechte giganten die het aangezicht van de wereldliteratuur ingrijpend hebben veranderd: Oscar Wilde, James Joyce en Samuel Beckett. De karakterkop van laatstgenoemde is momenteel niet uit het straatbeeld van Dublin weg te branden: binnenkort wordt de honderdste verjaardag van zijn geboorte gevierd, en de Dubliners worden daarop beleefd attent gemaakt met enkele spitse slogans in de trant van “One hundred years on. Still no sign of him”. Of: “Start without me. Godot”.

Het Dublin Writers Museum, gevestigd in een bijzonder fraai pand, is een regelrechte aanrader voor wie de Ierse literatuur een warm hart toedraagt. Meer op deze link. Bevreemdende vaststelling, bovendien, dat de allergrootste schrijvers (onder wie het voornoemde illustere trio) Dublin al snel de rug hadden toegekeerd, wegens té provinciaal en beklemmend. Ballingsoord par excéllence: Parijs. Beckett schreef zijn meesterwerken overigens eerst in het Frans, om ze daarna zelf in het Engels te vertalen. Hoogst zelden keerde hij naar Dublin terug, en na elke oversteek placht hij in een diepe depressie te verzanden. Joyce lichtte zijn hielen al op 22-jarige leeftijd en zou nooit meer naar Dublin terugkeren. Maar Dublin bleef wel prominent aanwezig in zijn meesterwerken Ulysses en Finnegans Wake.

Na nog snel een boekenwinkel te hebben geplunderd en een laatste romige Guinness te hebben genuttigd, ons vierklauwens naar de luchthaven gespoed. Met spijt in het hart zagen we de Ierse hoofdstad achter ons in de diepte verdwijnen. Ondanks mijn eerste negatieve indrukken, moet ik ootmoedig bekennen: Dublin grows on you. You learn to love it. I’ll be back.

Eigen foto's

The Stiffy by the Liffey

2006-04-13T01:33:00.000+02:00

“Dublin is een lelijke stad vol uitgesproken lelijke mensen, maar het is er heerlijk toeven. Dat is het veelbeschreven wonder van Dublin. Het ‘fare la bella figura’, het leven overeind houden met uiterlijk vertoon, zoiets kennen de Dubliners niet. Ze hebben het allang opgegeven, iedereen sjokt even flodderig over straat. Volgens de Brusselse cijfers is Ierland één van de meest voorspoedige groeiers van de Europese Unie, maar daarvan merk ik helemaal niets. Bodywarmers van het type Zeeman bepalen hier de mode, de vrouwen lopen achter roestige kinderwagens, zelfs in Tsjechië zien de wegen en huizen er stukken beter uit dan hier.” (Geert Mak, In Europa, pagina 931).

Van de luchthaven naar het stadscentrum deed de stadsbus er bijna een uur over. Lang genoeg om me in mijn vooroordelen te sterken: Dublin is een poor man’s version of London, indeed. Grauwe terrace houses, desolate winkelstraten waarin meeneemchinezen, inpakpakistani, telefoonwinkels en everything for 2 euro stores schouder aan schouder staan te verkommeren.

Het historische stadscentrum bracht geen soelaas: sjofele hotels, zielloze panden uit de jaren 60 en 70, hier en daar een eenzaam afbladderende Victoriaanse gevel, ov erheidsgebouwen en kerken met neoclassicistische inslag die wel uit één en dezelfde pen leken te zijn gevloeid, en tussen dat alles door: de lethargisch stromende Liffey. Mijn eerste indrukken van Dublin waren inderdaad ronduit deprimerend, en ik deed mijn best om dit voor mijn reisgezellen (onder wie enkele rabiate Dublin-fanaten) verborgen te houden.

The grey block of Trinity, set heavily in the city’s ignorance like a great dull stone set in a cumbrous ring (James Joyce, A Portrait of the Artist as a Young Man, pagina 163)

Trinity College maakte veel goed. Grijze en vergane grandeur, en precies daarom ontwapenend mooi en melancholisch tegelijk. Colleges worden hier amper nog gegeven, maar uit elke – door weer en wind aangevreten - steen ademt nog altijd een onlesbare dorst naar kennis. The Book of Kells, een kleurrijk geïllustreerde en met vergeten symbolen overladen bijbel uit vroegchristelijke jaren, voldeed aan de hooggestemde verwachtingen. Maar het was vooral de oude universiteitsbibliotheek, de grootste open boekenruimte ter wereld, die me helemaal uit het lood sloeg. Een zinnelijke totaalervaring voor elke oprechte bibliofiel: oude boekwerken, torenhoog gestapeld onder houten tongewelven en een doordringende muffe geur verspreidend. Het Umberto Eco orgasme nabij.

De avond viel en Temple Bar wenkte. Temple Bar is de toeristische uitgaansbuurt van Dublin, volgestouwd met kitscherige Ierse pubs, een horecaformule die intussen haar weg ook al naar Siberië en Timbuktu heeft gevonden. Het was toevallig zaterdag, en dat hebben we geweten. Saturday night is in Groot-Brittannië en Ierland getting pissed & laid night, en beslist niet alleen voor de mannelijke helft van de bevolking. Niet dat mijn reisgezellen en ikzelf van enige preutsheid mogen worden verdacht, maar die Ierse jonge meiden deden onze koontjes dieprood blozen. Buiten was het amper 4 graden, een ijzige wind stoof door de smalle straten, af en toe plensde een fikse Atlantische bui naar beneden, maar het lette hen niet om zich halfnaakt in het feestgedruis te begeven. Het weinige textiel dat ze om het lijf hadden, was bovendien van elke smaak ontbloot (no pun intended): ultrakorte topjes met een duizelingwekkende inkijk op weelderige en met sproeten bezaaide boezems, microrokjes met overhangende heuprolletjes, hun stevige derrières amper bedekkend, en daaronder een stel potige Keltische boomstammen. U hebt het al begrepen: voor vrouwelijk schoon is Dublin niet het aangewezen adres. Verslijt me niet voor een male chauvinist pig, want de drie vrouwen in ons gezelschap deelden onze consternatie over zoveel schaamteloos (en allicht bewust) vertoon van vrouwelijke dronken en dierlijke lust. In Dublin’s fair city, where the girls are so pretty... En waar de mannen op borsten geilen. Some of them got laid that night, all right. En het was niet Molly Mallone, ondanks haar bolle boezem.

There is beer,

Dublin, dag twee: bezoek aan het Guinness Brewery Museum. Dat een biermuseum de grootste trekpleister van een stad kan zijn, spreekt boekdelen over het culturele aanbod ter plaatse. Of over de ingesteldheid van de toeristen, ik wil er me geen oordeel over aanmatigen. Hoe dan ook: het museum bleek een indrukwekkend eerbetoon aan Arthur Guinness, filantroop-bierbrouwer die op een gegeven tijdstip in de 18de eeuw één op tien Dubliners te eten (en te drinken) gaf, met een flinke sociale bescherming als toemaat. Arthur gaf oprecht om zijn Ierse medemens, en schonk de wereld bovendien een levendig en pikzwart vocht waarvan het tappen alléén al een Master Degree vereist. Ook het drinken ervan vergt een lang leerproces, zoals ikzelf in Dublin mocht ervaren. Mijn glas opent de rij op de bijgaande foto. Het werd genuttigd op een plek hoog boven de stad, en zelfs op die ijle hoogte werd het uitzicht opgesmukt met een literair citaat. Van James, wie anders ?

’s Avonds lieten we ons een pub crawl (kroegentocht) welgevallen, in het gezelschap van twee weergaloze Ierse muzikanten. Het werd een boeiende initiatie in de Ierse muziek, ziel en… humor. Want ondanks de eeuwenlange religieuze, standenmaatschappelijke en politieke repressie, en in weerwil van de ellende en hongersnood die de Ierse bevolking rond 1850 letterlijk halveerde, blijven die malle Ieren onverstoord musiceren, zingen en lachen. Naar puur Britse traditie is ook hun verbale humor van een onwerelds hoog niveau. Midden op O'Connell Street, toevallig om de hoek van ons gastenverblijf, prijkt sinds 2003 een 120 meter hoge sculptuur die nog het best met een gigantische naald kan worden vergeleken. The Dublin Spire. Elegant maar uitermate nutteloos. It’s got a point, but it’s pointless. Het duurde dan ook niet lang vooraleer de Dubliners met enkele spitante bijnamen voor de pinnen kwamen: The Stiletto in the Ghetto. The Rod to God. The Erection on the Intersection. Het hardst moest ik echter lachen met “The Stiffy by the Liffey”. Vertaling allicht overbodig.

Eigen foto’s, met uitzondering van Ierse meiden.

Volgende post: Dublin, dag 3 en 4.

Dublin

2006-04-08T00:41:00.000+02:00

De komende vier dagen toef ik, samen met enkele vrienden en vriendinnen, in een stad en land waar ik nooit eerder een voet heb gezet. Dublin, Republic of Ireland. Volgens sommigen een betoverende stad, volgens anderen een grauwe, oversized arbeiderswijk uit de 19de eeuw. De bijgaande foto spreekt die laatste bewering alvast tegen.

Voor de anglist en muziekliefhebber die ik ben, kan en mag Dublin echter nooit ontgoochelen, hoe rot het weer er soms ook moge zijn. Bernard Shaw, James Joyce, Oscar Wilde, Yeats (spreek uit als jijts) en zelfs Bram Stoker, het waren allemaal Dubliners. En breek me vooral de bek niet open over Ierse muzikanten: Van Morrison, The Pogues, Shane MacGowan, Sinead O'Connor, Thin Lizzy, Rory Gallagher.... het muzikale kruim der natie. U2 en The Cranberries laat ik bewust onvermeld, wegens té commercieel en fundamenteel on-Iers.

Nu alleen maar hopen dat ik als wijnliefhebber die Guinness onbeschadigd naar binnen krijg.

Low-Cost Generation

2006-03-31T00:24:00.000+02:00

In één week tijd, zelden zoveel tegenstrijdige en verwarrende berichten gelezen over hoogopgeleide jongeren in Europa. Nu eens afgeschilderd als kortzichtig, lui en dom, dan weer meewarig opgevoerd als uitgebuit of genaaid door regering, werkgevers en vastgoedconjunctuur. Ik geef u enkele recente koppen mee:

Belgische jongeren wachten in hotel Mama op echte baan (Knack, 29 maart)
Low-Cost Generation moet van dag tot dag leven. Miljoenen hooggediplomeerde Italiaanse en Spaanse jongeren vinden geen job op hun niveau (De Morgen, 25 maart)
Generatie jonge Britten stevent af op financiële kater (De Morgen, 29 maart)

Van koppen over Parijs hebt u allicht de buik al vol. Na lezing van voornoemde artikels kon ik slechts één rode draad ontwaren: de grillen en valkuilen van de kille consumptiemaatschappij. Voor het overige had elk land best wel een eigen verhaal.

In Spanje en Italië blijven miljoenen filologen, kunsthistorici, psychologen en andere fijnbesnaarde jongelui jarenlang gekooid in tijdelijke en onderbetaalde jobs. Auto, huis of gezin blijven een verre en onbereikbare droom, zeker met die waanzinnige vastgoedprijzen van hedentendage. Ze leven nog als studenten (blijven thuis wonen of hokken met z’n vieren samen op een krap appartement), krijgen maar geen krediet bij de bank losgeweekt en geven stilaan alle hoop op. Belen Baneres, 37-jarige psychologe in Madrid, hopt al 14 jaar van de ene tijdelijke naar de andere slechtbetaalde job en heeft nooit meer dan 1.000 euro per maand verdiend. “Ik heb het gevoel dat mijn leven me bestolen wordt.”

Manifeste oorzaak, zowel in Italië als Spanje: het op maat van grote bedrijven toegesneden systeem van tijdelijke, zéér goedkope en uitermate flexibele arbeidscontracten. Vooraleer jonge werknemers enige rechten kunnen opbouwen, liggen ze alweer op straat. Waar een nieuwe lichting argelozen staat aan te schuiven. Loonkosten blijven lekker laag, winsten rijzen de pan uit, management en aandeelhouders dik tevreden. Buikje rond, hoofdje blij. En precies dát systeem van heruitgevonden slavernij heeft Villepin nu voor Frankrijk in gedachten, met zijn contrat de première embauche. Voor het eerst een flinke dosis begrip voor straatgeweld kunnen opbrengen.

In Groot-Brittannië liggen de kaarten enigszins anders. Daar komt de regering sinds kort niet meer tussenbeide voor universitaire opleidingen. Wie naar de universiteit of hogeschool wil, moet daarvoor gemiddeld 5.000 euro collegegeld per academiejaar ophoesten. Voeg daarbij de hoog oplopende huurkosten voor een studentenflat, en je komt tot de onthutsende vaststelling dat vers afgestudeerde jonge Britten hun eerste wankele stappen op een hoogst onzekere arbeidsmarkt zetten met… een berg schulden in hun rugzak. Zoals een eminent filosoof ooit zei: “De beschavingsgraad van een land meet je af aan zijn bereidheid om in onderwijs te investeren.” Great Britain ?

Het verhaal in Knack was van een héél andere orde. Daar kwamen hoogo pgeleide Belgische jongeren naar voren als berekend, koel en pragmatisch. Maar ook als – een andere term schiet me niet zo snel te binnen – spoilt brats. Meer dan modaal verdienend, trekken ze bewust bij pa en ma in. “Om te sparen voor later, voor een gerenoveerd herenhuis, een paar kinderen, een monovolume.” En intussen geen besognes zoals huur, verzekering, was, plas en strijk. Die vlieger zou bij ondergetekende niet opgaan. Om het in keurig Vlaams te zeggen: ze zouden nogal ne post pakken. Hotel Mama verdient hier op z’n minst vier sterren. Honderd euro per overnachting, inclusief ontbijt en fooien aan mama niet meegerekend. Al bij al een concurrerende prijsstelling, geef toe.

Wat hangt er nu aan uw fiets ? Een post zonder externe links ? Ongehoord !

Water matters most

2006-03-23T01:08:00.000+01:00

Geraak dezer dagen maar niet in de blogosfeer, wegens herhaaldelijk verjaardagsgedruis in huiselijke kring en een onfatsoenlijke overdaad aan werk. Het toeval – of noodlot, voor mijn part – wil dat mijn belangrijkste klanten zich in de Europese energie-, milieu- en watersector situeren. En daar is het flink hommeles, zo hebt u ongetwijfeld al vernomen. Indien niet, scroll even twee posts verder.

Gisteren was het Wereldwaterdag. Met als motto: water is de hoofdzaak. Water matters most. Zonder water, geen leven. De tijden en zeden zijn intussen flink veranderd, maar voor mijn ouders en vooral grootouders was waterverspilling iets onoorbaars. Op het randje van blasfemie. En toen we als prille retoricastudenten de verre Griekenlandreis aanvatten, kregen we nog snel een overlevingscursus Nieuwgrieks naar binnen geramd. Krio nero, zo lazen we op een groezelige stencil, betekent fris water. Eens in Griekenland en dorstig als een kameel, bleven we het substantief echter koppig uitspreken op de wijze van die wrede Romeinse keizer of dat Vlaamse stripfenomeen met twee peterselieblaadjes achter z’n oren. Niet-begrijpende blikken en dehydratatie werden ons deel. De homerische dorst die een foute klemtoon (κρύο νερό) vermag voort te brengen, is me nog lang blijven heugen.

We drijven af. Wereldwaterdag. Een moment om even stil te staan bij het wraakroepende feit dat 1 miljard mensen (of 1 op 6 bewoners van deze aardkloot) geen rechtstreekse toegang tot drinkbaar water hebben. Met alle nefaste gevolgen van dien: uitdroging, dodelijke ziektes na het drinken van vervuild water en andere horrorbeelden die vaak eminente fotoprijzen in de wacht slepen. Ook een uitgelezen dag om even te gruwen bij de overweging dat de Belg gemiddeld 120 liter leidingwater per dag verbruikt, waarvan meer dan 40 liter uitsluitend als glijmiddel richting beerput fungeert.

Drinkwatervoorziening in de derde wereld, het is een hete aardappel die westerse regeringen en zelfs verschillende NGO’s maar al te graag naar de privésector doorschuiven. Kwestie van hun ontwikkelings- en werkingsbudgetten te ontlasten. Voor privébedrijven, zoals ook mijn klant Suez, is water echter een commodity waarvoor in harde moneten moet worden gedokt. Een logica die je een privébedrijf niet of nauwelijks kwalijk kan nemen. Multinationals grossieren nu eenmaal niet in basisrechten. Die zijn het exclusieve werkterrein van regeringen en NGO’s. De kwadratuur van de cirkel is rond. En de dorst blijft. Niet in het minst die naar rechtvaardigheid.

Schadenfreude

2006-03-10T22:50:00.000+01:00

Maart en april hebben de mooiste voetbalwedstrijden in de aanbieding. De Champagne League nadert haar ontknoping, en dan mogen de fijnproevers aanschuiven. Deze week zijn me vooral twee taferelen bijgebleven. Om te beginnen, niet dat puberale gekissebis tussen Mourinho en Rijkaard, ondanks alles twee heren van stand. Wat dan wel ?

Arsenal - Real Madrid. Madrid moet scoren, en speelt heel wat potiger dan we van de Koninklijke gewend zijn. Raúl jaagt een diepe en hoge bal na, heeft enkel oog voor het leer en merkt daarbij niet dat Jens Lehmann - de keeper van Arsenal – in zijn richting komt aangestormd. Raúl mist de bal, maar zijn studs boren zich onvrijwillig in Lehmann’s knie. Bij dergelijke voorvallen is het usance dat het thuispubliek ziedend rechtveert en dat de ploegmaats van de aangetrapte speler de boosdoener naar de keel vliegen, waarna zijzelf door de leden van het andere team worden overrompeld. Vervolgens ontwart de scheids – niet zonder moeite - het vechtende kluwen en trekt hij gemiddeld één rode en twee gele kaarten om de gemoederen te bedaren.

Niets van dat alles bij Raúl, een klasbak die door zijn immer sportieve instelling eeuwigdurend krediet bij vriend en vijand geniet. Het Londense publiek keek vertederd toe hoe Raúl zich bezorgd over Lehmann boog, en barstte uit in een staande ovatie toen beide tegenstrevers elkaar ferm de hand drukten. Kippenvelmoment.

Tafereel nummer twee. AC Milan – Bayern München. De Duitse kampioen krijgt voetballes, staat al 1-0 in het krijt en sjokt gefrustreerd over het terrein. Milan versiert een strafschop die Andrei Sjevtsjenko – nog zo’n toonbeeld van klasse en fairplay - onbegrijpelijk naast de kooi van Kahn besluit. Wat dan gebeurt, tart elke verbeelding: Oliver Kahn, het archetype van de woeste Pruis, spoedt zich naar de mistroostig afdruipende Sjevtsjenko en brult hem allerlei verwensingen in het oor. Mijn oudste zoon, naast me op de bank en witheet van verontwaardiging: “Dat krijgt die rottige Kahn straks terugbetaald !”

Vorig jaar kozen de Duitsers hun mooiste woord. Het werd “Habseligkeiten”, wat zoveel betekent als “bezittingen”, “spulletjes” of “hebben en houden”. Persoonlijk vind ik “Schadenfreude” ook een mooi Duits woord, al staat het voor iets héél laakbaars: leedvermaak. Het gevoel is me dan ook doorgaans vreemd, maar toen Sjevtsjenko twee minuten na zijn gemiste strafschop een krachtige kopbal langs de wanhopig grabbelende Kahn tegen de netten poeierde, had het me volledig in zijn greep. Enkele seconden lang was ik wezenloos schadenfroh. Sjevtsjenko, van zijn kant, toonde zich een héél grote mijnheer. Niemand zou die unieke kans laten liggen om die arrogante Kahn, intussen gereduceerd tot een hoopje ellende, voor het oog van 80.000 toeschouwers helemáál in de grond te boren. Sjevtsjenko keek niet eens naar hem om. Niet naar iemand omkijken, het was voor één keer een waarachtige daad van menslievendheid.

Dure stroom, bitter bier

2006-03-02T23:35:00.000+01:00

Het is jouw energie. Met die ietwat verwarrende boodschap (Mijn energie ? Waarom zou ik er dan nog voor betalen ?) en – toegegeven – fraaie reclamespots probeert voormalig monopolist Electrabel zijn reusachtige marktaandeel in België vast te houden. En met succes. Maar ook in het buitenland gooit Electrabel hoge ogen: in Nederland intussen de op één na grootste energieproducent, diverse centrales in aanbouw in Spanje en Italië en enkele opvallende overnames in Frankrijk. Zoveel succes trekt natuurlijk aandacht: vorige zomer werd Electrabel helemaal opgeslokt door de Franse energie- en milieugigant Suez die deze week nog in het huwelijksbootje stapte met Gaz de France. Een fusie waaruit straks de tweede grootste nutsgroep ter wereld zal voortkomen.

Hé, waarom dat saaie economische betoog ? Saai, helaas, maar belangrijk: we hebben het hier over basisbehoeften (licht, warmte, water) waarmee de privésector zich eigenlijk niet hoort te moeien. Laat staan: er immoreel hoge winsten uit slaan. En precies zover is het gekomen, onder druk van het ultraliberale Europa.

Na de liberalisering van de Belgische elektriciteits- en gasmarkt zijn er nog nooit zoveel mensen door hun energieleverancier in de kou gezet. Zelfde scenario in andere landen: ook daar bleven de beloofde prijsdalingen uit (wel integendeel) en in sommige landen blijk je zelfs een pak meer voor je stroom te betalen dan elders. Gisteren woedde er nog een hilarische online discussie in De Telegraaf over het stroomgewijs véél te dure Nederland en het toch zoveel goedkopere België. De eengemaakte Europese markt, dat haal je de koekoek.

Een tweede schaduwzijde van de recente fusiekoorts op de energiemarkt is dat België voor zijn energievoorziening straks met handen en voeten gebonden is aan een Frans privébedrijf waarin de Franse staat een blokkeringsminderheid van ongeveer 30% zal aanhouden. Dat belooft niet veel goeds, het Franse chauvinisme indachtig. Remember Danone. Bovendien maken les p’tits Belges het de Fransen niet echt moeilijk: tot nader order gaan onze kerncentrales vanaf 2015 onherroepelijk dicht, terwijl het nu al zo goed als vaststaat dat Suez en Gaz de France een aantal nieuwe kernreactoren van het EPR-type in Frankrijk zullen bouwen. Notre electricité sera française, ou elle ne sera pas.

Maar waarom die Fransen zo in de zeik zetten, wanneer zelfs een oerbelgisch bedrijf als bierbrouwer InBev het bestaat om in eigen land massaal mensen op straat te gooien om vervolgens doodleuk met duizelingwekkende winstcijfers uit te pakken ? Inderdaad, de thuis van Stella is waar de winst staat. Van een bittere afdronk gesproken.

Lopen met Evy

2006-02-20T01:39:00.000+01:00

Vlaamse commerciële zenders, daarover is hier al eerder vitriool uitgestort. Hun nieuwste slachtoffers: arme drommels met een sluimerende gokverslaving. Ook nadat de dagelijkse troep door de kabel is gejaagd, blijft de ethervervuiling aanhouden in de vorm van debiele quizjes, veelal gepresenteerd door een kwekkend décolleté en waarbij de argeloze kijker/beller fantastische geldprijzen in het vooruitzicht worden gesteld. Ze moeten natuurlijk wél naar de telefoon grijpen en een duur betaalnummer bellen. Amper één dorp van mij vandaan hoorde een 84-jarig vrouwtje onlangs een GSM-rekening van 5.400 euro in de bus ploffen. Deze scabreuze aftroggelpraktijken haalden even de nationale pers, maar de misdaadcombine van telecomoperatoren en TV-zenders gaf uiteraard geen sjoege. De quizjes blijven gewoon in het zendpakket zitten, en alleen VT4 neemt de moeite om een kleine verwittiging aan het adres van al te enthousiaste bellers op haar website te plaatsen. Wel wetend dat arme drommels met een sluimerende gokverslaving meestal geen Internet in huis hebben. Sloebers.

Wat niet wil zeggen dat de openbare omroep – in casu, de VRT – zich fier op de borst mag kloppen. Toegegeven, plat winstbejag komt er zelden voor. Alhoewel: terwijl ik dit schrijf, loopt achter mijn rug de dure maar debiele preselectie voor Eurosong 2006. Straks grijpen weer miljoenen Vlamingen naar hun mobieltje om drie minuten nationale geluidshinder naar Athene te exporteren. Bij Proximus, Base en Mobistar zal de soundscape vanavond en vannacht ongetwijfeld door één geluid worden overheerst: geplof van kurken tegen het plafond.

Wat me ook mateloos ergert aan onze openbare omroep, is die overspannen zendingsdrang. Dat irritante paternalisme en die onuitroeibare neiging tot bevoogding. Bij de VRT geloven ze nog rotsvast in de maakbare samenleving: toen we vorig jaar met z’n allen van de sigaret af moesten, was dat aanleiding genoeg voor avondvullende programma’s waarin bekende Vlamingen zich bereid toonden om de meest onzinnige of lachwekkende stunts uit te voeren wanneer er nóg maar eens tienduizend landgenoten hun laatste saffie zouden opsteken. Of neem nu SAM, een crossmediaal programma van de VRT dat de “sociale samenhang tussen de mensen in Vlaanderen moet versterken.” Mensen tot jovialiteit dwingen onder bedreiging van een camera of microfoon, het is écht wel een duurzame remedie tegen verzuring. Nou moe, veel succes ermee. En sinds gisteren mogen we ons verheugen op Vlaanderen Sportland, een nieuw programma op de VRT dat de Vlaming uit zijn luie stoel wil halen. Met de hulp van… alwéér die vervelende stoet BV’s. Je moet niet eens kwaadwillend zijn om de VRT ervan te verdenken dat ze al die programma’s gewoon bedenken om die zeepbellen van voldoende media exposure te verzekeren. Zo kan je bijvoorbeeld gaan joggen met Evy Gruyaert, een niet onaardige TV-omroepster die helaas hopeloos uit conditie is. Toch wil Evy straks fit genoeg zijn om in één ruk 20 km uit te lopen. Met de hulp van Vlaanderen moet dat gewoon lukken ! Laatste update: Evy heeft nu al last van haar rechterknie en moet zich voorlopig beperken tot aquajogging.

Redelijk voorspelbaar: hardlopen is lichamelijk één van de meest veeleisende disciplines waar je je beter niet onvoorbereid aan waagt. En al zeker niet in het kader van een mediagenieke weddenschap die hoe dan ook een slag in het water zal blijken. Want wie een bloedhekel heeft aan sporten, zal door dit soort programma’s plots niet naar de dichtstbijzijnde gymzaal rennen. En wie graag sport, zal simpelweg geen tijd hebben om dit onding te bekijken.

Zoals ondergetekende. Waar anderen een tegenwicht voor deze onzalige en jachtige tijden zoeken (en hopelijk vinden) in yoga, gebedsgroepen, knuffelsessies, dark rooms, tupperwareparties, TV-spelletjes, megadancings en ander luidruchtig vertier, zoek en vind ik meestal voldoende ontkoppeling in literatuur, cultuur, taal en… sport. Squash, hardlopen en zaalvoetbal. Hoe goed ons maffe ploegje (Full House) het momenteel doet, kunt u hier bewonderen. En door zelf te sporten, krijg je ook je grut in beweging. Mijn oudste zoon voetbalt intussen ook mee, en mijn jongste telg (10) speelt met z’n vriendjes basketball in Alsemberg. Vorige zaterdag nog vloerden ze de ongenaakbare leider in hun reeks, waarna we met het hele team gezellig naar Charleroi trokken om er een topwedstrijd in de Belgische eredivisie bij te wonen. Oprechte sportbeleving staat mijlenver van dure en nodeloze mediacampagnes, zoveel is zeker.

Talent in de genen

2006-02-20T01:26:00.000+01:00

In één familie, ja zelfs gezin, kunnen vele talenten schuilgaan. Neem nu de veelgelauwerde en onvolprezen dichter/schrijver/essayist Stefan Hertmans. Die heeft een broer, Peter genaamd, die in jazzmiddens even veelgelauwerd als onvolprezen is. Over Stefan Hertmans wordt wel eens ge(m)opperd dat zijn teksten ontoegankelijk en zelfs hermetisch zijn. Nou ! Dan moet je dat prachtige gedicht eens lezen dat nu al jarenlang over de Gentse Vooruit is gedrapeerd. Of, en dat heb ik uit tweede hand, een optreden van beide broers bijwonen. Dan knetteren niet alleen de letteren, maar ook de vonken van het podium. Niks hermetisch, niks cerebraal, maar een recht-voor-de-raapse klanken- en woordentaal die ongenadig op de heupen inhakt. Ik hou hun kalender voortaan scherp in de gaten.

En bekijk deze twee foto’s eens. Of vooral: die indringende ogen. Die verraden een bloedband. Links: Paul Auster, één van mijn favoriete auteurs. Rechts: Sophie Auster. Achttien lentes pril, maar nu al een CD uit, volgestouwd met romantische ballades en warm ingeduffeld met accordeon, piano, gitaar en percussie. Op teksten van grote Franse dichters, genre Paul Eluard, Philippe Soupault, Robert Desnos en Tristan Tzara. Grotendeels vertaald door papa. In Frankrijk loopt het intussen storm voor deze debuut-CD, wat De Morgen alvast niet is ontgaan. Laat u gewillig meeslepen door dit charmante interview, en haast u vervolgens – samen met mij en even razend benieuwd – naar de platenboer om de hoek.

Hansworsten in maatpak

2006-02-09T01:06:00.000+01:00

Jean-Marie Dedecker, de Oostendse brulboei, heeft zopas een boek uit. Niet schrikken: hij heeft geen boek uitgelezen (dat zou pas een primeur zijn) maar uitgegeven. Rechts voor de raap. Een niet al te spitse woordspeling (waar Jean-Marie nochtans héél fier op is, wegens zelf bedacht) die ook de teneur voor het boek zet. De VLD-senator keilt flink wat heilige huisjes omver, maar het discours van de gewezen nationale judocoach begint dodelijk vermoeid en hopeloos achterhaald te klinken. Niet in het minst omdat het uitpuilt van kromspraak en goedkope gemeenplaatsen waarvan borrelfilosofen zich graag mogen bedienen. Alle allochtonen zijn liever lui dan moe, ze peuzelen onze sociale zekerheid op, de islam is een minderwaardige cultuur, de socialisten zijn machtsgeile collectivisten, de Walen zijn genetisch voorgeprogrammeerde klaplopers en potverteerders die we zo snel mogelijk moeten dumpen, de werkloosheidsvergoeding mag niet stijgen en moet in de tijd beperkt en onze koning krijgt handenvol geld om zijn klep te houden, niet om aan politiek te doen. Neen, geen samenvatting van een avondje luistervinken in een Antwerpse bruine kroeg, maar allemaal uitspraken die Jean-Marie deze week in Humo liet optekenen. Met de nodige bombarie en niet gehinderd door enig gebrek aan bescheidenheid. “De VLD heeft de afgelopen jaren twee Ministers van Sport geleverd: ook in mijn partij is de belangrijkste voorwaarde blijkbaar dat je er niets vanaf kent.” En Jean-Marie daast maar door: “Ik erger me vooral enorm aan de VB’s: de Vlaamse Betweters. Dan heb ik het over Grote Linkse Denkers zoals Marc Reynebeau en die slagerszoon met zijn brilletje (Tom Lanoye). Of Hugo Camps: dat is toch de vleesgeworden ijdelheid ?” Waarvan akte. Ook van zelfonderschatting heeft Jean-Marie geen hinder: “Als ik met het Vlaams Belang in een coalitie stap, zijn ze na twee jaar dood. Langer houden ze het niet uit.”

Gruwelijke toekomstbeelden trekken aan mijn geestesoog voorbij: rechtse populist annex blaaskaak Dedecker op de groepsfoto met Philip Dewinter en andere poldernazi’s in ambtsgewaden. Hopelijk haal ik tijdig de taalgrens.

Een ander heerschap met wie Philip Dewinter ongetwijfeld graag op de foto zou willen staan (of allicht al heeft gestaan), is David Irving. Brit en historicus van opleiding, revisionist en Holocaust denier van beroep. Hoe erudiet ook, Irving is een oen van de eerste orde. In 1988 sleepte hij collega-historica Lipstadt en haar uitgeverij Penguin Books voor de rechter nadat zij hem voor antisemiet en racist had gescholden. Irving verloor het proces, kreeg een miljoenenrekening (in Britse ponden) aangesmeerd en mocht zijn dure optrekje in Londen verkopen. Daarna bestond hij het zowaar om vorig jaar naar Oostenrijk af te reizen alwaar hij een select publiek van neonazi’s wilde toespreken. Oeps: even niet aan gedacht dat er in dat land een arrestatiebevel tegen hem liep wegens vroegere prietpraat over Hitler en consorten, niet alleen laakbaar maar ook strafbaar in Oostenrijk.

Irving zucht momenteel in een Weense cel, in afwachting van zijn proces op 20 februari eerstkomend. Het wordt twintig jaar brommen of vrijspraak. Toch benieuwd hoe Oostenrijk, Bakermat van het Beest en nog altijd vergeven van latente nazistische sympathieën, om deze hete brij heen zal lopen.

Troostende natuur

2006-02-02T01:34:00.000+01:00

Wintersmog hult het meest vervuilde land van Europa in een asgrauwe deken. Gerochel en groene fluimen alom. Ouden van dagen, astmapatiënten en andere longlijders krijgen van good old Frankie Deboosere de bezorgde raad om zich toch maar niet buiten te wagen. Het is geen nieuw gegeven: telkens wanneer een ijzige oostenwind over het continent schuurt, krijgen we al die rotzooi uit het Ruhrgebied over ons heen. Zo geraken we natuurlijk nooit van die Duitsers af. Na twee vergeefse pogingen met conventionele wapens, trekken ze nu al jarenlang de biologische kaart. En met succes, want kleine stofdeeltjes hakken wel degelijk op onze gezondheid in, blijkens dit doorwrochte artikel.

Neemt niet weg dat ik vorig weekend, toevend aan de Belgische kust om er enkele universiteitscursussen met mijn oudste examinandus door te nemen, één van mijn puurste natuurervaringen ooit mocht beleven. Tegen valavond gaan hardlopen op het immense strand van Oostduinkerke dat er volledig verlaten bijlag. Het was berekoud, een gierende en ijzige noordoostenwind sneed door kledij, merg en been, het zand stoof verblindend op en de brullende zee klauwde naar mijn voeten. Daar liep ik dan op de waterlijn, een schitterende zonsondergang tegemoet. Machtig cliché, toegegeven, maar me zelden zo alleen en toch één met de elementen gevoeld. Onbezoedeld zintuiglijk genot. Wat me naadloos naar de volgende post brengt…

Troostende filosofie

2006-02-02T01:24:00.000+01:00

Filosofen worden zelden écht begrepen, en dat mag niet verbazen. Wie destijds iets van Heidegger heeft gesnopen, mag me altijd even komen bijspijkeren. Heb ooit een dissertatie over ’s mans “Was heißt denken ?” geschreven, in het Frans dan nog wel, en zelfs na derde lezing van mijn bloedeigen tekst kan ik er nog altijd geen touw aan vastknopen. Zal wel aan mijn Frans liggen. Andere filosofen zijn dan weer gruwelijk misbegrepen en hun stellingen brutaal verkracht. Neem nu Epicurus. Wat zegt Van Dale over epicurisme ? Genotzucht. Hedonisme. Epicurus zou er onwel bij worden. Uit mijn studiejaren in Brussel sleepte ik al zo’n vaag vermoeden met me mee dat die ouwe Griekse knakker zijn tijdgenoten een heel andere boodschap aan de neus had gehangen. Een vermoeden dat nu spijkerhard is bevestigd na laattijdige lezing van “The Consolations of Philosophy” van Alain De Botton (ondanks zijn Franse naam, zo Brits als de pest). In dat boek tracht De Botton de hedendaagse mens een weinig troost aan te reiken in periodes van angst, verlies, tegenslag, onzekerheid, frustratie, geldnood en andere calamiteiten. Hoe dan wel ? Via een kritische, spitsvondige en op z’n minst originele herlezing van enkele grote filosofen. Onder wie Epicurus. Blijkt dat die man – zoals vermoed – absoluut niet door blinde genotsdrift werd geleid. Zoals iedereen, was hij louter op zoek naar geluk. En geluk, aldus Epicurus, is afhankelijk van vier factoren: echte vrienden, autarkie (of een economische onafhankelijkheid van anderen), onbelemmerd kunnen denken en enkele bevredigde basisbehoeften (eten, drinken, kleding, warmte en een dak boven je kanis). Stel je bij dat eten en drinken alvast geen homerische schrans- en slemppartijen voor: Epicurus nam genoegen met een glas water en een handvol olijven. Legendarisch is zijn uitspraak: “Breng me een pot honing, dan kan ik eens lekker uit mijn dak gaan !”

Het zal de jachtige carrière- en consumptiemens anno 2006 alvast niet meevallen om zich tot het epicurisme te bekeren. Voor vrienden is er amper tijd, economisch zucht hij onder de knoet van veeleisende en vaak despotische bazen, zijn eigen mening houdt hij beter achter de kiezen en om al die doffe ellende te compenseren, laat hij zich gedwee de meest kunstmatige en nodeloze behoeften aanpraten (Auto met GPS ! GSM met ingebouwde digitale camera en MP3-speler ! Flatscreen plasma-TV !). Verkrampte hedonisten, ja. Epicuristen, neen.

Hilarische Helsen

2006-01-26T00:39:00.000+01:00

Als stand-up comedian Nederland platspelen, geen Vlaming heeft het ooit voorgedaan. Of hij moet Kamagurka heten. Of misschien Wim Helsen, een Antwerpenaar die in Vlaanderen tot voor kort - en verbazingwekkend genoeg - enkel bekendheid genoot bij een handvol liefhebbers van het genre. Daar is intussen verandering in gekomen: Helsen heeft de voorbije herfst en winter Vlaanderen op de knieën gedwongen met z’n tweede one-man show (Bij mij zijt gij veilig) en sinds vorige week is hij ook vaste prik in Comedy Casino op Canvas. En op dat podium in Gent is pas goed gebleken hoe oneindig véél beter en grappiger Wim is dan die droogkloten die hier al jaar en dag voor komiek doorgaan. Meer nog: die zichzelf luid en onbeschaamd komiek durven te noemen, waarna heel Vlaanderen er domweg intuint. Geert Hoste, Bert Kruismans, Raf Coppens: wie Wim Helsen heeft gezien, zal dat trio nooit ofte nimmer nog met grappig, gedurfd of getalenteerd kunnen of willen associëren.

Maar wie ben ik om Wim Helsen zo goed te vinden ? Mijn mening in deze is absoluut irrelevant. Laten we er snel enkele Grote Geesten bijhalen.

Patrick De Witte, bijvoorbeeld, bedenker van Comedy Casino en tevens medeblogger met wie ik ooit nog een stukje over Gaia heb uitgewisseld (zie rechterkolom: de blog van ons huisanarchistje, archief mei 2005): “Wim Helsen komt elke week een muziekgenre voorstellen in een zelfverzonnen taal, waarbij hij gekleed gaat als een kruising tussen een Vlaming en een Sikh. Hij herinnert mij ergens aan Kamagurka: iemand met heel veel talent die het allemaal heel erg goed doorheeft.” (Humo, 10/01/06).

Over naar Rudy Vandendaele, de gevreesde dwarskijker van Humo: “Wim Helsen was simpelweg bijzonder: met een oranje windsel om zijn hoofde zette hij een drieste figuur neer die vaagjes aan moslimterrorisme deed denken. Hij drukte zich zo goed als non-verbaal uit, maar net verstaanbaar genoeg opdat wij zouden kunnen weten dat hij zich over Sinterklaas stond op te winden, wat me dan weer vaagweg aan inburgeringscursussen deed denken. Ontregelend en grappig, en geheel eigen aan Wim Helsen en aan niemand anders die hem is voorgegaan.” (Humo, 24/01/06).

Tot slot sleuren we er nog Stefaan Werbrouck bij, fulltime teletobber bij Knack: “Maar het hoogtepunt van de uitzending was Wim Helsen: met een tulband op het hoofd haalde die in een zelfverzonnen taaltje drie sinterklaasliedjes door de mangel en het resultaat was afwisselend hilarisch en op een vreemde manier beangstigend. Dat Helsen een wekelijkse vaste spot heeft gekregen in Comedy Casino, was een meesterzet.” (Knack, 25/01/06).

Zoveel lof uit zoveel windstreken, het kan geen toeval zijn. Wilt u maffe Wim met eigen ogen aanschouwen, slechts één kordate vingerwijzing: vrijdagavond (22u25) afstemmen op Canvas !

Don't fence me in

2006-01-16T00:51:00.000+01:00

«Good fences make good neighbours», zo houdt een oud Engels spreekwoord voor. Oud, inderdaad, en bovendien hopeloos achterhaald in dit tijdperk van atomisering, cocooning en overfencing waarin we onze buren niet meer willen kennen en hooguit naast ons dulden. Wat meteen ook een oud Nederlands spreekwoord naar de storthoop van de taal verwijst: “Liever een goede buur dan een verre vriend”. Geen ijl gezwets mijnerzijds: mijn jongste zoontje heeft een speelkameraadje wiens vader fortuinen verdient met het plaatsen van ondoordringbare omheiningen, hekken en afsluitingen. Of hoe sommigen een rijkelijk slaatje kunnen slaan uit de territoriumdrift en existentiële bezitsangst van de modaal tot bovenmodaal verdienende Belg.

Komt me uitgerekend nú een hooggeleerde professor uit Leuven aandraven met een studie die aantonen zou dat mensen vroeger met pensioen willen gaan omdat hun buren meer succes en poen hebben.

¿Que? Ik verklaar me nader, en wel aan de hand van een synopsis van de bovengenoemde studie.

Afgunst ten aanzien van onze buren. Niet kunnen verdragen dat een ander wat meer succes heeft en daardoor meer verdient. Dat is de reden waarom we bereid zijn om alsmaar harder te werken, waardoor we alsmaar ongelukkiger worden en eens de vijftig voorbij snakken naar ons pensioen. Antoon Vandevelde, professor wijsbegeerte en economie aan de KU Leuven, over de relatie tussen welvaart en geluk (De Morgen, 14/01/2005).

Deze lapidaire samenvatting doet allicht onrecht aan de ernst waarmee deze studie ongetwijfeld werd uitgevoerd, maar toch. Keeping up with the Jones’s als ultieme materialistische drijfveer die uiteindelijk tot burnout en vervroegde uitstap leidt, het lijkt me net iets té simplistisch om van een nuttige bijdrage tot het pensioendebat te kunnen gewagen.

Maar laten we professor Vandevelde zelf even aan het woord, zodat hij het één en ander kan bijstellen en nuanceren.

“Werken op zich maakt niet ongelukkig. Het is veeleer zo dat afdanking en werkloosheid mensen ongelukkig maken. Dat is een wonde die nooit meer echt geneest. Werkloosheid tast het zelfrespect van mensen aan. Ze dragen dat hun hele leven mee, ook al vinden ze na een tijdje toch weer een job. Wat ons daarentegen wél ongelukkig maakt, zijn de mensen om ons heen. Mensen vergelijken zich met andere mensen. Ze hebben het moeilijk wanneer hun buurman iets meer heeft. Wanneer ze zien dat hun buurman door harder te werken meer verdient, gaan ze zijn voorbeeld volgen. Daardoor raakt de balans tussen vrije tijd en werken uit evenwicht en worden ze ongelukkig. En wanneer mensen zó hard werken dat ze gezin, vrienden en verenigingsleven verwaarlozen, zorgt dat wel voor meer economische groei, maar het maakt hen ook ongelukkiger. Want een goede familiale situatie en goede sociale relaties met vrienden en buren zijn van het grootste belang voor ons geluk.”

Hmmm. Waarheden als koeien, maar ook een staaltje open-deuren-intrappen waarvoor je je schouders ophaalt wanneer een welzijnswerker, dominee of pastor er zich aan bezondigt. Van een professor uit Leuven verwacht je toch iets meer intellectuele diepgang.

Hoe dan ook, wanneer de gedachtegang van professor Vandevelde hout snijdt, zal ik nog héél lang stikjaloers moeten zijn op die buurman van me. Die is namelijk bovenbaas van één van de grootste distributiebedrijven in België, en ik zal mijn huidige loopbaan minstens twintig keer moeten overdoen om maar enigszins in de buurt van zijn inkomensniveau te geraken. En toch: we lopen elkanders tuin gewoon binnen. No fence. No offence. En zo hoort het.

Koken voor klunzen

2006-01-11T01:27:00.000+01:00

Jamie Oliver mag volgens kruidengoeroe Huysentruyt dan al een snertkok zijn, hem komt alvast de eer toe dat ie koken weer hip heeft gemaakt. Samen met Nigella Lawson, al vermoed ik dat vele mannelijke TV-kijkers niet alleen van haar lekkere hapjes het kwijl in de bek krijgen. Feit is dat we in de voorbije jaren overvoerd zijn met kookprogramma’s en dat luxueus uitgegeven en tongstrelend geïllustreerde kookboeken vlotjes over de toonbank schuiven. Wat echter niet betekent dat we met z’n allen weer uren in de potten staan te roeren. Wel integendeel: een Nederlands onderzoek uit 2003 toont aan dat onze noorderburen al een tijdje “uitgekookt” zijn (pun not intended). De gemiddelde Nederlander zou dagelijks acht minuten in de keuken doorbrengen, terwijl dat dertig jaar geleden nog tweeëneenhalf uur was. Meer dan de helft van de boodschappen bestaat uit bewerkte producten en bij zeven op de tien gezinnen komen er regelmatig prefabmaaltijden op tafel, las ik vandaag in De Morgen.

Ik neem aan dat het bij ons, Bourgondische Belgen, niet zo’n vaart loopt, maar toch: de trend is gezet. En moeten we die verontrustend vinden ? Best wel, al moet ik toegeven dat ik niet bepaald heimwee heb naar de indringende spruitjes- en bloemkoolgeur die destijds door onze dorpsstraat waarde. Maar wanneer ouders om welke reden ook (tweeverdieners in tijdsnood, gemakzucht, desinteresse…) niet langer de moeite nemen om hun grut een maaltijd met verse en gezonde ingrediënten voor te schotelen, moet je geen profeet zijn om te voorspellen dat we pijlsnel zullen afglijden naar een culinaire barbarij die – gekoppeld aan een schrijnende bewegingsarmoede – een schrikbarende toename van obesitas bij kinderen en adolescenten in de hand zal werken. Zoals dat nu al in Amerika, Spanje en Griekenland het geval is. Mijmerde ik daarstraks nog bij mezelf, toen die gebakken tongetjes heerlijk bruin begonnen te korsten, de gekookte piepers me bloemig toewalmden en het bijbehorende sau sje met mosterd, witte wijn en peper enkel nog een scheutje citroensap behoefde. Heb vandaag dan ook heel wat langer dan acht minuten in de keuken getoefd.

Het kwestieuze artikel in De Morgen bevatte echter nog meer verontrustend nieuws. In dit tijdperk van de snelle en vette hap gaan niet alleen onze smaakpapillen naar de filistijnen maar dreigt ook heel wat fundamentele kennis verloren te gaan. Quote van een onderzoeker: “De huidige generatie van adolescenten en jongvolwassenen is onbekwaam. Ze kunnen niet koken, naaien of primaire huishoudelijke taken verrichten. Zestig procent van de twaalfjarigen heeft nog nooit een ei gekookt en veertig procent weet niet eens hoe een aardappel in de schil te bereiden. Hoog tijd om het vak huishoudkunde opnieuw in het lessenpakket op te nemen.”

Of om als de wiederweerga naar de boekhandel te snellen en “Koken voor Klunzen” te bestellen. Het is maar een gratis weet voor wie al jarenlang ongezond eet. Ook van dezelfde auteur: het Hoe-bak-ik-een-ei kookboek voor mannen en het Witte-bonen-in-tomatensaus kookboek voor studenten. Tagline: koken is geen zwarte kunst, en elke normale man kan het leren. En elke student al helemaal. Als er iemand een neus heeft voor gaten in de markt, is het die dekselse Martin Van Dalen wel !

Desperately lost in housewives

2005-12-31T00:17:00.000+01:00

Het is eindejaar, en of we het gemerkt hebben: de jaaroverzichten en terugblikken zijn ons als verse sneeuwballen om de oren gevlogen. Het lijkt wel of iedereen tussen kerst en nieuwjaar voortdurend in de achteruitkijkspiegel tuurt. En dat daar snel ongelukken van komen, is geweten. Alsof er nog niet genoeg kommer en kwel in die achteruitkijkspiegel te zien is: tsunami, Katrina, Pakistan, Londen… Als onverbeterlijk ramptoerist kunnen we er maar niet genoeg van krijgen. Vooruit dan maar, we rammelen de rampenlijst van 2005 verder af: nieuwe Paus, George Bush, vogelpest en ophokplicht, een zomer met weinig zon en veel vliegtuigrampen, Karel De Gucht, bizarre klimaatverschijnselen zoals loofbomen die tot vlak vóór Kerstmis groen getooid blijven, Beerschot wint de beker en de Rode Duivels gaan niet naar het WK, het Vlaams Belang omhelst Hugo Coveliers (bweurk), een regering met een irritant jubeltoontje ondanks massaal banenverlies, Potter nummer zes en Potterfilm nummer vier, Balkenende (waar blééf ie toch ?), de toenemende verzuring en de daarmee samengaande vereilanding van de samenleving (zie vorige post), et cetera, et cetera. Ad nauseam.

Even recurrent als traditioneel in deze periode zijn de eindejaarsvraagjes van Humo. Tientallen eminente, minder eminente, doodgewone, onbeduidende, oliedomme of helemaal uit gebakken lucht opgetrokken figuren met slechts één gemeenschappelijke eigenschap – BV of bekende Vlaming - krijgen er een reeks vragen voorgeschoteld in de trant van “Wat was volgens u de belangrijkste trend van het voorbije jaar ?” of “Wat was volgens u het beste boek, de beste film, theaterproductie of CD van het voorbije jaar ?” De antwoorden zijn vaak veelzeggend over de respondenten in kwestie. Velen onder hen bleken niet één boek te hebben gelezen, want ze antwoordden allemaal “De Da Vinci Code”. Anderen vielen me dan weer op met onverwacht smaakvolle keuzes, zoals Paul Jambers die “The Brooklyn Follies” van Paul Auster als beste boek betitelde. De patser steeg prompt met 10 eenheden in mijn achting en komt daarmee voor het eerst boven het vriespunt uit. Onze minister van cultuur onderstreepte andermaal zijn geestesarmoede met favorieten zoals “Paradise Hotel” en “Buitenspel”. De TV-series “Lost” en “Desperate Housewives” kregen ook flink wat vermeldingen achter hun naam, en helemaal terecht, wat mij betreft. De eerstgenoemde serie hebben we hier met collectief ingehouden adem gevolgd, de tweede waren we helaas misgelopen. Niet getreurd: de DVD-box lag onder de kerstboom. En is intussen al voor de helft verhapstukt, met dat gure weer buiten. Ronduit subliem, in alle opzichten: fotografie, typering, acteurs, dialogen, muziek (Danny Elfman !) en sfeerzetting (duistere geheimen achter keurige façades). Op eenzame en ijle hoogte, zoals destijds Twin Peaks van David Lynch.

Toegegeven, 2005 was een grotendeels somber jaar, maar gelukkig zijn er nog boeken, muziek, films en af en toe hartverwarmende televisiemomenten. Zoals ik Kurt Van Eeghem onlangs nog op de radio (nog zo’n schitterend medium) hoorde betogen: “Kunst is nutteloos en precies daarom zo kostbaar. Uit kunst putten we meer troost dan geld ons ooit zou kunnen bieden.”

We zullen die wijze woorden ter harte nemen. Laat 2006 maar over ons heen denderen. Gelukkig nieuwjaar !

Angst Essen Seele Auf

2005-12-21T01:39:00.000+01:00

Vorig weekend, al struinend door De Morgen, op een artikel gestoten waarvan de kop en inleidende tekst me onweerstaanbaar in de kolommen zogen. “Laat eens een eenzame uit”. En verder: “Met de Senseo en de thuistap hebben we het café binnenskamers gehaald. Met de Home Cinema de bioscoop. Steeds meer functies uit het openbare leven trekken we naar binnen: daar is het knus en veilig. Maar wat blijft er over van de publieke ruimte wanneer we ons eenmaal verschanst hebben ? Een dreigende kale vlakte, bij voorkeur te doorkruisen per terreinwagen met GPS. Angst is de architect van onze welvaart.”

Van een teaser gesproken. Wat ik het volgende half uur met toenemend genoegen las, was een pittig, diepgravend en bijwijlen grappig essay van David Van Reybrouck, archeoloog/filosoof en in die hooggeleerde hoedanigheden verbonden aan de Katholieke Universiteit Leuven. Zelden een artikel gelezen waarin de Zeitgeist post 9/11 zo raak wordt geschetst. De auteur legt verrassende verbanden bloot (bijvoorbeeld tussen de marketingstrategie van extreem-rechts en Danone) maar blijft vooral stilstaan bij de toenemende sociale verzuring en contactarmoede in onze westerse samenlevingen. De publieke ruimte verdwijnt, het maatschappelijk debat bloedt dood en iedereen trekt zich terug in een luxueuze cocoon, beducht voor het vreemde en als de dood voor bezitsverlies. Le repli sur soi-même, zoals de Fransen zo mooi zeggen, is nooit sterker geweest dan in de voorbije vier jaar. Getuige daarvan, bijvoorbeeld, de afwijzing van de Europese grondwet door Frankrijk en Nederland. Of het feit dat Belgen en Nederlanders in een recente enquête met een opvallende meerderheid deze vraag als volgt beantwoordden: “Wat is uw idee van een leuk avondje uit ?” Antwoord: “Lekker thuisblijven.”

Dit citaat uit het alhier bewierookte essay is al even veelzeggend: “Opa spreekt: vroeger maakten wij een sneeuwpop in de voortuin en die keek en zwaaide naar de straat. Nu hangen ze een kerstman aan de gevel en die kijkt alleen naar binnen.”

Wie De Morgen van het voorbije weekend al met aardappelschillen heeft opgevuld, krijgt hier een tweede kans om dit opmerkelijke essay alsnog te consumeren. Ik heb het hele artikel verknipt, geplakt, gescand en op het wereldwijde web gezwierd. A must read. Here !

Eleni

2005-12-21T01:37:00.000+01:00

De geschiedenis van een stad, land of zelfs continent ophangen aan een bewogen familiekroniek, in de literatuur is het al vaker voorgedaan. Voorbeelden ? Te kust en te keur: Buddenbrooks van Thomas Mann, het onvolprezen Fortunes of War van Olivia Manning of, dichter bij huis, het nogal zuinig gelezen Verdriet van België, getekend Hugo Claus. In de zevende kunst blijkt deze formule ook aan te slaan, zonder toegevingen op kwaliteit. Denken we maar aan Heimat, eine Deutsche Chronik van Edgar Reitz die ons al sinds 1984 met verstomming slaat. Of aan het ontroerende La Meglio Gioventú dat ons twee jaar geleden zes uur lang aan de bioscoopstoel kluisterde.

Ik vond het dan ook jammer en vreemd dat Eleni van Theo Angelopoulos, de beste naoorlogse cineast uit Griekenland, hiertelande zo weinig aandacht kreeg. De film was na amper één week uit roulatie, maar gelukkig is hij nu op DVD beschikbaar. Eleni heet eigenlijk « Το λιβάδι που δακρύζει » (letterlijk: Het Wenende Weiland, té hoog Suske en Wiske gehalte, The Weeping Meadow klinkt beter) en is het eerste deel van een ambitieuze trilogie die de Griekse geschiedenis van 1919 tot heden overspant. En óf die bewogen was: gedwongen volksverhuizingen, de Metaxas-dictatuur (neen, niet van die brandy), de Italiaanse inval en Duitse bezetting, de bloedige burgeroorlog, het kolonelsregime en de twijfelende zoektocht naar democratie in een land dat daarvan ooit de bakermat was… Angelopoulos is zonder discussie één van de laatste exponenten van de Europese auteurscinema, wars van trends, hypes en snel geldgewin. Alleen daarom al hoort u deze heerlijke film een eerlijke kans te geven. Aan de kassa van de Fnac of van de betere filmboer. Wanneer zelfs Humo deze prent met twee sterren bedeelt, zal u er beslist géén spijt van hebben !

Naïma Amzil

2005-12-15T01:17:00.000+01:00

Het Vlaamse weekblad Knack heeft zopas de markantste figuur van 2005 uitverkozen. Het werd Naïma Amzil. U weet nog wel, die dappere West-Vlaamse moslima die eerder dit jaar, samen met haar werkgever, met anonieme en dus laffe dreigbrieven van extreem-rechtse signatuur werd bestookt. Hoofddoek weg, of boel in de fik. En gif in de garnalen. Nu vind ik het hoofddoekendebat bijzonder heikel, omdat er zoveel complexe overwegingen meespelen: religie en laïcisme, cultuur en traditie, vrije keuze en vrouwenonderdrukking… Een pasklaar oordeel meet ik me dan ook niet aan. Wél over de fotoshoot in Knack waarin Naïma haar hoofddoek heel sensueel in de juiste plooien legt. Pareltjes van fotografie. Wat zeg ik: drie intieme tafereeltjes die zó uit het penseel van Vermeer lijken te zijn gevloeid. Oordeel zelf maar (na een klik op de afbeelding voor een grotere weergave).

Always Coca Cola

2005-12-15T01:04:00.000+01:00

Mijn tweede erfgenaam in rij (16) volgt een opleiding die iets met gastronomie en toerisme te maken heeft. Laat hem zijn gang maar gaan: we dagdromen nu al van uitgebreide vijfgangenmenu’s en snoepreisjes die ons later te beurt zullen vallen. Tegen kostprijs, dat spreekt. Vorige week toog hij in schoolverband naar een klasserestaurant hier in de buurt, waar hij en zijn kompanen een uitgebreide maaltijd kregen voorgeschoteld. Met aperitief, witte en rode wijn naar believen. Voor de luttele som van 20 euro. In de Verenigde Staten zou zoiets ongetwijfeld een storm van protest hebben ontketend. Nog niet zo lang geleden kreeg daar een leraar Frans de bons omdat ie, tijdens een schooltrip naar Frankrijk, zijn leerlingen de prille beginselen van het wijnproeven had bijgebracht. Ouders furieus, teacher sacked.

Wat een zielige bende hysterische hypocrieten. Nu, ik ben absoluut geen Yankee basher, maar voor een dergelijk schijnheilig vertoon past slechts één straf: schurft. Of op z’n minst netelroos met gore gezwellen. In één moeite door ook toegewenst aan al die Amerikanen die terzelfder tijd rabiaat anti-abortus èn pro doodstraf zijn. Of die struikelen over een nauwelijks zichtbare tepel of bilronding in een film maar hoegenaamd geen graten zien in prenten waar de kogels en hersenklodders je in surround sound rond de oren vliegen. En de waanzin blijft maar toenemen, daar over de plas: vandaag nog gelezen dat er in de USA steeds meer stemmen opgaan om geen kinderen meer toe te laten tot films waarin een saffie of sigaar wordt opgestoken. En het gaat al zo slecht met de Amerikaanse filmindustrie…

Waar ik een punt van wil maken, is dit: die preutse puriteinen maken zich terminaal druk over slempende en paffende jongeren, maar intussen hebben ze toch maar het grootste gif op de wereld losgelaten. Coca Cola.

Niet alleen een verslavende dikmaker, maar ook de grootste zooi denkbaar. Ga er even voor zitten, hier volgen enkele onthutsende feiten over dit spul dat velen onder ons dagelijks en achteloos naar binnen kiepen:

In verschillende staten van de USA nemen verkeerspatrouilles Coca-Cola mee om het bloed van het wegdek te schuren na een ongeval.
Tip om uw WC te reinigen: giet een blik Cola in de pot, laat even intrekken en spoel door. Alle vlekken zijn gegarandeerd weg.
Hardnekkige roestvlekken op je fraaie chromen bumper ? Die wrijf je weg met een stukje aluminiumfolie dat je eerst overvloedig in Cola hebt gedrenkt.
Hopeloze vetvlekken op je favoriete jeans of jurk ? Gewoon een blik Cola in je wasautomaat gieten, en hopsakee, spic & span !
In-house nieuws: vrachtwagens die Coca Cola vervoeren, dragen verplicht het waarschuwingslabel "Gevaarlijk transport". En verdelers van Coca Cola geven ootmoedig toe dat ze al jarenlang Cola gebruiken om de motor van hun vrachtwagens te reinigen.
Helemaal verontrustend nieuws: enkele jaren geleden werd in Duitsland onderzoek gevoerd naar de oorzaken van osteoporose (botontkalking of Knochenschwund in het Duits, heerlijk woord) bij kinderen van 10 jaar, een hoogst uitzonderlijk fenomeen op die leeftijd. Wat bleek ? Alles was terug te voeren op een bovenmatige consumptie van Coca Cola dat nu eenmaal fosforzuur bevat. Een goedje met een pH-waarde van 2.8 waarmee een stukje vingernagel in ongeveer 4 uur kan worden opgelost. En dat het calcium uit onze botten steelt waar we bij staan.
Een laatste tip: haal het nooit in je hoofd om je tanden met Cola te poetsen. Het gruwelbeeld dat volgt, lijkt nog het meest op de Grotten van Han !

Always Coca-Cola ? Ik bedank er feestelijk voor.

Com Puta Dora

2005-12-08T00:57:00.000+01:00

In de middeleeuwen (met kleine letter, Den Haag leest mee) is er tussen bisschoppen en kardinalen flink wat speeksel, inkt en zelfs bloed gevloeid over het geslacht der engelen. Op de synode van Ravenna (1027) brak zelfs een gevecht in regel uit, met flink wat ingedeukte mijters en versplinterde bisschopsstaven als triest resultaat. Sommige historici gaan zelfs zover om het grote schisma en de decadente uitspattingen van de tegenpausen in Avignon terug te voeren op deze onzalige knokpartij en de diepgewortelde rancunes en vetes die daar moeten zijn ontstaan. Naar het geslacht der engelen moeten we helaas nog altijd gissen. Van andere wezens en dingen, tastbaar of niet, kennen we het geslacht meestal wel. Omdat we ogen in onze kop hebben: de koe, zij geeft melk. En waar uiterlijke fysieke kenmerken ontbreken, helpt de taal wel een handje. Of het woordenboek. Kast en paal zijn mannelijk, kerk en grot zijn vrouwelijk, en daarmee uit. Waarbij paal en grot louter toevallig zijn gekozen: wie daar iets achter zoekt, is zelf een viespeuk.

Maar wat wanneer ook taal aan het twijfelen slaat ? Neem nu computer: mannelijk in het Nederlands, Duits, Frans, Italiaans en Grieks. Geslachtsloos in het Engels dat alle levenloze voorwerpen met it aanduidt. Op enkele uitzonderingen na: meestal schepen, vliegtuigen en auto’s. My boat is very sturdy: even in strong cross-winds, she goes where you point her.

By Jove and three cheers for Queen Bloody Mary ! Mafkezen, die Britten.

Over het geslacht van computers geraken alleen de Spanjaarden het maar niet eens. Altijd koppige dwarsdrijvers geweest, die Spanjolen. Waar Diego computadora zegt, heeft Carmen het steevast over ordenador. Of omgekeerd. Maakt niet uit. Om het pleit voor eens en altijd te beslechten, had een Spaanse docente taalkunde haar studenten naar jongens en meisjes uitgesplitst. Daarna moest elke groep nagaan of computers mannelijk of vrouwelijk waren, en vier redenen voor hun beslissing opgeven.

De jongens waren ervan overtuigd dat computers vrouwelijk waren, en wel hierom:

1. Niemand behalve hun maker kan hun interne logica begrijpen.
2. De taal die ze gebruiken om met andere computers te communiceren, is onbegrijpelijk voor buitenstaanders.
3. Zelfs het kleinste foutje wordt in het langertermijngeheugen bewaard om het later weer te kunnen bovenhalen.
4. Zodra je een verbintenis met één exemplaar aangaat, verzeil je in een situatie waarbij je de helft van je salaris aan accessoires uitgeeft.

De meisjes, van hun kant, waren van mening dat computers alleen maar mannelijk konden zijn:

1. Om er ook maar iets mee te kunnen aanvangen, moet je ze eerst aanzetten/opwinden (in het Spaans is encender niet alleen inschakelen maar ook opwinden. Zoals ook het Engelse turn on - MM).
2. Ze bezitten veel informatie, maar ze zijn nog steeds niet in staat om voor zichzelf te denken.
3. Ze horen problemen op te lossen, maar meestal zijn ze zelf het probleem.
4. Zodra je een verbintenis met één exemplaar aangaat, kom je erachter dat je beter even had gewacht. Want een week later stoot je op een beter exemplaar.

Naar het schijnt, hebben de meisjes het debat gewonnen. En ik kijk er niet van op wanneer u dit al eens elders hebt gelezen. Want dit verhaal circuleert in vele varianten op het Internet…

Vlaamse Troep Machine

2005-12-06T01:03:00.000+01:00

Kent u de cloacamachine van de Belgische kunstenaar Wim Delvoye ? Een installatie van 10 meter lang die de menselijke spijsvertering simuleert. Met inbegrip van de ultieme fase: stront. U mag er uw neus voor ophalen, maar het ding heet wel kunst. Kouwe kak met een hogere dimensie, die tot in de Verenigde Staten bewondering afdwingt. Voor een ander fotootje, hier klikken.

Wie ook kouwe kak serveert, is Jan Segers, programmadirecteur bij de Vlaamse commerciële zender VTM. In een eerdere post (“Om ter ranzigst”, 29 augustus 2005) had ik hem al eens opgevoerd naar aanleiding van zijn voornemen om desnoods een spermadonorshow op Vlaanderen los te laten, kwestie van die schrale kijkcijfers wat op te krikken. We zijn intussen drie maanden later, en waarmee heeft de VTM ons in die periode zoal verblijd ? Met plompe en oubollige series van eigen makelij, docusoaps rond simpele zielen die het in vroeger tijden hooguit tot dorpsidioot zouden schoppen, en een overdosis aan platvloerse reality TV die me onwillekeurig doet terugdenken aan dat schitterende album van Kamagurka uit 1980: het boeiende leven der sukkels. Vulgaire uitlachtelevisie, iets beters kan ik niet onmiddellijk bedenken.

In De Morgen van gisteren liet Jan Segers zich wederom op boude uitspraken betrappen die hem helemaal ontmaskeren als benepen burgermannetje, cultuurhater pur sang en poujadist sans pareil. Blijkt dat Jan Segers het absoluut niet begrepen heeft op VTM-medewerkers die stiekem naar Studio Brussel luisteren of Jan Fabre weten te appreciëren. “Jan en Mia van Café De Sportvriend zijn minstens zo interessant als het intellectuele discours en de hogere cultuur”. Waarmee hij impliciet toegeeft dat er ook zoiets moet bestaan als een niet-intellectueel discours (toogpraat) en lagere cultuur (onderbroekenlol). Die uiteraard moeten worden uitgedragen door de VTM, de Vlaamse Troep Machine. Wel, hij mag zijn troep houden of, voor mijn part, daar steken waar de zon nooit schijnt. Niet dat het enig verschil zal uitmaken: de VTM wordt hier al jarenlang straal genegeerd door mezelf en al mijn huisgenoten, en die kunnen tellen als doelgroepen ! Rest de vraag: waar maak ik me eigenlijk toch zo druk om ? Ik weet het niet meer. Het was iets futiels. By the way, kent u de cloacamachine van de Belgische kunstenaar Wim Delvoye ?